បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាពីផលប៉ះពាល់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមដែលបណ្តាលមកពីការអនុវត្តព្រះរាជក្រឹត្យស្តីពីការនេសាទឆ្នាំ ២០១៥ (ដើម្បីដោះស្រាយការនេសាទខុសច្បាប់ IUU) មកលើប្រជាអ្នកនេសាទក្នុងស្រុកមឿង ខេត្តរ៉ាយ៉ង ប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិមាណដោយប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈកម្រងសំណួរពីសហគមន៍អ្នកនេសាទគោលដៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Economic Impact Assessment ការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច |
វាស់វែងដោយផ្ទាល់នូវកត្តាជីវភាពជាក់ស្តែង ដូចជាប្រាក់ចំណូល បំណុល និងការចំណាយរបស់អ្នកនេសាទ។ | ទិន្នន័យពឹងផ្អែកលើការរាយការណ៍ដោយខ្លួនឯង (Self-reporting) ដែលអាចមានការលម្អៀង ឬមិនច្បាស់លាស់ពីចំនួនទឹកប្រាក់ពិតប្រាកដ។ | ទទួលរងផលប៉ះពាល់កម្រិតមធ្យម (Mean = 3.16) ដោយអ្នកនេសាទមានក្តីបារម្ភខ្លាំងលើការធ្លាក់ចុះចំណូល និងការកើនឡើងចំណាយប្រតិបត្តិការ។ |
| Social Impact Assessment ការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់ផ្នែកសង្គម |
ជួយឆ្លុះបញ្ចាំងពីបញ្ហាកំបាំងក្នុងសហគមន៍ ដូចជាទំនាក់ទំនងរវាងអ្នកជិតខាង និងការកើនឡើងនៃបញ្ហាគ្រឿងញៀន ឬបទល្មើស។ | កត្តាសង្គមជាកត្តាអរូបី ពិបាកក្នុងការវាស់វែងជាតួលេខជាក់លាក់ប្រកបដោយភាពច្បាស់លាស់១០០%។ | ទទួលរងផលប៉ះពាល់កម្រិតមធ្យម (Mean = 2.80) ដោយទំនាក់ទំនងសហគមន៍នៅតែល្អ តែមានក្តីបារម្ភចំពោះបញ្ហាគ្រឿងញៀនពេលអ្នកនេសាទបាត់បង់ការងារ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវតាមបែបបរិមាណ (Quantitative Survey) ដូចជាកម្រងសំណួរ និងកម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តោតតែលើអ្នកនេសាទនៅស្រុកមឿង ខេត្តរ៉ាយ៉ង ដែលអ្នកចូលរួមភាគច្រើនជាបុរសអាយុ ៤១-៥០ឆ្នាំ និងមានកម្រិតវប្បធម៌ត្រឹមបឋមសិក្សា។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទសេដ្ឋកិច្ចនៃតំបន់ឧស្សាហកម្មរបស់ថៃ។ សម្រាប់កម្ពុជា លទ្ធផលនេះមានសារៈសំខាន់ជាមេរៀន តែលក្ខខណ្ឌសេដ្ឋកិច្ច ឧបករណ៍នេសាទ និងការអនុវត្តច្បាប់នៅសហគមន៍ឆ្នេរកម្ពុជាអាចមានភាពខុសគ្នាបន្តិចបន្តួច។
វិធីសាស្ត្រ និងក្របខណ្ឌនៃការសិក្សានេះមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់គោលនយោបាយជលផល។
ជារួម ឯកសារនេះផ្តល់នូវក្របខណ្ឌស្រាវជ្រាវដ៏ល្អមួយសម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការថ្លឹងថ្លែងរវាងប្រសិទ្ធភាពនៃការអនុវត្តច្បាប់ការពារធនធានធម្មជាតិ និងការរក្សាលំនឹងជីវភាពរស់នៅរបស់សហគមន៍មូលដ្ឋាន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| IUU Fishing (Illegal, Unreported and Unregulated) | ការនេសាទខុសច្បាប់ គ្មានរបាយការណ៍ និងគ្មានការគ្រប់គ្រង ដែលបំពានលើច្បាប់ជលផលជាតិនិងអន្តរជាតិ បណ្តាលឱ្យប៉ះពាល់ដល់និរន្តរភាពធនធានសមុទ្រ និងសេដ្ឋកិច្ច។ | ដូចជាការលួចចូលទៅកាប់ឈើក្នុងព្រៃអភិរក្សដោយលួចលាក់ និងមិនរើសមុខ ដែលធ្វើឱ្យព្រៃឈើវិនាសហិនហោច។ |
