បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាអត្រាប្រេវ៉ាឡង់ និងទម្រង់នៃភាពស៊ាំនឹងថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចរបស់ប្រភេទបាក់តេរី Campylobacter ធន់នឹងកម្ដៅ នៅក្នុងលាមក និងសាច់សាកសពសត្វចៀម ដែលជាហានិភ័យនៃភ្នាក់ងារបង្កជំងឺឆ្លងតាមរយៈចំណីអាហារដល់មនុស្ស។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការសិក្សាដោយកាត់ទទឹង (Cross-sectional study) រយៈពេល ៩ ខែ ដោយវិភាគសំណាកតាមរយៈការបណ្តុះមេរោគ ការកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រភេទមេរោគ និងការធ្វើតេស្តភាពងាយរងគ្រោះនឹងថ្នាំប្រឆាំងមេរោគ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Microaerophilic Culturing on mCCDA Agar ការបណ្តុះបាក់តេរីក្នុងបរិយាកាសខ្វះអុកស៊ីហ្សែនលើមជ្ឈដ្ឋាន mCCDA |
មានភាពជាក់លាក់ខ្ពស់ (Selective) ក្នុងការញែកយកបាក់តេរី Campylobacter ធន់នឹងកម្ដៅចេញពីសំណាកដែលមានមេរោគចម្រុះ។ | ទាមទារការចំណាយខ្ពស់លើសារធាតុបន្ថែម និងបរិក្ខារបង្កើតបរិយាកាសខ្វះអុកស៊ីហ្សែន (Microaerobic atmosphere)។ | បានញែកបាក់តេរី Campylobacter ចំនួន ៣៣ ពីសំណាកលាមក និង ១៥ ពីសំណាកសាកសពចៀម។ |
| Agar Disc Diffusion Method (CLSI Standards) ការធ្វើតេស្តភាពស៊ាំនឹងថ្នាំដោយវិធីសាស្ត្រ Agar Disc Diffusion |
ជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារ មានតម្លៃសមរម្យ និងអាចធ្វើតេស្តភាពស៊ាំរបស់បាក់តេរីជាមួយថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចច្រើនប្រភេទក្នុងពេលតែមួយ។ | ផ្តល់តែលទ្ធផលគុណវិស័យ (Qualitative) ប៉ុណ្ណោះ មិនអាចប្រាប់ពីកំហាប់អប្បបរមានៃថ្នាំដែលអាចសម្លាប់មេរោគ (MIC) បានច្បាស់លាស់ទេ។ | រកឃើញភាពស៊ាំនឹងថ្នាំ Cephalothin ១០០% និងថ្នាំ Ampicillin ៣៣,៣% ក្នុងចំណោមសំណាកដែលបានធ្វើតេស្ត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឱ្យមានបន្ទប់ពិសោធន៍មីក្រូជីវសាស្ត្រស្តង់ដារ ព្រមទាំងបរិក្ខារ និងសារធាតុគីមីពិសេសសម្រាប់ការបណ្តុះបាក់តេរីដែលទាមទារបរិយាកាសខ្វះអុកស៊ីហ្សែន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ Debre Birhan ប្រទេសអេត្យូពី ដោយផ្តោតលើពូជចៀមក្នុងស្រុកនិងនាំចូល ក៏ដូចជារដូវកាលនៅទីនោះ។ វាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះអាកាសធាតុ ប្រភេទសត្វចិញ្ចឹម (ដូចជាគោ ជ្រូក និងបក្សី) និងទម្លាប់នៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចរបស់ប្រជាជនកម្ពុជាមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការស្រាវជ្រាវក្នុងស្រុកដើម្បីទទួលបានទិន្នន័យជាក់ស្តែងពីភាពស៊ាំនឹងថ្នាំនេះ។
វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ពង្រឹងសុវត្ថិភាពចំណីអាហារនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តការតាមដានមីក្រូជីវសាស្ត្របែបនេះ អាចជួយដល់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្នុងការគ្រប់គ្រងអនាម័យសាច់សត្វ និងទប់ស្កាត់ការកើនឡើងនៃបាក់តេរីស៊ាំនឹងថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Thermophilic Campylobacter (បាក់តេរី Campylobacter ធន់នឹងកម្ដៅ) | ជាក្រុមបាក់តេរីដែលលូតលាស់បានល្អនៅសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ (ប្រមាណ ៤២ អង្សាសេ) ជាទូទៅវាមានរស់នៅក្នុងពោះវៀនសត្វក្ដៅសាច់ដូចជាបក្សី និងថនិកសត្វ ហើយអាចឆ្លងមកមនុស្សបង្កជាជំងឺរលាកក្រពះពោះវៀន។ | ដូចជារុក្ខជាតិដែលដុះលូតលាស់បានល្អតែនៅតំបន់ត្រូពិចក្ដៅសើម មិនអាចរស់នៅតំបន់ទឹកកកបាន។ |
