បញ្ហា (The Problem)៖ តើការហូរចូលនៃជនបរទេស និងវប្បធម៌ឆ្លងដែន បានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងណាខ្លះដល់ការអភិវឌ្ឍ ការបន្សាំខ្លួន និងអត្ថិភាពនៃសង្គមក្នុងខេត្តភូកេត (Phuket) ពីអតីតកាលរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបគុណភាព (Qualitative Research) ដោយផ្អែកលើការវិភាគប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការប្រមូលទិន្នន័យនៅទីតាំងផ្ទាល់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Documentary Analysis ការវិភាគឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ និងរដ្ឋបាល |
ផ្តល់នូវទិន្នន័យគោល និងភស្តុតាងរឹងមាំពីអតីតកាល ដូចជាសន្ធិសញ្ញា កំណត់ត្រាពាណិជ្ជកម្ម និងការវិវត្តនៃច្បាប់។ | ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រខ្លះអាចមានភាពលំអៀង ឬមិនបានកត់ត្រាពីជីវិតរស់នៅជាក់ស្តែងរបស់ប្រជាជនកម្រិតមូលដ្ឋាន។ | ជួយកំណត់បាននូវក្របខណ្ឌពេលវេលានៃការហូរចូលសាសនា ពាណិជ្ជកម្មរ៉ែសំណប៉ាហាំង និងការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយរដ្ឋ (១៨៥៥-២០១៤)។ |
| In-depth Interview & Snowball Sampling ការសម្ភាសន៍ស៊ីជម្រៅដោយវិធីជ្រើសរើសគំរូតាមបណ្តាញតគ្នា |
ទទួលបានព័ត៌មានលម្អិតពីបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ ទស្សនៈ និងការចងចាំរបស់អ្នកស្រុកដើម និងជនបរទេសដែលរស់នៅយូរឆ្នាំ។ | ទាមទារពេលវេលាយូរក្នុងការចុះមូលដ្ឋាន ហើយទិន្នន័យផ្អែកលើការចងចាំដែលអាចមានការប្រែប្រួល។ | រកឃើញពីរបៀបដែលប្រជាជនភូកេតកែច្នៃ និងបន្សាំរបៀបរបបរស់នៅ ភាសា និងសម្លៀកបំពាក់ទៅនឹងវប្បធម៌លោកខាងលិច។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានចម្បងលើការចុះផ្ទាល់នៅមូលដ្ឋាន ការស្រាវជ្រាវឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការចំណាយពេលសម្ភាសន៍យ៉ាងស៊ីជម្រៅ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្តោតតែទៅលើខេត្តភូកេត (Phuket) នៃប្រទេសថៃ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីប្រជាជនមូលដ្ឋាន កូនចៅចិនកាត់ (Baba) និងជនបរទេស។ ទិន្នន័យនេះអាចមានកម្រិតក្នុងការតំណាងឱ្យតំបន់ផ្សេងទៀតដែលមិនមានប្រវត្តិទាក់ទងនឹងការយករ៉ែ ឬទេសចរណ៍តាមកោះ។ ទោះយ៉ាងណា វាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការយល់ដឹងពីផលប៉ះពាល់នៃការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍អន្តរជាតិទៅលើវប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន ជាពិសេសនៅតាមតំបន់ឆ្នេរកម្ពុជា។
របកគំហើញនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់អ្នករៀបចំគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍ទេសចរណ៍ និងការអភិរក្សវប្បធម៌នៅកម្ពុជា។
ជារួម ការយល់ដឹងពីការវិវត្តនៃសង្គមភូកេត អាចជួយកម្ពុជាត្រៀមខ្លួនជាមុន និងជៀសវាងកំហុសឆ្គងក្នុងការអភិវឌ្ឍទីក្រុងទេសចរណ៍ ដើម្បីធានាបាននូវនិរន្តរភាពទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cross Culture | ការសិក្សាអំពីការជួបប្រស្រ័យទាក់ទងគ្នារវាងមនុស្សមកពីសង្គមផ្សេងៗគ្នា (ដូចជាវប្បធម៌ចិន ថៃ និងលោកខាងលិច) ដែលនាំឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ របៀបរស់នៅ និងការបង្កើតអ្វីថ្មីរួមគ្នា។ | វាដូចជាការយកពណ៌ពីរផ្សេងគ្នាមកលាយបញ្ចូលគ្នាដើម្បីបង្កើតបានជាពណ៌ថ្មីមួយ។ |
