បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាអំពីការអភិវឌ្ឍជាប្រវត្តិសាស្ត្រ និងកត្តាសេដ្ឋកិច្ចសង្គមដែលបានប្រែក្លាយទីក្រុងប៉ាតាយ៉ា (Pattaya) ពីសហគមន៍នេសាទតូចមួយទៅជាទីក្រុងទេសចរណ៍កម្រិតពិភពលោក។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តស្រាវជ្រាវបែបប្រវត្តិសាស្ត្រ (Historical Research) ដោយផ្តោតលើការប្រមូលទិន្នន័យបែបគុណវិស័យ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Documentary Research ការស្រាវជ្រាវឯកសារ (ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងស្ថិតិ) |
ផ្តល់នូវទិន្នន័យជាក់លាក់អំពីកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ចំនួនភ្ញៀវទេសចរ ការប្រើប្រាស់ដីធ្លី និងការវិវឌ្ឍគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋតាមដំណាក់កាល។ | ឯកសារផ្លូវការអាចមើលរំលងពីផលប៉ះពាល់សង្គម និងការផ្លាស់ប្តូររបៀបរស់នៅជាក់ស្តែងរបស់ប្រជាជនមូលដ្ឋាន។ | បានបែងចែកប្រវត្តិសាស្រ្តនៃការអភិវឌ្ឍទីក្រុងប៉ាតាយ៉ាជា ៥ យុគសម័យច្បាស់លាស់ ពីភូមិនេសាទទៅជាទីក្រុងលំដាប់ពិភពលោក។ |
| In-depth Interviews ការសម្ភាសន៍ស៊ីជម្រៅ |
ចាប់យកទិដ្ឋភាពនៃការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ របៀបរស់នៅ និងបទពិសោធន៍ផ្ទាល់របស់អ្នកភូមិនេសាទដើម និងអ្នកពាក់ព័ន្ធក្នុងតំបន់។ | អាចប្រឈមនឹងភាពលម្អៀងនៃការចងចាំ (Memory bias) និងការបកស្រាយប្រកបដោយអត្តនោម័តរបស់អ្នកផ្តល់បទសម្ភាសន៍។ | បានបង្ហាញពីយន្តការនៃការប្រមូលផ្តុំទុនវប្បធម៌ និងឥទ្ធិពលនៃវត្តមានកងទ័ពអាមេរិកមកលើជីវភាពរស់នៅរបស់សហគមន៍។ |
| Political Economy Framework ក្របខ័ណ្ឌសេដ្ឋកិច្ចនយោបាយ |
ជួយពន្យល់យ៉ាងស៊ីជម្រៅអំពីមូលហេតុដែលរចនាសម្ព័ន្ធអំណាច និងចរន្តមូលធនបរទេស (Capital accumulation) ផ្លាស់ប្តូររូបរាងទីក្រុង។ | ទាមទារការវិភាគស្មុគស្មាញ និងអាចមើលរំលងកត្តាអាកាសធាតុ ឬបរិស្ថានរូបវន្ត។ | បានរកឃើញថាគោលនយោបាយចំណូលទេសចរណ៍របស់រដ្ឋ និងការរៀបចំរដ្ឋបាលពិសេស គឺជាកត្តាជំរុញដ៏ធំបំផុត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវបែបប្រវត្តិសាស្ត្រនិងគុណវិស័យនេះ មិនទាមទារធនធានកុំព្យូទ័រស្មុគស្មាញទេ ប៉ុន្តែទាមទារពេលវេលាច្រើនសម្រាប់ការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ និងការចូលមើលបណ្ណសារប្រវត្តិសាស្ត្រ។
ការសិក្សានេះផ្តោតជាចម្បងលើទីក្រុងប៉ាតាយ៉ា (Pattaya) ក្នុងប្រទេសថៃ ដោយផ្អែកលើព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រជាក់លាក់ ដូចជាវត្តមានកងទ័ពអាមេរិកក្នុងសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់។ ទោះយ៉ាងណា ក្របខ័ណ្ឌនៃការប្រែក្លាយពីភូមិនេសាទ ទៅជាទីក្រុងទេសចរណ៍ខ្នាតធំតាមរយៈលំហូរទុនបរទេសនេះ មានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់កម្ពុជា ពិសេសក្នុងការស្វែងយល់ពីផលប៉ះពាល់នៃការអភិវឌ្ឍទីក្រុងឆ្នេរសមុទ្រ។
វិធីសាស្ត្រ និងទ្រឹស្តីនៃការវិភាគក្នុងឯកសារនេះ គឺមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការសិក្សាពីការអភិវឌ្ឍទីក្រុងនៅកម្ពុជា។
ការស្វែងយល់ពីប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការធ្វើនគរូបនីយកម្មតាមរយៈវិស័យទេសចរណ៍ អនុញ្ញាតឱ្យអ្នករៀបចំគោលនយោបាយកម្ពុជាអាចទស្សន៍ទាយ និងគ្រប់គ្រងផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចសង្គមបានកាន់តែប្រសើរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Political economy | ការសិក្សាអំពីទំនាក់ទំនងរវាងនយោបាយ (អំណាចរដ្ឋ គោលនយោបាយ ច្បាប់) និងសេដ្ឋកិច្ច (ការបែងចែកធនធាន ការរកប្រាក់ចំណេញ) ដែលជះឥទ្ធិពលយ៉ាងជ្រាលជ្រៅដល់ការអភិវឌ្ឍ និងការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់នៃទីក្រុងណាមួយ។ | ដូចជាការលេងអុក ដែលច្បាប់នៃការដើរ (នយោបាយ) កំណត់ពីរបៀបដែលកូនអុកនីមួយៗអាចស៊ីគ្នាយកប្រៀប (សេដ្ឋកិច្ច) នៅលើក្ដារ។ |
