បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការចម្លងរោគក្នុងអាហារដោយសារបាក់តេរីដែលធន់នឹងថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិច ជាពិសេសបាក់តេរី Staphylococcus aureus នៅក្នុងអាហារសម្រេច ដែលអាចបង្កជាហានិភ័យដល់សុខភាពសាធារណៈ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រមូលសំណាកអាហារចំនួន ៤៣២ និងប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណបាក់តេរី និងភាពស៊ាំនឹងថ្នាំ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Reverse Passive Latex Agglutination (RPLA) test ការធ្វើតេស្តប្រតិកម្មច្រាសតាមរយៈការប្រមូលផ្តុំឡាតិច (RPLA) |
មានភាពជាក់លាក់ខ្ពស់ក្នុងការរកឃើញប្រភេទអង់តេរ៉ូតុកស៊ីន (A, B, C, D) របស់បាក់តេរី Staphylococcus aureus និងផ្តល់លទ្ធផលលឿនជាងការធ្វើតេស្តតាមបែបជីវសាស្ត្រចាស់ៗ។ | ទាមទារឱ្យមានឧបករណ៍តេស្តពាណិជ្ជកម្មជាក់លាក់ (SET-RPLA kits) ដែលអាចមានតម្លៃថ្លៃ ហើយវារកឃើញតែជាតិពុលដែលបានបញ្ចេញ មិនមែនរកហ្សែនបង្កជំងឺនោះទេ។ | បានរកឃើញអ៊ីសូឡាតចំនួន ៨៧ ដែលអាចផលិតអង់តេរ៉ូតុកស៊ីន ដោយក្នុងនោះប្រភេទ B ត្រូវបានរកឃើញច្រើនជាងគេបំផុត។ |
| Kirby-Bauer disc diffusion method វិធីសាស្ត្រសាយភាយបន្ទះថ្នាំលើចាហួយ (Kirby-Bauer disc diffusion) |
ជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារ (CLSI) ដែលមានតម្លៃថោក ងាយស្រួលអនុវត្តនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ទូទៅ និងអាចធ្វើតេស្តថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចបានច្រើនមុខក្នុងពេលតែមួយ។ | ផ្តល់លទ្ធផលត្រឹមតែកម្រិតគុណភាព (ស៊ាំ, មធ្យម, ងាយរងគ្រោះ) ហើយមិនអាចប្រាប់ពីកំហាប់អប្បបរមានៃការរារាំងមេរោគ (MIC) ជាក់លាក់នោះទេ លុះត្រាតែធ្វើតេស្តបន្ថែម។ | បានបង្ហាញថាមានភាពស៊ាំកម្រិតទាបទៅនឹងថ្នាំមេទីស៊ីលីន (៩,២០%) និងវ៉ាន់កូមីស៊ីន (៦,៩០%) ក្នុងចំណោមបាក់តេរីដែលផលិតអង់តេរ៉ូតុកស៊ីន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍មីក្រូជីវសាស្ត្រស្តង់ដារ និងឧបករណ៍តេស្តជាក់លាក់មួយចំនួនសម្រាប់ការកំណត់អត្តសញ្ញាណមេរោគ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រមូលសំណាកនៅទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ (ក្នុងបរិវេណសាកលវិទ្យាល័យ និងទីផ្សារក្បែរនោះ) ចន្លោះខែមីនា ដល់ខែសីហា ឆ្នាំ២០០៨។ ទោះបីជាទិន្នន័យនេះមានភាពចាស់បន្តិច ប៉ុន្តែអាកាសធាតុ កម្រិតសំណើម និងវប្បធម៌នៃការបរិភោគអាហារតាមដងផ្លូវគឺមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនេះក្លាយជាសញ្ញាព្រមានដ៏សំខាន់ពីហានិភ័យនៃការពុលអាហារ។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ពង្រឹងសុវត្ថិភាពចំណីអាហារនៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តការត្រួតពិនិត្យមីក្រូជីវសាស្ត្រជាប្រចាំលើអាហារសម្រេច គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏ចាំបាច់មួយដើម្បីការពារសុខភាពសាធារណៈ និងកាត់បន្ថយបន្ទុកសេដ្ឋកិច្ចដោយសារជំងឺពុលអាហារនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Staphylococcus aureus (បាក់តេរីស្តាហ្វីឡូកូគឹសអូរីស) | វាជាប្រភេទបាក់តេរីដែលជាទូទៅមាននៅលើស្បែក និងក្នុងច្រមុះមនុស្ស ប៉ុន្តែវាអាចបង្កជាជំងឺពុលអាហារធ្ងន់ធ្ងរនៅពេលវាលូតលាស់ក្នុងចំណីអាហារ និងផលិតជាតិពុល។ | ប្រៀបដូចជាភ្ញៀវដែលមិនបង្កបញ្ហានៅខាងក្រៅផ្ទះ ប៉ុន្តែបើសិនជាវាចូលក្នុងផ្ទះបាយ វាអាចដាក់ថ្នាំបំពុលក្នុងម្ហូបអ្នកបាន។ |