| Antimicrobial susceptibility (ភាពងាយរងគ្រោះដោយថ្នាំប្រឆាំងមេរោគ / ភាពស៊ាំនឹងថ្នាំ) | ជាការធ្វើតេស្តក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍ដើម្បីវាស់វែងថាតើបាក់តេរីមួយប្រភេទងាយនឹងស្លាប់ ឬមានសមត្ថភាពតស៊ូ (ស៊ាំ) ទៅនឹងថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចប្រភេទណាមួយ។ | ដូចជាការសាកល្បងប្រើថ្នាំបាញ់មូសម៉ាកផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីមើលថាតើម៉ាកមួយណាអាចសម្លាប់មូសបានលឿនជាងគេ។ |
| Microaerophilic atmosphere (បរិយាកាសខ្វះអុកស៊ីហ្សែន) | ជាបរិស្ថានដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍ ដោយមានកម្រិតអុកស៊ីហ្សែនទាបជាងខ្យល់ធម្មតា (ប្រហែល ៥%) និងមានកាបូនឌីអុកស៊ីតខ្ពស់ ដែលជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់ដើម្បីឱ្យបាក់តេរី Campylobacter អាចដុះបាន។ | ដូចជាការដកដង្ហើមនៅលើកំពូលភ្នំខ្ពស់ៗដែលមានខ្យល់អុកស៊ីហ្សែនស្តើង ដែលមានតែសត្វមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះអាចសម្របខ្លួនរស់នៅបាន។ |
| Agar disc diffusion method (វិធីសាស្ត្រ Agar Disc Diffusion) | ជាបច្ចេកទេសធ្វើតេស្តភាពស៊ាំនឹងថ្នាំ ដោយការដាក់បន្ទះក្រដាសតូចៗដែលមានផ្ទុកថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចទៅលើចានចាហួយ (Agar) ដែលមានបណ្តុះបាក់តេរី រួចវាស់រង្វង់ដែលគ្មានបាក់តេរីដុះនៅជុំវិញបន្ទះក្រដាសនោះ ដើម្បីកំណត់ប្រសិទ្ធភាពថ្នាំ។ | ដូចជាការទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅកណ្តាលព្រៃ ហើយវាស់មើលទំហំដីដែលឆេះខ្ទេច ដើម្បីដឹងពីកម្លាំងបំផ្លាញរបស់គ្រាប់បែកនោះ។ |
| mCCDA / modified charcoal, cefoperazone, desoxycholate agar (មជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះ mCCDA) | ជាប្រភេទចាហួយពិសេសដែលគ្មានឈាម មានផ្ទុកធ្យូង និងថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចមួយចំនួន ដើម្បីទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់បាក់តេរីផ្សេងៗ ទុកឱកាសឱ្យតែបាក់តេរី Campylobacter លូតលាស់បាន។ | ដូចជាការបាញ់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅនៅក្នុងចម្ការ ដើម្បីទុកឱកាសឱ្យតែដំណាំដែលយើងចង់បានដុះលូតលាស់ល្អដោយគ្មានការប្រជែង។ |
| Prevalence (អត្រាប្រេវ៉ាឡង់) | ជាសមាមាត្រនៃចំនួនករណីសត្វ ឬមនុស្សដែលមានផ្ទុកមេរោគ ឬជំងឺណាមួយ ធៀបនឹងចំនួនប្រជាជន ឬសត្វសរុបនៅក្នុងតំបន់ និងរយៈពេលជាក់លាក់ណាមួយ ដើម្បីវាស់ស្ទង់ទំហំនៃការឆ្លង។ | ដូចជាការរាប់មើលថាតើក្នុងចំណោមសិស្ស ១០០ នាក់ក្នុងថ្នាក់ មានប៉ុន្មាននាក់ដែលកំពុងពាក់វ៉ែនតា។ |
| Commensals (បាក់តេរីរួមរស់កុំហុក) | ជាសារពាង្គកាយ (ដូចជាបាក់តេរី) ដែលរស់នៅក្នុងខ្លួនសត្វ ឬមនុស្ស ដោយទទួលបានប្រយោជន៍ (ដូចជាចំណីអាហារ និងជម្រក) ប៉ុន្តែមិនបានបង្កគ្រោះថ្នាក់ ឬជំងឺដល់ម្ចាស់ផ្ទះឡើយ។ | ដូចជាសត្វចាបដែលធ្វើសំបុកនៅលើដើមឈើ វាមានកន្លែងរស់នៅ តែមិនបានធ្វើឱ្យដើមឈើនោះងាប់ឡើយ។ |
| Cross-sectional study (ការសិក្សាដោយកាត់ទទឹង) | ជាប្រភេទនៃការស្រាវជ្រាវតាមការសង្កេត ដែលទិន្នន័យត្រូវបានប្រមូលពីក្រុមគោលដៅនៅចំណុចជាក់លាក់ណាមួយនៃពេលវេលា មិនមែនជាការតាមដានរាប់ឆ្នាំនោះទេ ដើម្បីមើលស្ថានភាពបច្ចុប្បន្នភាព។ | ដូចជាការថតរូបសិស្សក្នុងថ្នាក់មួយប៉ុស្តិ៍នៅថ្ងៃចូលរៀនដំបូង ដើម្បីមើលថាតើអ្នកណាខ្លះពាក់អាវពណ៌ស ដោយមិនបានតាមដានពួកគេនៅថ្ងៃបន្ទាប់ៗទៀត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
