បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិភាក្សាអំពីបញ្ហានៃលំហូរចូលជនអន្តោប្រវេសន៍សេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងប្រទេសតង់ហ្សានី ដែលចូលមកដណ្ដើមការងារនិងអាជីវកម្មខ្នាតតូចរបស់ពលរដ្ឋក្នុងស្រុក ដែលបង្កឱ្យមានហានិភ័យនៃការកើនឡើងនូវការស្អប់ខ្ពើមជនបរទេស (Xenophobia)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបឯកសារ (Library Research) ដោយធ្វើការវិភាគលើក្របខ័ណ្ឌច្បាប់អន្តោប្រវេសន៍ និងទិន្នន័យគុណវិស័យ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Status Quo: Lax Enforcement of Trade/Work Permits ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន៖ ការអនុវត្តច្បាប់ប័ណ្ណការងារនិងពាណិជ្ជកម្មនៅធូររលុង |
ងាយស្រួលក្នុងការទាក់ទាញលំហូរចូលនៃជនបរទេស និងការវិនិយោគខ្នាតតូចដោយសេរី។ | អនុញ្ញាតឱ្យជនបរទេសកេងចំណេញចន្លោះប្រហោងច្បាប់ ដើម្បីដណ្តើមការងារនិងអាជីវកម្មក្នុងវិស័យក្រៅប្រព័ន្ធរបស់ពលរដ្ឋក្នុងស្រុក។ | បណ្តាលឱ្យមានការកើនឡើងនូវការស្អប់ខ្ពើមជនបរទេស (Xenophobia) និងការបាត់បង់ឱកាសសេដ្ឋកិច្ចរបស់ម្ចាស់ស្រុក។ |
| Strict Enforcement of Immigration Law & Deportation យន្តការរឹតបន្តឹងច្បាប់អន្តោប្រវេសន៍ និងការបណ្តេញចេញ |
ទប់ស្កាត់ជនបរទេសដែលរំលោភបំពានលក្ខខណ្ឌទិដ្ឋាការ (Class A Permits) និងការពារទីផ្សារការងារក្នុងស្រុក។ | ទាមទារឱ្យមានឆន្ទៈនយោបាយខ្ពស់ តម្លាភាព និងយន្តការតាមដានរាយការណ៍យ៉ាងតឹងរ៉ឹងពីសំណាក់អាជ្ញាធរ។ | ដកហូតអាជ្ញាប័ណ្ណ និងបណ្តេញជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ចេញពីទីផ្សារ ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាពសង្គម។ |
| Local Language Requirement & Employment Quotas ការតម្រូវឱ្យចេះភាសាក្នុងស្រុក និងការកំណត់កូតាការងារ |
ជួយកាត់បន្ថយវិសមភាពដោយផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់ពលរដ្ឋក្នុងស្រុក ក្នុងការទទួលបានការងារក្នុងក្រុមហ៊ុនបរទេស ទោះបីខ្វះខាតភាសាអង់គ្លេសក្តី។ | អាចប្រឈមនឹងការត្អូញត្អែរពីក្រុមហ៊ុនពហុជាតិសាសន៍ ដែលចង់នាំចូលកម្លាំងពលកម្មជំនាញពីប្រទេសរបស់ខ្លួនទាំងស្រុង។ | ធានាបាននូវចំនួនបុគ្គលិកក្នុងស្រុកអប្បបរមានៅក្នុងក្រុមហ៊ុនបរទេស និងជម្រុញសមាហរណកម្មការងារ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ដោយសារឯកសារនេះផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវឯកសារបណ្ណាល័យនិងការវិភាគច្បាប់ (Qualitative Library Research) ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវនេះមិនទាមទារធនធានបច្ចេកវិទ្យាឬថវិកាច្រើននោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅផ្នែកច្បាប់។
