បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិភាក្សាអំពីភាពខ្វះចន្លោះនៅក្នុងយន្តការច្បាប់របស់ប្រទេសវៀតណាម (Decree 62/2019/ND-CP) ទាក់ទងនឹងការគ្រប់គ្រង និងការការពារមូលនិធិដីដាំដុះស្រូវ ដែលបណ្តាលឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរគោលដៅប្រើប្រាស់ដីកសិកម្មដោយខ្វះការគាំទ្រ និងខ្វះប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការវិភាគឯកសារច្បាប់ និងការប្រៀបធៀបគោលនយោបាយអន្តរជាតិ ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃច្បាប់ភូមិបាលបច្ចុប្បន្ន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Current Vietnamese Land Policy (Decree 62/2019/ND-CP & Land Law 2013) គោលនយោបាយដីធ្លីបច្ចុប្បន្នរបស់វៀតណាម (ច្បាប់ភូមិបាលឆ្នាំ២០១៣) |
មានគោលការណ៍តឹងរ៉ឹងក្នុងការរឹតត្បិតការផ្លាស់ប្តូរការប្រើប្រាស់ដីស្រែ ដើម្បីធានាសន្តិសុខស្បៀងជាតិ។ | ខ្វះភាពច្បាស់លាស់លើគោលការណ៍ 'ប្រើប្រាស់សន្សំសំចៃ' មានការរឹតត្បិតទំហំដី (Hạn điền) ដែលរារាំងកសិកម្មខ្នាតធំ និងខ្វះយន្តការគាំទ្រហិរញ្ញវត្ថុផ្ទាល់ដល់កសិករ។ | ដីកសិកម្មនៅតែមានសភាពបែកខ្ញែក កសិករនៅតែក្រីក្រ ហើយការប្រមូលផ្តុំដីមានភាពយឺតយ៉ាវ (០,២៥ ហិកតាក្នុងម្នាក់)។ |
| International Agricultural Support Policies (China & Thailand Models) គោលនយោបាយគាំទ្រកសិកម្មអន្តរជាតិ (គំរូប្រទេសចិន និងថៃ) |
ផ្តល់ការគាំទ្រដោយផ្ទាល់ដូចជា ប្រាក់ឧបត្ថម្ភចំនួន៣ប្រភេទ (ចិន) និងការជួយគាំទ្រតម្លៃ លុបចោលពន្ធកសិកម្ម និងធានារ៉ាប់រង (ថៃ) ដែលជួយរក្សាស្ថិរភាពជីវភាពកសិករ។ | ទាមទារឱ្យមានការចំណាយថវិការដ្ឋច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងការអនុវត្តប្រកបដោយតម្លាភាព។ | លើកទឹកចិត្តឱ្យកសិករនៅបន្តប្រកបរបរកសិកម្ម និងចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការការពារដីកសិកម្មពីការបោះបង់ចោល។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តកំណែទម្រង់ច្បាប់ និងយន្តការគាំទ្រទាំងនេះ ទាមទារឱ្យមានការរៀបចំថវិការដ្ឋ និងសមត្ថភាពស្ថាប័នក្នុងការតាមដានយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។
ការសិក្សានេះផ្តោតទាំងស្រុងលើបរិបទច្បាប់ និងស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច-សង្គមនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ជាពិសេសនៅតំបន់វាលទំនាបទន្លេមេគង្គ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បញ្ហានេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលកំពុងប្រឈមនឹងសម្ពាធនៃការបំប្លែងដីស្រែទៅជាគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍អចលនទ្រព្យ និងបញ្ហាជីវភាពកសិករស្រដៀងគ្នា។
ការវិភាគគោលនយោបាយនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងផ្តល់មេរៀនយ៉ាងល្អសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការធ្វើកំណែទម្រង់ច្បាប់គ្រប់គ្រងដីកសិកម្ម។
