បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការបរិភោគជាតិស្ករលើសកម្រិតចំពោះមនុស្សចាស់ ដែលអាចបណ្តាលឱ្យមានជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ ដោយស្វែងរកវិធីកាត់បន្ថយជាតិស្ករក្នុងអាហារតាមរយៈអន្តរកម្មរវាងរសជាតិ និងក្លិន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ការធ្វើតេស្តវាយតម្លៃញ្ញាណ (Sensory tests) លើមនុស្សចាស់ចំនួន ៥០ នាក់ ដោយផ្តោតលើទម្រង់អាហារចំនួនបីប្រភេទ (ទឹក ទឹកដោះគោ និងខ្ទិះដូង) ផ្សំជាមួយស្ករ និងក្លិនវ៉ានីឡា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Water-based food model with vanilla ទម្រង់អាហារជាទឹកផ្សំជាមួយវ៉ានីឡា |
ត្រូវការកម្រិតក្លិនវ៉ានីឡាតិចបំផុត (០.២%) ដើម្បីសម្គាល់ដឹង ដែលជួយសន្សំសំចៃថ្លៃដើមនិងងាយស្រួលរៀបចំ។ | ដោយសារតែវាមានរសជាតិសាប វាងាយនឹងធ្វើឱ្យអ្នកបរិភោគសម្គាល់ឃើញរសជាតិប្លែក (Off-flavors) ប្រសិនបើប្រើវ៉ានីឡាលើសកម្រិត។ | អាចកាត់បន្ថយបរិមាណស្ករពី ១០% មកត្រឹម ៨.៥% ទៅ ៩.០% ដោយមិនធ្វើឱ្យថយចុះការចូលចិត្តរបស់អ្នកបរិភោគ។ |
| Milk-based food model with vanilla ទម្រង់អាហារជាទឹកដោះគោផ្សំជាមួយវ៉ានីឡា |
មានរសជាតិស្រាល និងផ្តល់នូវភាពស៊ីចង្វាក់គ្នាបានយ៉ាងល្អជាមួយក្លិនវ៉ានីឡា ដែលជួយបង្កើនការយល់ឃើញពីភាពផ្អែមបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ទាមទារកម្រិតក្លិនវ៉ានីឡាខ្ពស់ជាងទម្រង់ទឹកបន្តិច គឺរហូតដល់ ០.៤% ទើបមនុស្សចាស់អាចដឹងក្លិនបាន។ | អាចរក្សាអារម្មណ៍នៃភាពផ្អែម និងការទទួលយកបាន ទោះបីជាកាត់បន្ថយជាតិស្ករពី ១០% មកត្រឹម ៨.៥% ទៅ ៩.០% ក៏ដោយ។ |
| Coconut milk-based food model with vanilla ទម្រង់អាហារជាខ្ទិះដូងផ្សំជាមួយវ៉ានីឡា |
ស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់រូបមន្តបង្អែមប្រពៃណីខ្មែរ ផ្តល់នូវរសជាតិឈ្ងុយឆ្ងាញ់ និងមានភាពស្មុគស្មាញនៃរសជាតិខ្ពស់។ | ដោយសារខ្ទិះដូងមានក្លិននិងរសជាតិខ្លាំងពីធម្មជាតិ វាទាមទារឱ្យប្រើវ៉ានីឡាក្នុងកម្រិតខ្ពស់បំផុត (២.០%) ទើបអាចសម្គាល់ក្លិនដឹង។ | អនុញ្ញាតឱ្យកាត់បន្ថយបរិមាណជាតិស្ករពី ១០-១៥% (ឧ. ពី ១៥% មកត្រឹម ១៣%) នៃរូបមន្តដើម ដោយមិនកាត់បន្ថយការចូលចិត្តជារួមឡើយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលម្អិតជាទឹកប្រាក់ទេ ប៉ុន្តែតម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគលើធនធានមនុស្សសម្រាប់ធ្វើតេស្តញ្ញាណ (Sensory