| Capital collection | ដំណើរការដែលអ្នកមានដើមទុន (ថវិកា ដីធ្លី បច្ចេកវិទ្យា) ធ្វើការវិនិយោគដើម្បីបង្កើតប្រាក់ចំណេញបន្ថែម ហើយបន្តយកប្រាក់ចំណេញនោះទៅវិនិយោគពង្រីកអាជីវកម្មបន្តបន្ទាប់ទៀត ដែលធ្វើឲ្យទីក្រុងរីកចម្រើនយ៉ាងគំហុក។ | ដូចជាការរមៀលដុំព្រិលពីលើភ្នំចុះមកក្រោម វាកាន់តែរមៀល កាន់តែប្រមូលផ្តុំព្រិលជាប់ខ្លួន ហើយប្រែជាធំទៅៗយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ |
| Spatial fix | ទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចភូមិសាស្ត្រដែលពន្យល់ពីរបៀបដែលមូលធន (លុយ) ដែលសល់លើសលុបពីតំបន់មួយ ត្រូវបានយកទៅបញ្ចេញចោលតាមរយៈការវិនិយោគសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ឬអចលនទ្រព្យនៅទីតាំងភូមិសាស្ត្រថ្មីមួយទៀត ដើម្បីបញ្ចៀសវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចជាប់គាំង។ | ដូចជាការដែលអ្នកមានទឹកពេញធុងហៀបនឹងហូរហៀរ ដូច្នេះអ្នកត្រូវទាញទុយោបូមទឹកនោះទៅស្រោចដំណាំនៅចំការមួយកន្លែងទៀត ដើម្បីកុំឱ្យទឹកកំពប់ចោលឥតប្រយោជន៍។ |
| Extra town settlement of state | ការបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលគ្រប់គ្រងទីក្រុង (តំបន់រដ្ឋបាលពិសេស) ដែលមានច្បាប់ និងអំណាចស្វ័យភាពក្នុងការសម្រេចចិត្តខុសពីរដ្ឋបាលខេត្តក្រុងទូទៅ ដើម្បីសម្រួលដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចនិងទាក់ទាញវិនិយោគិនទេសចរណ៍ឱ្យបានលឿន។ | ដូចជាការបង្កើតថ្នាក់រៀនពិសេសសម្រាប់សិស្សពូកែ ដែលមានគ្រូ និងកម្មវិធីសិក្សាដាច់ដោយឡែកពីសិស្សទូទៅ ដើម្បីជំរុញសមត្ថភាពពួកគេឱ្យលូតលាស់កាន់តែលឿន។ |
| Cultural expand | ការរីកសាយភាយ និងការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់វប្បធម៌ក្នុងស្រុក ដោយសារការហូរចូលនៃឥទ្ធិពលខាងក្រៅ (ដូចជាទាហានបរទេស ឬភ្ញៀវទេសចរ) ដែលប្រែក្លាយរបៀបរស់នៅ ឬសិល្បៈប្រពៃណី ទៅជាទំនិញឬសេវាកម្មពាណិជ្ជកម្មដើម្បីទាញយកប្រាក់ចំណេញ។ | ដូចជាការយកម្ហូបប្រពៃណីខ្មែរតាមផ្ទះ ទៅកែច្នៃរចនាជាថ្មីដាក់លក់ក្នុងភោជនីយដ្ឋានទំនើប ដើម្បីតម្រូវមាត់ភ្ញៀវបរទេស ហើយលក់បានថ្លៃជាងមុន។ |
| Industry tourism city | ដំណាក់កាលអភិវឌ្ឍន៍នៃទីក្រុង ដែលសេដ្ឋកិច្ចទាំងមូលពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើវិស័យទេសចរណ៍ក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ (ប្រៀបបាននឹងឧស្សាហកម្មរោងចក្រ) ដោយមានការសាងសង់សណ្ឋាគារខ្នាតធំ និងសេវាកម្មបម្រើទេសចរណ៍ជាប្រព័ន្ធខ្សែសង្វាក់។ | ដូចជាការប្រែក្លាយសិប្បកម្មត្បាញហូលផាមួងដោយដៃតាមផ្ទះ ឱ្យទៅជារោងចក្រកាត់ដេរខ្នាតធំ ដែលផលិតសម្លៀកបំពាក់រាប់ម៉ឺនកំប្លេក្នុងមួយថ្ងៃ។ |
| Sustainable Tourism Administration | យន្តការគ្រប់គ្រងគោលដៅទេសចរណ៍ដោយគិតគូរពីតុល្យភាពរវាងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ការថែរក្សាបរិស្ថានធម្មជាតិ និងការការពារវប្បធម៌សហគមន៍មូលដ្ឋាន ដើម្បីធានាថាធនធានទេសចរណ៍មិនត្រូវបានបំផ្លាញនាពេលអនាគត។ | ដូចជាការនេសាទត្រីដោយប្រើសំណាញ់ក្រឡាធំ ដែលចាប់យកតែត្រីធំៗមកលក់ ហើយទុកត្រីតូចៗឱ្យបន្តពូជ ដើម្បីមានត្រីចាប់នៅឆ្នាំក្រោយៗទៀតជារៀងរហូត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