| Enterotoxin (អង់តេរ៉ូតុកស៊ីន ឬជាតិពុលក្នុងពោះវៀន) | ជាប្រភេទជាតិពុលដែលផលិតដោយបាក់តេរី ហើយវាយប្រហារផ្ទាល់ទៅលើប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ បង្កឱ្យមានអាការៈក្អួត និងរាករូស។ វាមានភាពធន់នឹងកម្តៅខ្លាំង ដែលមានន័យថាការចម្អិនអាហារឱ្យឆ្អិនមិនអាចបំផ្លាញវាបានឡើយ។ | ប្រៀបដូចជាសារធាតុពុលដែលសត្វល្អិតបន្សល់ទុកក្នុងអាហារ ទោះបីជាអ្នកចម្អិនសម្លាប់សត្វល្អិតនោះស្លាប់ក៏ដោយ ក៏ជាតិពុលនៅតែមាន និងធ្វើឱ្យអ្នកឈឺដដែល។ |
| Methicillin-resistant Staphylococcus aureus / MRSA (បាក់តេរី S. aureus ដែលស៊ាំនឹងថ្នាំមេទីស៊ីលីន) | ជាទម្រង់បំប្លែងខ្លួនរបស់បាក់តេរី S. aureus ដែលមានសមត្ថភាពទប់ទល់នឹងថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចប្រភេទមេទីស៊ីលីន និងថ្នាំពេទ្យទូទៅជាច្រើនទៀត ដែលធ្វើឱ្យការឆ្លងរោគប្រភេទនេះមានការលំបាកខ្លាំងក្នុងការព្យាបាល។ | ប្រៀបដូចជាឧក្រិដ្ឋជនដែលបានវិវឌ្ឍខ្លួនដោយបំពាក់អាវក្រោះការពារគ្រាប់កាំភ្លើង ធ្វើឱ្យអាវុធធម្មតារបស់ប៉ូលិស (ថ្នាំពេទ្យធម្មតា) មិនអាចបាញ់ទម្លុះបាន។ |
| Vancomycin-resistant Staphylococcus aureus / VRSA (បាក់តេរី S. aureus ដែលស៊ាំនឹងថ្នាំវ៉ាន់កូមីស៊ីន) | ជាបាក់តេរីដែលវិវឌ្ឍខ្លួនរហូតដល់ស៊ាំនឹងថ្នាំ វ៉ាន់កូមីស៊ីន ដែលជាប្រភេទថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចកម្រិតធ្ងន់បំផុត ហើយជារឿយៗត្រូវបានគ្រូពេទ្យប្រើជាជម្រើសចុងក្រោយសម្រាប់សង្គ្រោះអ្នកជំងឺ។ | ប្រៀបដូចជាមេក្លោងភេរវករដែលអាចទប់ទល់សូម្បីតែអាវុធនុយក្លេអ៊ែរចុងក្រោយរបស់កងទ័ព ដែលធ្វើឱ្យគេសឹងតែគ្មានវិធីកម្ចាត់វាបាន។ |
| Reverse Passive Latex Agglutination / RPLA (ការធ្វើតេស្តប្រតិកម្មច្រាសតាមរយៈការប្រមូលផ្តុំឡាតិច) | ជាបច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់រកមើលជាតិពុលជាក់លាក់ណាមួយក្នុងសំណាក។ គេប្រើគ្រាប់ជ័រឡាតិចតូចៗដែលស្រោបដោយអង់ទីគ័រ ប្រសិនបើមានជាតិពុល គ្រាប់ជ័រទាំងនោះនឹងចាប់ផ្តុំគ្នាជាដុំៗ។ | ប្រៀបដូចជាការប្រើមេដែកតូចៗដែលប្រឡាក់កាវ បើវាប៉ះនឹងកម្ទេចដែក (ជាតិពុល) វានឹងស្រូបជាប់គ្នាបង្កើតជាដុំធំដែលអាចឱ្យភ្នែកយើងមើលឃើញច្បាស់។ |
| Coagulase positive (វិជ្ជមានកូអាកុយឡាស) | ជាលក្ខណៈសម្គាល់នៃបាក់តេរីមួយចំនួន (ដូចជា S. aureus) ដែលអាចផលិតអង់ស៊ីមកូអាកុយឡាស ដែលមាននាទីធ្វើឱ្យប្លាស្មាក្នុងឈាមកក។ នេះជារង្វាស់វិភាគដ៏សំខាន់ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណបាក់តេរីនេះពីបាក់តេរីផ្សេង។ | ប្រៀបដូចជាចុងភៅដែលមានសមត្ថភាពពិសេសអាចធ្វើឱ្យទឹកដោះគោរាវក្លាយជាដុំឈីសភ្លាមៗ ដែលសមត្ថភាពនេះជួយឱ្យយើងស្គាល់ថាគាត់ជាអ្នកណា។ |
| Kirby-Bauer disc diffusion (វិធីសាស្ត្រសាយភាយបន្ទះថ្នាំលើចាហួយ Kirby-Bauer) | ជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារសម្រាប់តេស្តមើលថាថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចណាមួយមានប្រសិទ្ធភាពសម្លាប់បាក់តេរី។ គេដាក់បន្ទះក្រដាសតូចៗដែលមានផ្ទុកថ្នាំលើចាហួយបណ្តុះបាក់តេរី ដើម្បីរង្វាស់មើលថាតើវាបង្កើត "រង្វង់គ្មានមេរោគ (Zone of inhibition)" បានធំប៉ុនណា។ | ប្រៀបដូចជាការទម្លាក់ថ្នាំបាញ់មូសខុសៗគ្នាទៅលើវាលស្មៅដែលមានស្រមោច ដើម្បីប្រៀបធៀបមើលថាថ្នាំមួយណាអាចបង្កើតរង្វង់ដេញស្រមោចមិនឱ្យចូលជិតបានធំជាងគេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