ការសិក្សានេះផ្តោតសំខាន់លើប្រទេសតង់ហ្សានី (ជាពិសេសទីក្រុង Dar es Salaam និងតំបន់អណ្តូងរ៉ែ) ដោយលើកយកបញ្ហាជនអន្តោប្រវេសន៍ចិននិងជនជាតិស្បែកសជាគោល។ ទិន្នន័យភាគច្រើនពឹងផ្អែកលើការសង្កេតបែបគុណវិស័យ របាយការណ៍ព័ត៌មាន និងឯកសារច្បាប់ ដែលអាចខ្វះទិន្នន័យស្ថិតិជាក់លាក់ដើម្បីវាស់ស្ទង់ទំហំនៃការបាត់បង់ការងារ។ ទោះយ៉ាងណា បរិបទនេះមានភាពប្រហាក់ប្រហែលខ្លាំងនឹងប្រទេសកម្ពុជា ដែលកំពុងទទួលរងលំហូរវិនិយោគិនបរទេសខ្នាតតូចក្នុងសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ ដែលទាមទារឱ្យមានការសិក្សាការពារហានិភ័យសង្គមនេះ។
របកគំហើញពីការសិក្សានេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តជាគោលគំនិតយ៉ាងសំខាន់សម្រាប់អ្នករៀបចំគោលនយោបាយ និងអ្នកស្រាវជ្រាវនៅកម្ពុជា។
ប្រទេសកម្ពុជាអាចទាញយកមេរៀនពីភាពធូររលុងនៅតង់ហ្សានី ដើម្បីពង្រឹងការគ្រប់គ្រងជនបរទេស និងទប់ស្កាត់ការរើសអើងជាតិសាសន៍ដែលកើតចេញពីវិសមភាពសេដ្ឋកិច្ច។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Economic migrant (ជនអន្តោប្រវេសន៍សេដ្ឋកិច្ច) | ជនដែលចាកចេញពីប្រទេសកំណើតរបស់ខ្លួនទៅកាន់ប្រទេសមួយទៀត ដើម្បីស្វែងរកការងារធ្វើ ឬកែលម្អស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថុរបស់ពួកគេ មិនមែនដោយសារការភៀសខ្លួនពីសង្គ្រាម ឬការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញនយោបាយនោះទេ។ នៅក្នុងឯកសារនេះ សំដៅលើជនបរទេសដែលមកដណ្តើមឱកាសសេដ្ឋកិច្ចក្នុងប្រទេសកម្ពុជាឬតង់ហ្សានី។ | ដូចជាអ្នកភូមិដែលធ្វើដំណើរទៅទីក្រុងដើម្បីរកការងាររោងចក្រ តែក្នុងករណីនេះគឺការធ្វើដំណើរឆ្លងដែនទៅកាន់ប្រទេសផ្សេងដើម្បីរកលុយ។ |
| Xenophobia / Dislike of foreigners (ការស្អប់ខ្ពើម ឬភ័យខ្លាចជនបរទេស) | ផ្នត់គំនិតនៃការភ័យខ្លាច ការមិនទុកចិត្ត ឬការស្អប់ខ្ពើមចំពោះមនុស្សដែលមកពីប្រទេសផ្សេង ដែលជារឿយៗបណ្តាលមកពីការភ័យខ្លាចបាត់បង់ការងារ ធនធាន អត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ ឬការប្រកួតប្រជែងសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងសហគមន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។ | ដូចជាក្មេងម្នាក់ដែលខឹងនិងមិនចូលចិត្តក្មេងថ្មីក្នុងថ្នាក់ ព្រោះខ្លាចក្មេងថ្មីនោះដណ្តើមចំណាត់ថ្នាក់ ឬប្រដាប់ប្រដាក្មេងលេងរបស់ខ្លួន។ |