testing) និងការវិភាគទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ដោយមានអ្នកចូលរួមវ័យចំណាស់ចំនួន ៥០ នាក់ ដែលភាគច្រើនជាស្ត្រី (៧៦%)។ ទោះបីជាប្រជាសាស្ត្រផ្តោតលើតំបន់ទីក្រុង និងក្នុងប្រទេសថៃក្តី ប៉ុន្តែលទ្ធផលនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកប្រើប្រាស់នៅកម្ពុជាបានយ៉ាងល្អ ដោយសារវប្បធម៌ម្ហូបអាហារ ការប្រើប្រាស់ខ្ទិះដូង និងស្ករត្នោត/ស្ករដូង ក្នុងបង្អែមនៃប្រទេសទាំងពីរមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំង។
វិធីសាស្ត្រកាត់បន្ថយជាតិស្ករតាមរយៈអន្តរកម្មក្លិននិងរសជាតិ (Cross-modal interactions) នេះ គឺមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការប្រើប្រាស់ក្លិនវ៉ានីឡាដើម្បីបន្លំអារម្មណ៍រសជាតិផ្អែម គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រចំណាយទាប និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការលើកកម្ពស់សុខភាពមនុស្សចាស់ទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cross-modal interaction (អន្តរកម្មឆ្លងរវាងញ្ញាណ) | ជាបាតុភូតដែលខួរក្បាលរបស់មនុស្សធ្វើការបកស្រាយ ឬទទួលអារម្មណ៍ដោយរួមបញ្ចូលគ្នានូវញ្ញាណពីរ ឬច្រើន (ដូចជាក្លិន និងរសជាតិ) ក្នុងពេលតែមួយ។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ គឺការប្រើប្រាស់ក្លិនវ៉ានីឡាដើម្បីធ្វើឱ្យខួរក្បាលគិតថាអាហារនោះមានរសជាតិផ្អែម ទោះបីជាជាតិស្ករត្រូវបានកាត់បន្ថយក៏ដោយ។ | ដូចជាពេលដែលយើងបិទច្រមុះពេលញ៉ាំថ្នាំ ដើម្បីកុំឱ្យដឹងរសជាតិល្វីង ព្រោះក្លិននិងរសជាតិធ្វើការជាមួយគ្នានៅក្នុងខួរក្បាល។ |
| Recognition threshold (កម្រិតអប្បបរមានៃការស្គាល់) | ជាកម្រិតកំហាប់ទាបបំផុតនៃសារធាតុណាមួយ (ដូចជាក្លិនវ៉ានីឡា ឬស្ករ) ដែលមនុស្សម្នាក់អាចដឹងកត់សម្គាល់ និងប្រាប់បានថាវាជារសជាតិ ឬក្លិនអ្វីឱ្យប្រាកដ មិនមែនគ្រាន់តែដឹងថាមានអ្វីប្លែកនោះទេ។ | ដូចជាការបន្តក់ទឹកអប់ចូលក្នុងទឹក តើត្រូវបន្តក់ប៉ុន្មានដំណក់ ទើបយើងចាប់ផ្តើមដឹងច្បាស់ថានេះជាក្លិនទឹកអប់អ្វី។ |
| Descriptive analysis (ការវិភាគបែបពិពណ៌នា) | ជាវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃផ្នែកញ្ញាណ ដែលប្រើប្រាស់ក្រុមអ្នកសាកល្បងដែលបានហ្វឹកហាត់យ៉ាងស្ទាត់ជំនាញ (Trained panel) ដើម្បីពណ៌នា និងផ្តល់ពិន្ទុលើលក្ខណៈផ្សេងៗនៃផលិតផល (ដូចជា កម្រិតភាពផ្អែម ក្លិន ឬភាពខាប់) ដោយប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍ និងស្តង់ដារច្បាស់លាស់។ | ដូចជាការឱ្យអ្នកជំនាញភ្លក់កាហ្វេ ប្រាប់រៀបរាប់ពីកម្រិតភាពល្វីង ភាពជូរ និងក្លិនឈ្ងុយរបស់កាហ្វេនីមួយៗ ដោយមានពិន្ទុច្បាស់លាស់ ជំនួសឱ្យការគ្រាន់តែនិយាយថា "ឆ្ងាញ់" ឬ "មិនឆ្ងាញ់"។ |