| Public Policy | គោលការណ៍ ផែនការ ឬសកម្មភាពដែលរដ្ឋាភិបាលបង្កើតឡើងដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសង្គម ឬឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋជារួម។ | ដូចជាច្បាប់វិន័យដែលនាយកសាលាបានបង្កើតឡើង ដើម្បីឱ្យសិស្សទាំងអស់គោរពតាម និងធ្វើឱ្យសាលាមានសណ្តាប់ធ្នាប់ល្អ។ |
| Likert scale | មាត្រដ្ឋានវាស់ស្ទង់អាកប្បកិរិយា ឬមតិយោបល់នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវ ដែលជារឿយៗត្រូវបានបែងចែកជា ៥ កម្រិត (ឧទាហរណ៍៖ ពីមិនយល់ព្រមទាល់តែសោះ ដល់យល់ព្រមខ្លាំងបំផុត)។ | ដូចជាការអោយពិន្ទុចំណាត់ថ្នាក់ផ្កាយ ១ ដល់ ៥ នៅពេលយើងវាយតម្លៃសេវាកម្មទិញឥវ៉ាន់ ឬហាងអាហារតាមអនឡាញ។ |
| Taro Yamane Formula | រូបមន្តគណិតវិទ្យាប្រើសម្រាប់គណនាទំហំគំរូ (Sample Size) ក្នុងការស្រាវជ្រាវ នៅពេលដែលគេស្គាល់ចំនួនប្រជាជនសរុបច្បាស់លាស់ ដើម្បីធានាបាននូវភាពតំណាងត្រឹមត្រូវដោយមានកម្រិតលម្អៀងដែលអាចទទួលយកបាន។ | ដូចជារូបមន្តដែលប្រាប់យើងថា ត្រូវភ្លក់សម្លរប៉ុន្មានស្លាបព្រា ទើបដឹងថាសម្លរមួយឆ្នាំងធំនោះឆ្ងាញ់ឬអត់ ដោយមិនបាច់ហូបវាឱ្យអស់រលីងពីឆ្នាំង។ |
| Cronbach's Alpha | រង្វាស់ស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់សាកល្បងភាពជឿជាក់ (Reliability) នៃកម្រងសំណួរ ថាតើសំណួរទាំងអស់វាស់វែងលើគោលគំនិតតែមួយដោយមានសង្គតិភាព (Consistency) ដែរឬទេ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់របស់មួយលើជញ្ជីងតែមួយចំនួន ៣ដង បើជញ្ជីងនោះល្អ វាត្រូវតែបង្ហាញទម្ងន់ដូចគ្នាបេះបិទក្នុងការថ្លឹងទាំង៣ដងនោះ។ |
| Standard deviation | តម្លៃស្ថិតិដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃការបែកខ្ញែក ឬគម្លាតនៃទិន្នន័យនីមួយៗចេញពីតម្លៃមធ្យមភាគ (Mean)។ ប្រសិនបើតម្លៃនេះតូច មានន័យថាទិន្នន័យប្រមូលផ្តុំគ្នាជិតៗមធ្យមភាគ។ | ដូចជាការវាស់កម្ពស់សិស្សក្នុងថ្នាក់ បើកម្ពស់សិស្សប្រហាក់ប្រហែលគ្នា នោះគម្លាតស្តង់ដារគឺតូច តែបើមានអ្នកទាបខ្លាំងនិងខ្ពស់ខ្លាំងលាយឡំគ្នា នោះគម្លាតស្តង់ដារគឺធំ។ |
| Interest group / Pressure group | ក្រុមមនុស្សដែលមានគោលដៅ និងផលប្រយោជន៍រួម ហើយរួមគ្នាតស៊ូមតិ ឬដាក់សម្ពាធលើរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីជះឥទ្ធិពលដល់ការសម្រេចចិត្តលើគោលនយោបាយណាមួយ។ | ដូចជាសមាគមអ្នករត់ម៉ូតូឌុប ដែលប្រមូលផ្តុំគ្នាតវ៉ាសុំឱ្យក្រុមហ៊ុនបញ្ចុះតម្លៃសេវា ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍ប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