| Informal sector (វិស័យសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ) | ផ្នែកមួយនៃសេដ្ឋកិច្ចដែលមិនត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយច្បាប់ការងារ និងមិនមានការចុះបញ្ជីពាណិជ្ជកម្មពេញលេញពីរដ្ឋាភិបាល ដូចជាការលក់ដូរតាមចិញ្ចើមផ្លូវ ឬហាងលក់រាយតូចៗ ដែលជាប្រភពចំណូលចម្បងសម្រាប់ប្រជាជនក្រីក្រ។ | ដូចជាអ្នកលក់បន្លែតាមកន្ត្រក ឬអ្នករត់ម៉ូតូឌុប ដែលមិនមានកិច្ចសន្យាការងារ ឬមិនចាំបាច់បង់ពន្ធអាជីវកម្មផ្លូវការ។ |
| Brain drain (ការបាត់បង់ធនធានបញ្ញវន្ត) | បាតុភូតដែលប្រទេសមួយ (ជាពិសេសប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍) បាត់បង់ប្រជាជនដែលមានការអប់រំខ្ពស់ និងជំនាញវិជ្ជាជីវៈ ដោយសារពួកគេធ្វើចំណាកស្រុកទៅធ្វើការនៅប្រទេសផ្សេងដែលផ្តល់ប្រាក់ខែខ្ពស់ជាង និងលក្ខខណ្ឌការងារល្អជាង។ | ដូចជាក្រុមបាល់ទាត់តាមខេត្តមួយ ដែលបាត់បង់កីឡាករឆ្នើមៗរបស់ខ្លួនទៅឱ្យក្លឹបនៅរាជធានីដែលហ៊ានឱ្យប្រាក់ខែថ្លៃជាង។ |
| Trade liberation policies (គោលនយោបាយសេរីភាវូបនីយកម្មពាណិជ្ជកម្ម) | ការបើកចំហទីផ្សារសេដ្ឋកិច្ចរបស់រដ្ឋដោយកាត់បន្ថយ ឬលុបបំបាត់ពន្ធគយ របាំងពាណិជ្ជកម្ម និងការរឹតបន្តឹងនានា ដើម្បីទាក់ទាញវិនិយោគិនបរទេស និងជំរុញការផ្លាស់ប្តូរទំនិញនិងសេវាកម្មឆ្លងដែនដោយសេរី។ | ដូចជាការបើកទ្វាររបងផ្ទះឱ្យទូលាយ ដើម្បីឱ្យភ្ញៀវនិងអ្នកលក់ដូរអាចចេញចូលទិញលក់ទំនិញបានងាយស្រួល ដោយមិនមានការឆែកឆេរតឹងរ៉ឹងពេក។ |
| Expatriates (ជនបរទេសបម្រើការងារ / អ្នកជំនាញបរទេស) | ជនបរទេសដែលត្រូវបានក្រុមហ៊ុន ឬអង្គការបញ្ជូនមកឱ្យរស់នៅ និងធ្វើការក្នុងប្រទេសមួយទៀត។ ជាទូទៅពួកគេកាន់តំណែងជាន់ខ្ពស់ ជាអ្នកគ្រប់គ្រង ឬជាអ្នកជំនាញបច្ចេកទេស និងទទួលបានប្រាក់ខែខ្ពស់ជាងបុគ្គលិកក្នុងស្រុកយ៉ាងខ្លាំង។ | ដូចជាគ្រូបង្វឹកបាល់ទាត់បរទេស ដែលត្រូវគេជួលមកដឹកនាំក្រុមជម្រើសជាតិ និងទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពិសេសលើសកីឡាករក្នុងស្រុក។ |
| Neo-colonialism (អាណានិគមនិយមថ្មី) | ការប្រើប្រាស់សម្ពាធ ឬអំណាចខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ និងវប្បធម៌ ដើម្បីគ្រប់គ្រង ឬមានឥទ្ធិពលលើប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាចូលឈ្លានពានដោយផ្ទាល់ដូចកាលពីអតីតកាល។ | ដូចជាក្រុមហ៊ុនធំមួយដែលមិនបានទិញយកហាងតូចមួយដោយផ្ទាល់ ប៉ុន្តែប្រើឥទ្ធិពលក្តោបក្តាប់ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងកំណត់តម្លៃទំនិញទាំងអស់របស់ហាងនោះឱ្យរស់ក្រោមគំនាបខ្លួន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