ការរៀនសូត្រពីភាពខ្វះចន្លោះនៃច្បាប់វៀតណាម អាចជួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបង្កើតគោលនយោបាយដែលរក្សាបាននូវតុល្យភាពរវាងការអភិវឌ្ឍនគរូបនីយកម្ម និងការការពារសន្តិសុខស្បៀងតាមរយៈយន្តការលើកទឹកចិត្តកសិករ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Rice land fund | សំដៅលើទំហំដីសរុបដែលរដ្ឋបានកំណត់ និងរក្សាទុកយ៉ាងតឹងរ៉ឹងសម្រាប់តែការដាំដុះស្រូវ ដើម្បីធានាសន្តិសុខស្បៀងជាតិ និងទប់ស្កាត់ការយកដីទាំងនេះទៅបំប្លែងជាអគារ ឬគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ផ្សេងៗ។ | ដូចជាការសន្សំប្រាក់ក្នុងកូនជ្រូកសម្រាប់តែទិញម្ហូបអាហារអញ្ចឹង រដ្ឋាភិបាលអភិរក្សដីនេះទុកសម្រាប់តែការដាំស្រូវប៉ុណ្ណោះ។ |
| Land use planning | គឺជាការរៀបចំផែនការទុកជាមុនរបស់អាជ្ញាធររដ្ឋ ក្នុងការកំណត់ថាតើដីតំបន់ណាគួរប្រើប្រាស់សម្រាប់ធ្វើអ្វី (កសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម លំនៅឋាន) ក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ ដើម្បីធានាការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។ | ប្រៀបដូចជាការគូសប្លង់ផ្ទះមុននឹងសាងសង់ ដើម្បីដឹងថាទីតាំងណាសម្រាប់បន្ទប់គេង ហើយទីតាំងណាសម្រាប់ផ្ទះបាយ។ |
| Crop restructuring | គឺជាការផ្លាស់ប្តូរប្រភេទដំណាំដែលកំពុងដាំដុះនៅលើដីណាមួយ (ឧទាហរណ៍ ពីការដាំស្រូវ ទៅដាំឈើហូបផ្លែ ឬការចិញ្ចឹមត្រី) ដើម្បីទទួលបានប្រាក់ចំណេញខ្ពស់ជាងមុន ឬសម្របខ្លួនទៅនឹងតម្រូវការទីផ្សារ។ | ដូចជាអ្នកលក់ដូរដែលប្តូរពីការលក់ទឹកក្តៅនៅរដូវរងា ទៅលក់ភេសជ្ជៈត្រជាក់នៅរដូវក្តៅ ដើម្បីលក់ដាច់ជាងមុន។ |
| Land accumulation limit | ជាច្បាប់កំណត់ទំហំផ្ទៃដីកសិកម្មអតិបរមាដែលបុគ្គល ឬក្រុមហ៊ុនមួយអាចមានសិទ្ធិកាន់កាប់ និងប្រើប្រាស់បាន (ហៅថា Hạn điền នៅវៀតណាម) ដើម្បីការពារកុំឱ្យអ្នកមានទិញដីផ្តាច់មុខពីកសិករក្រីក្រអស់។ | ដូចជាច្បាប់កំណត់ថាមនុស្សម្នាក់អាចទិញសំបុត្រកុនបានត្រឹមតែ៥សន្លឹក ដើម្បីទុកឱកាសឱ្យអ្នកផ្សេងបានចូលមើលដែរ។ |
| Land accumulation and concentration | គឺជាដំណើរការនៃការប្រមូលផ្តុំក្បាលដីតូចៗដែលនៅរាយប៉ាយ ឬបំបែកគ្នា ឱ្យទៅជាទីវាលកសិកម្មដ៏ធំមួយ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការប្រើប្រាស់គ្រឿងចក្រ និងបច្ចេកវិទ្យាទំនើបសម្រាប់ការផលិតខ្នាតធំ។ | ដូចជាការយកដុំឡេហ្គោ (Lego) តូចៗជាច្រើនមកតម្រៀបបញ្ចូលគ្នា ដើម្បីសាងសង់ជារូបរាងដ៏ធំមួយដែលរឹងមាំ និងមានប្រយោជន៍។ |
| Secondary land use rights market | ជាទីផ្សារដែលអ្នកកាន់កាប់ដីធ្លី (ដែលទទួលបានសិទ្ធិប្រើប្រាស់ដីពីរដ្ឋ) អាចធ្វើការទិញ លក់ ជួល ឬបញ្ចាំសិទ្ធិប្រើប្រាស់ដីនោះបន្តទៅឱ្យភាគីទីបីផ្សេងទៀត ដោយអនុលោមតាមច្បាប់។ | ប្រៀបដូចជាអ្នកជួលផ្ទះពីរដ្ឋ ហើយយកបន្ទប់ក្នុងផ្ទះនោះទៅជួលបន្តឱ្យនិស្សិតស្នាក់នៅដើម្បីទទួលបានប្រាក់ចំណេញ។ |
| Food security | ជាស្ថានភាពដែលប្រទេសមួយមានសមត្ថភាពផលិត ឬផ្គត់ផ្គង់ស្បៀងអាហារ (ជាពិសេសស្រូវអង្ករ) បានគ្រប់គ្រាន់ សុវត្ថិភាព និងមានតម្លៃសមរម្យសម្រាប់ប្រជាជនខ្លួនឯង ទោះស្ថិតក្នុងកាលៈទេសៈប្រែប្រួលណាក៏ដោយ។ | ដូចជាការទិញអង្ករស្តុកទុកក្នុងផ្ទះឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីកុំឱ្យដាច់ពោះនៅពេលមានគ្រោះទឹកជំនន់ ឬមិនអាចចេញទៅផ្សារបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
