បញ្ហា (The Problem)៖ ការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃភ្ញៀវទេសចរនៅតំបន់ Khao Soon ស្រុក Chawang បានបង្កើតទាំងផលវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមានដល់សហគមន៍ ដែលតម្រូវឱ្យមានការវាយតម្លៃយ៉ាងលម្អិតលើផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងបរិស្ថានទៅលើគុណភាពជីវិតរបស់ប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋាន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវចម្រុះ ដោយរួមបញ្ចូលការប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈកម្រងសំណួរ និងការពិភាក្សាជាក្រុម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Quantitative Survey (Likert-scale questionnaire) ការស្ទង់មតិបរិមាណ (កម្រងសំណួរ Likert-scale) |
អនុញ្ញាតឱ្យប្រមូលទិន្នន័យពីមនុស្សចំនួនច្រើន (៤០០ នាក់) និងងាយស្រួលក្នុងការវិភាគស្ថិតិដើម្បីរកទំនាក់ទំនង។ វាផ្តល់នូវទិដ្ឋភាពទូទៅយ៉ាងច្បាស់លាស់ពីការយល់ឃើញរបស់សហគមន៍។ | មិនអាចស្វែងយល់ស៊ីជម្រៅពីមូលហេតុនៅពីក្រោយចម្លើយរបស់ពួកគាត់ឡើយ។ វាអាចមានការភាន់ច្រឡំក្នុងការឆ្លើយសំណួរប្រសិនបើអ្នកឆ្លើយមិនយល់ច្បាស់។ | បានរកឃើញទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានយ៉ាងច្បាស់ (R ពី 0.575 ដល់ 0.726) រវាងផលប៉ះពាល់ទេសចរណ៍ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងគុណភាពជីវិតសហគមន៍។ |
| Qualitative In-depth Interviews & Focus Groups ការសម្ភាសន៍ស៊ីជម្រៅ និងការពិភាក្សាជាក្រុម (Focus Groups) |
ជួយឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវយល់ពីបរិបទ និងបញ្ហាជាក់ស្តែង (ដូចជាបញ្ហាដីធ្លី ការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់) ដែលមិនអាចវាស់វែងដោយកម្រងសំណួរ។ វាផ្តល់នូវដំណោះស្រាយប្រកបដោយការចូលរួម។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើនក្នុងការប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យ។ ទិន្នន័យអាចមានភាពលំអៀងទៅតាមទស្សនៈរបស់មេដឹកនាំសហគមន៍មួយចំនួន។ | បានកំណត់បញ្ហាប្រឈមចម្បងៗដូចជា ការខ្វះខាតធុងសំរាម ការបំពុលដោយសម្លេង និងការមិនច្បាស់លាស់ក្នុងការគ្រប់គ្រងចំណូលដោយរដ្ឋាភិបាល។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានកម្រិតមធ្យម ដោយផ្តោតសំខាន់លើការប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ពីប្រជាពលរដ្ឋ និងកម្មវិធីវិភាគស្ថិតិស្តង់ដារ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងស្រុក Chawang ខេត្ត Nakhon Si Thammarat ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើតំបន់ទេសចរណ៍ធម្មជាតិភ្នំ (Khao Soon)។ គំរូទិន្នន័យភាគច្រើនជាស្ត្រី (៦៣.៨%) មានមុខរបរកសិកម្ម និងមានចំណូលមធ្យម។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះសហគមន៍កសិកម្មនៅកម្ពុជាដែលមានសក្តានុពលទេសចរណ៍ធម្មជាតិ ជួបប្រទះបញ្ហាប្រឈមស្រដៀងគ្នានេះនៅពេលដែលមានកំណើនភ្ញៀវទេសចរ។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់ចម្រុះនេះមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍សហគមន៍នៅកម្ពុជា ដើម្បីធានាបាននូវនិរន្តរភាពនិងការចូលរួមពីប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋាន។
សរុបមក ការសិក្សានេះផ្តល់នូវគំរូដ៏ល្អមួយសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍នៅកម្ពុជា ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើតុល្យភាពរវាងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ការអភិរក្សបរិស្ថាន និងការថែរក្សាសុខដុមរមនាក្នុងសង្គម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Community-Based Tourism (CBT) | គំរូនៃការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ដែលផ្តល់សិទ្ធិអំណាចដល់សហគមន៍មូលដ្ឋានក្នុងការគ្រប់គ្រង ធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្ត និងទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចដោយផ្ទាល់ ដើម្បីធានានូវនិរន្តរភាពបរិស្ថាននិងវប្បធម៌។ | ដូចជាការដែលអ្នកភូមិរួមគ្នាបង្កើតនិងគ្រប់គ្រងរមណីយដ្ឋានដោយខ្លួនឯង ដែលប្រាក់ចំណេញត្រូវបានបែងចែកទៅឱ្យអ្នកភូមិវិញផ្ទាល់។ |