| Assimilation | ដំណើរការដែលក្រុមជនជាតិភាគតិច ឬអ្នកចំណូលថ្មី បានបោះបង់ចោលវប្បធម៌ដើមរបស់ខ្លួនបន្តិចម្តងៗ ហើយស្រូបយកវប្បធម៌នៃសង្គមធំ (សង្គមម្ចាស់ផ្ទះ) ទាំងស្រុងរហូតដល់ក្លាយជាផ្នែកមួយនៃសង្គមនោះ។ | វាដូចជាការចាក់ទឹកស៊ីរ៉ូពណ៌ក្រហមចូលទៅក្នុងកែវទឹកស ដែលទីបំផុតទឹកទាំងមូលប្រែជាពណ៌ក្រហមទាំងអស់។ |
| Acculturation | ដំណើរការនៃការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ដែលកើតឡើងនៅពេលក្រុមមនុស្សមានវប្បធម៌ខុសគ្នាផ្តាច់មុខមកទាក់ទងគ្នាជាបន្តបន្ទាប់ ដោយភាគីនីមួយៗបានកែច្នៃ ឬទទួលយកលក្ខណៈពិសេសខ្លះៗរបស់ភាគីម្ខាងទៀត តែនៅរក្សាអត្តសញ្ញាណដើមរបស់ខ្លួន។ | ដូចជាការសរសេរអក្សរខ្មែរ តែយើងប្រើពាក្យកម្ចីពីភាសាអង់គ្លេសឬបារាំងដោយប្តូរសំឡេងឱ្យស្រួលហៅ។ |
| Sino-Portuguese | រចនាបថស្ថាបត្យកម្មកូនកាត់ដែលលាយបញ្ចូលគ្នារវាងសិល្បៈលោកខាងលិច (អឺរ៉ុប/ព័រទុយហ្គាល់) ជាមួយនឹងសិល្បៈលោកខាងកើត (ចិន) ដែលភាគច្រើនមានរានហាលខាងមុខតភ្ជាប់គ្នា។ | វាដូចជាផ្ទះដែលមានដំបូលក្បឿងនិងជញ្ជាំងបែបចិន តែមានបង្អួចខ្ពស់ៗនិងសសររចនាបថបែបអឺរ៉ុបជំនាន់មុន។ |
| Demonstration effect | បាតុភូតដែលប្រជាជនក្នុងស្រុកផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយា ឬរបៀបរបបរស់នៅរបស់ខ្លួន ដោយសារការឃើញនិងចង់យកតម្រាប់តាមរបៀបរស់នៅ ឬការប្រើប្រាស់របស់ភ្ញៀវទេសចរដែលមើលទៅមានភាពស៊ីវិល័យជាង។ | ដូចជាការដែលយើងឃើញតារាដែលយើងចូលចិត្តពាក់អាវម៉ូតថ្មី ហើយយើងក៏ទៅរកទិញពាក់តាម។ |
| Culture shock | ស្ថានភាពផ្លូវចិត្តដែលតក់ស្លុត ច្របូកច្របល់ ឬពិបាកទទួលយក នៅពេលដែលបុគ្គលម្នាក់ត្រូវទៅរស់នៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានដែលមានវប្បធម៌ ភាសា និងរបៀបរស់នៅខុសស្រឡះពីទម្លាប់ដើមរបស់ខ្លួន។ | វាដូចជាការដែលយើងធ្លាប់តែហែលទឹកសាប ស្រាប់តែត្រូវលោតចូលហែលក្នុងទឹកសមុទ្រប្រៃខ្លាំងភ្លាមៗ។ |
| Peranakan | ក្រុមជនជាតិកូនកាត់ (ហៅម្យ៉ាងទៀតថា បាបា យ៉ាយ៉ា) ដែលកើតចេញពីការរៀបការរវាងបុរសជនជាតិចិនចំណាកស្រុក ជាមួយនឹងស្ត្រីជាជនជាតិដើមក្នុងតំបន់ម៉ាឡេ ឬថៃភាគខាងត្បូង បង្កើតបានជាវប្បធម៌និងការស្លៀកពាក់ថ្មីមួយ។ | វាដូចជារូបមន្តម្ហូបថ្មីមួយដែលផ្សំគ្រឿងទេសចិនជាមួយបន្លែក្នុងស្រុក បង្កើតបានជារសជាតិពិសេសប្រចាំតំបន់។ |
| Snowball sampling | វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមក្នុងការស្រាវជ្រាវ ដោយចាប់ផ្តើមពីមនុស្សម្នាក់ រួចពឹងឱ្យពួកគេណែនាំបន្តទៅកាន់មនុស្សផ្សេងទៀតដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិដែលអ្នកស្រាវជ្រាវចង់បាន ដូចជាដុំព្រិលដែលរមៀលកាន់តែធំ។ | វាដូចជាការសួររកជាងជួសជុលម៉ាស៊ីនត្រជាក់ពីមិត្តភក្តិ ហើយមិត្តភក្តិនោះក៏ណែនាំបន្តទៅជាងម្នាក់ទៀតដែលគាត់ស្គាល់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
