បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះវាយតម្លៃកម្រិតនៃការអនុវត្តការងារគ្រប់គ្រងសំណល់រឹងរបស់អង្គការរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន និងប្រៀបធៀបបញ្ហាប្រឈមនានាដោយផ្អែកលើធនធានបុគ្គលិកនិងអង្គភាព នៅក្នុងស្រុកមឿងសាកែវ ខេត្តសាកែវ ប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបរិមាណ (Quantitative research) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីភាគីពាក់ព័ន្ធ និងធ្វើការវិភាគស្ថិតិដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃការគ្រប់គ្រង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Source Reduction Campaigns យុទ្ធនាការកាត់បន្ថយសំណល់ពីប្រភព |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការកាត់បន្ថយបរិមាណសំណល់ និងចំណាយថវិកាជាតិ ដោយមានការចូលរួមដោយផ្ទាល់ពីប្រជាពលរដ្ឋ។ | ទាមទារពេលវេលាយូរក្នុងការអប់រំ និងផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថប្រចាំថ្ងៃរបស់សាធារណជនក្នុងការប្រើប្រាស់ផលិតផល។ | ទទួលបានពិន្ទុវាយតម្លៃខ្ពស់ជាងគេបំផុត (Mean = 4.59) ក្នុងចំណោមកត្តាទាំង៤។ |
| Final Waste Disposal Systems ប្រព័ន្ធកម្ចាត់សំណល់ចុងក្រោយ |
ជួយទប់ស្កាត់ការឆ្លងរាលដាលនៃមេរោគ និងបញ្ចប់វដ្តនៃសំណល់ដែលមិនអាចកែច្នៃបានតាមរយៈការកប់ ឬដុត។ | ទាមទារទីតាំងដីធំទូលាយ ចំណាយថវិកាច្រើនសម្រាប់ការសាងសង់ និងអាចបង្កផលប៉ះពាល់បរិស្ថានបើខ្វះស្តង់ដារ។ | ទទួលបានពិន្ទុវាយតម្លៃជាមធ្យម (Mean = 4.09) ស្ថិតក្នុងកម្រិតល្អណាស់។ |
| Waste Transportation Management ការគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនសំណល់ |
ការពារការកកកុញនៃគំនូរសំរាមនៅក្នុងសហគមន៍ ជួយថែរក្សាសោភ័ណភាព និងអនាម័យបរិស្ថានរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។ | ជាផ្នែកដែលចំណាយប្រតិបត្តិការខ្ពស់បំផុត ជួបបញ្ហាខ្វះខាតរថយន្ត និងបញ្ហារថយន្តចាស់ៗខូចខាតញឹកញាប់។ | ទទួលបានពិន្ទុវាយតម្លៃទាបជាងគេបំផុត (Mean = 3.96) បើធៀបនឹងការងារគ្រប់គ្រងផ្សេងទៀត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការគ្រប់គ្រងសំណល់រឹងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ទាមទារធនធានហិរញ្ញវត្ថុ និងកម្លាំងពលកម្មយ៉ាងច្រើនដើម្បីធានាដល់ប្រតិបត្តិការប្រចាំថ្ងៃរបស់រដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន។
ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីការស្ទង់មតិលើបុគ្គលិកគ្រប់គ្រងសំណល់ចំនួន ៥៥ នាក់ នៅក្នុងស្រុកមឿងសាកែវ ខេត្តសាកែវ ប្រទេសថៃ ដែលអាចមានភាពលំអៀងប្រភេទ (Self-reporting bias) ដោយសារបុគ្គលិកវាយតម្លៃលើលទ្ធផលការងាររបស់ខ្លួនឯង។ ទោះយ៉ាងណា វាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះខេត្តសាកែវមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ និងសេដ្ឋកិច្ចជាប់ព្រំដែនស្រដៀងគ្នានឹងបណ្តាខេត្តរបស់កម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃ និងរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងសំណល់ក្នុងឯកសារនេះ មានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រុង ស្រុក និងឃុំសង្កាត់នៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តលំនាំតាមយុទ្ធសាស្ត្រនេះ នឹងជួយឱ្យអាជ្ញាធរថ្នាក់ក្រោមជាតិរបស់កម្ពុជាអាចរៀបចំផែនការថវិកា និងធនធានមនុស្សបានកាន់តែប្រសើរ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសំរាមក្នុងទីប្រជុំជន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Leachate | សារធាតុរាវដែលហូរច្រោះចេញពីគំនូរសំរាម ដែលផ្ទុកទៅដោយសារធាតុពុល គីមី និងមេរោគ ដែលអាចជ្រាបចូលទៅបំពុលគុណភាពដី និងប្រភពទឹកក្រោមដី ប្រសិនបើមិនមានប្រព័ន្ធប្រមូល និងចម្រោះត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាទឹកកាហ្វេដែលស្រក់ចេញពីកាកកាហ្វេ តែនេះជាទឹកកខ្វក់ពុលដែលហូរចេញពីគំនូរសំរាមរលួយ។ |
| Sanitary Landfill | ប្រព័ន្ធចាក់សំរាមលុបក្នុងដីតាមស្តង់ដារបច្ចេកទេស ដោយមានការក្រាលបាតរណ្ដៅដោយប្លាស្ទិកការពារការជ្រាបទឹកពុល និងមានប្រព័ន្ធបង្ហូរឧស្ម័ន និងទឹកខាប់ ដើម្បីការពារផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាននិងសុខភាពសាធារណៈ។ | ដូចជាការទុកដាក់របស់កខ្វក់ក្នុងប្រអប់ជ័រជិតឈឹងរួចកប់ក្នុងដី ដើម្បីកុំឲ្យធុំក្លិន និងកុំឲ្យជ្រាបទឹកប្រឡាក់ដល់ខាងក្រៅ។ |
| Source reduction | យុទ្ធសាស្ត្រកាត់បន្ថយបរិមាណសំណល់ និងភាពពុលរបស់វា តាំងពីដំណាក់កាលមុនពេលវាក្លាយជាសំរាម តាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់នៃការទិញ ការប្រើប្រាស់ផលិតផល និងការកាត់បន្ថយសម្ភារៈវេចខ្ចប់។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តយកថង់ក្រណាត់ ឬប្រអប់អាហារពីផ្ទះទៅទិញឥវ៉ាន់នៅផ្សារ ដើម្បីកុំឲ្យមានថង់ប្លាស្ទិកកើនឡើងនៅក្នុងផ្ទះ។ |
| Composting | ដំណើរការបំប្លែងសំណល់សរីរាង្គ (ដូចជាកាកសំណល់ម្ហូបអាហារ បន្លែ ឬស្លឹកឈើ) ទៅជាជីកំប៉ុសដោយប្រើប្រាស់អតិសុខុមប្រាណ ក្រោមលក្ខខណ្ឌគ្រប់គ្រងសំណើម និងខ្យល់ ដើម្បីយកទៅប្រើប្រាស់បំប៉នដីក្នុងវិស័យកសិកម្ម។ | ដូចជាការធ្វើម្ហូបឲ្យរុក្ខជាតិ ដោយយករកាកសំណល់បន្លែនិងត្រីសាច់ទៅបន្ទុំឲ្យរលួយក្លាយជាជីធម្មជាតិដែលមានជីវជាតិ។ |
| Decentralization | ការផ្ទេរអំណាច តួនាទី ភារកិច្ច និងធនធានហិរញ្ញវត្ថុពីរដ្ឋបាលថ្នាក់ជាតិ ទៅឲ្យរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ (ដូចជាក្រុង ស្រុក ឃុំ សង្កាត់) ដើម្បីឲ្យពួកគេមានសិទ្ធិសម្រេចចិត្ត រៀបចំផែនការ និងដោះស្រាយបញ្ហាក្នុងមូលដ្ឋានដោយខ្លួនឯង។ | ដូចជាឪពុកម្តាយបើកសិទ្ធិឲ្យកូនៗចេះរៀបចំទុកដាក់បន្ទប់គេងរបស់ពួកគេដោយខ្លួនឯង ដោយមិនចាំបាច់រង់ចាំការបញ្ជាពីឪពុកម្តាយ។ |
| Material recovery | ដំណើរការញែកយកវត្ថុធាតុដើម ឬធាតុផ្សំដែលមានតម្លៃពីកាកសំណល់ចម្រុះ ដើម្បីយកទៅកែច្នៃប្រើប្រាស់ឡើងវិញ ជាជាងការយកទៅដុត ឬកប់ចោល ដែលជួយសន្សំសំចៃធនធានធម្មជាតិ។ | ដូចជាការរែងយករ៉ែមាសចេញពីគំនូរដីខ្សាច់អញ្ចឹងដែរ គឺយើងទាញយករបស់មានតម្លៃពីគំនូរសំរាមដើម្បីយកទៅប្រើប្រាស់បន្ត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