| Quality of Life (QoL) | សូចនាករដែលវាស់វែងពីសុខុមាលភាពទូទៅរបស់បុគ្គល ឬសហគមន៍ ដោយរួមបញ្ចូលទាំងកត្តារូបវន្ត (ចំណូល សុខភាព) សង្គម និងផ្លូវចិត្ត (សុភមង្គល សន្តិសុខ) ដើម្បីកំណត់ថាតើជីវភាពរស់នៅរបស់ពួកគេមានភាពប្រសើរឡើងកម្រិតណា។ | គឺជារង្វាស់នៃភាពសុខសាន្តទូទៅ ដូចជាការដាក់ពិន្ទុថាតើយើងមានហូបចុកគ្រប់គ្រាន់ សុខភាពល្អ និងរស់នៅដោយសប្បាយចិត្តកម្រិតណាក្នុងសង្គម។ |
| Linear Regression | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីវិភាគនិងស្វែងរកទំនាក់ទំនងរវាងអថេរឯករាជ្យ និងអថេរអាស្រ័យ សម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងការទស្សន៍ទាយពីឥទ្ធិពលនៃកត្តាមួយ (ឧទាហរណ៍ កំណើនចំណូលពីទេសចរណ៍) ទៅលើកត្តាមួយទៀត (ឧទាហរណ៍ ការកើនឡើងគុណភាពជីវិត)។ | ដូចជាការគូសបន្ទាត់ត្រង់មួយកាត់តាមចំណុចទិន្នន័យជាច្រើន ដើម្បីទស្សន៍ទាយថាបើភ្ញៀវទេសចរកើនឡើង១០០នាក់ តើអ្នកភូមិនឹងមានចំណូលកើនប៉ុន្មាន។ |
| Analysis of Variance (ANOVA) | ការធ្វើតេស្តស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបតម្លៃមធ្យមភាគរវាងក្រុមចំនួនបី ឬច្រើន (ឧទាហរណ៍ ប្រៀបធៀបការយល់ឃើញរវាងអ្នកមានមុខរបរ កសិករ អ្នកលក់ដូរ និងមន្ត្រីរាជការ) ដើម្បីរកមើលថាតើមានភាពខុសគ្នាជារួមដោយមានអត្ថន័យខាងស្ថិតិឬយ៉ាងណា។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ផ្លែស្វាយពីដើម៣ផ្សេងគ្នា ដើម្បីបញ្ជាក់ដោយមានភស្តុតាងច្បាស់លាស់ថា តើដើមមួយណាផ្តល់ផ្លែធំជាងគេ ឬក៏វាមានទំហំប៉ុនៗគ្នា។ |
| Cronbach's Alpha | រង្វាស់ស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់វាយតម្លៃភាពជឿជាក់ (Reliability) និងភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាខាងក្នុងនៃកម្រងសំណួរ ដើម្បីធានាថាសំណួរទាំងអស់ដែលវាស់វែងអថេរតែមួយ គឺពិតជាកំពុងវាស់វែងរឿងនោះមែន។ | ដូចជាការប្រើម៉ែត្រវាស់ប្រវែងដដែលៗ៣ដងលើវត្ថុមួយ បើវាស់ទាំង៣ដងបានលទ្ធផលដូចគ្នាជានិច្ច មានន័យថាម៉ែត្រនោះអាចទុកចិត្តបាន។ |
| Likert Scale | ប្រព័ន្ធរង្វាស់ចិត្តសាស្ត្រដែលតែងតែប្រើប្រាស់ក្នុងកម្រងសំណួរស្រាវជ្រាវ ដោយតម្រូវឱ្យអ្នកឆ្លើយបញ្ជាក់ពីកម្រិតនៃការយល់ស្រប ឬមិនយល់ស្របរបស់ពួកគេ (ឧទាហរណ៍ តាំងពី ១ ដល់ ៥) ចំពោះសេចក្តីថ្លែងការណ៍ណាមួយ។ | ដូចជាការផ្តល់ពិន្ទុផ្កាយលើកម្មវិធីវាយតម្លៃភោជនីយដ្ឋាន ដោយ១ផ្កាយមានន័យថាមិនពេញចិត្តសោះ ហើយ៥ផ្កាយមានន័យថាពេញចិត្តខ្លាំងបំផុត។ |
| Sustainable Tourism | ការរៀបចំវិស័យទេសចរណ៍ដែលកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់បរិស្ថាននិងសង្គមឱ្យនៅកម្រិតទាបបំផុត ព្រមទាំងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចដល់ប្រជាជនមូលដ្ឋាន ដើម្បីឱ្យធនធាននៅតែអាចប្រើប្រាស់បានសម្រាប់អ្នកជំនាន់ក្រោយ។ | ដូចជាការនេសាទត្រីដោយមិនប្រើមងក្រឡាញឹក ដើម្បីទុកឱ្យកូនត្រីមានឱកាសធំធាត់សម្រាប់អ្នកជំនាន់ក្រោយអាចបន្តនេសាទបានទៀត។ |
| Mass Tourism | ទម្រង់នៃទេសចរណ៍ដែលមានមនុស្សចំនួនច្រើនកុះករធ្វើដំណើរទៅកាន់គោលដៅតែមួយក្នុងពេលតែមួយ ដែលជារឿយៗតែងតែបង្កឱ្យមានផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដូចជាការកកស្ទះ បញ្ហាសំរាម និងការខូចខាតបរិស្ថាន។ | ដូចជាការសម្រុកទៅទិញទំនិញបញ្ចុះតម្លៃក្នុងហាងតែមួយ ដែលធ្វើឱ្យមានភាពចង្អៀតណែន និងអាចធ្វើឱ្យទំនិញក្នុងហាងនោះខូចខាត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