| Hedonic scale (រង្វាស់កម្រិតនៃការចូលចិត្ត) | ជាឧបករណ៍រង្វាស់ដែលប្រើជាទូទៅក្នុងការស្រាវជ្រាវទីផ្សារ និងវិទ្យាសាស្ត្រអាហារ ដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតនៃការចូលចិត្ត ឬមិនចូលចិត្តរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ចំពោះផលិតផលណាមួយ (ជាទូទៅមាន ៩ ចំណុច ពី "មិនចូលចិត្តខ្លាំងបំផុត" ដល់ "ចូលចិត្តខ្លាំងបំផុត")។ | ដូចជាការអោយពិន្ទុផ្កាយលើកម្មវិធីកុម្ម៉ង់អាហារ (Foodpanda/Nham24) ពី ១ ផ្កាយ (អន់បំផុត) ទៅ ៥ ផ្កាយ (ល្អបំផុត) ដើម្បីប្រាប់ពីចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់យើង។ |
| Three-alternative forced-choice test / 3-AFC (ការធ្វើតេស្តជ្រើសរើសដោយបង្ខំពីជម្រើសទាំងបី) | ជាវិធីសាស្ត្រធ្វើតេស្តដែលតម្រូវឱ្យអ្នកចូលរួមភ្លក់គំរូអាហារចំនួន ៣ (ដែលក្នុងនោះ ២ ដូចគ្នា និង ១ ខុសគេ ឬមានផ្ទុកសារធាតុសាកល្បង) រួចតម្រូវឱ្យពួកគេជ្រើសរើសគំរូមួយដែលខុសគេនោះ ទោះបីជាពួកគេមិនប្រាកដក៏ដោយ ដើម្បីស្វែងរកកម្រិតនៃការទទួលដឹងរបស់ពួកគេ។ | ដូចជាល្បែងទាយកែវទឹក ដែលមានកែវទឹកសាបពីរ និងកែវទឹកស្ករមួយ ហើយគេបង្ខំឱ្យយើងរើសកែវណាដែលមានជាតិស្ករ ទោះបីជាយើងភ្លក់ទៅរាងសាបដូចគ្នាក៏ដោយ។ |
| Congruent odor (ក្លិនដែលស្របគ្នា) | សំដៅលើក្លិនដែលខួរក្បាលមនុស្សតែងតែភ្ជាប់វាទៅនឹងរសជាតិជាក់លាក់ណាមួយដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដោយសារបទពិសោធន៍កន្លងមក ឧទាហរណ៍ដូចជាក្លិនវ៉ានីឡា ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាក្លិនដែលស្របគ្នានឹងរសជាតិផ្អែម។ | ដូចជាពេលយើងធុំក្លិនសំបកក្រូចឆ្មារ ខួរក្បាលយើងនឹងគិតដល់រសជាតិជូរភ្លាមៗ ទោះបីជាយើងមិនទាន់បានញ៉ាំវាក៏ដោយ។ |
| Sequential monadic method (វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃម្ដងមួយៗតាមលំដាប់) | ជាការរៀបចំការធ្វើតេស្តដោយផ្តល់ផលិតផលគំរូទៅឱ្យអ្នកភ្លក់ម្តងមួយៗ តាមលំដាប់លំដោយ ដើម្បីវាយតម្លៃឱ្យចប់សព្វគ្រប់លើផលិតផលមួយ មុននឹងបន្តទៅផលិតផលមួយទៀត ជាជាងការដាក់ឱ្យភ្លក់ប្រៀបធៀបគ្នាក្នុងពេលតែមួយ ដែលអាចធ្វើឱ្យច្រឡំរសជាតិ។ | ដូចជាការញ៉ាំម្ហូបក្នុងកម្មវិធីជប់លៀងដែលគេលើកម្ហូបមកម្តងមួយមុខៗ ឱ្យយើងញ៉ាំនិងវាយតម្លៃសិន មុននឹងលើកម្ហូបបន្ទាប់មកទៀត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
