បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះវិភាគពីផលប៉ះពាល់ បញ្ហាប្រឈម និងឱកាសក្នុងការគ្រប់គ្រងដីធ្លី ការទាក់ទាញការវិនិយោគ និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព ក្រោមការអនុវត្តច្បាប់ភូមិបាលវៀតណាមថ្មីឆ្នាំ២០២៤។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការវិភាគឯកសារច្បាប់ និងទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចដើម្បីវាយតម្លៃយន្តការថ្មីនៃការអភិវឌ្ឍមូលនិធិដីធ្លី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Land Fund Management under 2013 Land Law យន្តការគ្រប់គ្រងមូលនិធិដីធ្លីតាមច្បាប់ភូមិបាលឆ្នាំ២០១៣ (វៀតណាម) |
ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដំបូងក្នុងការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងដីធ្លីរបស់រដ្ឋ និងអនុញ្ញាតឱ្យមានការបង្កើតមជ្ឈមណ្ឌលអភិវឌ្ឍន៍មូលនិធិដីធ្លី។ | ខ្វះការឯកភាពគ្នាក្នុងការរៀបចំស្ថាប័ន ខ្វះយន្តការហិរញ្ញវត្ថុឯករាជ្យ និងធ្វើឱ្យការរំដោះទីតាំងមានភាពយឺតយ៉ាវ ប៉ះពាល់ដល់ការទាក់ទាញវិនិយោគ។ | ការរំដោះទីតាំងមិនទាន់ពេលវេលា ការបង្កើត "មូលនិធិដីស្អាត" ជួបការលំបាកដោយសារខ្វះថវិកាគាំទ្រ។ |
| Land Fund Development under 2024 Land Law យន្តការអភិវឌ្ឍន៍មូលនិធិដីធ្លីតាមច្បាប់ភូមិបាលឆ្នាំ២០២៤ (វៀតណាម) |
បង្កើតមូលនិធិអភិវឌ្ឍន៍ដីធ្លី (Land Development Fund) ជាស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុក្រៅថវិការដ្ឋច្បាស់លាស់ ជួយពន្លឿនការផ្តល់សំណង និងអាចទាញយកតម្លៃកើនឡើងពីដីធ្លីបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ទាមទារឱ្យមានអនុក្រឹត្យណែនាំលម្អិតបន្ថែមដើម្បីជៀសវាងការប៉ះទង្គិចជាមួយច្បាប់ថវិការដ្ឋ និងត្រូវការការបែងចែកប្រភពចំណូលប្រចាំឆ្នាំឱ្យបានច្បាស់លាស់។ | ស្ថាប័នូបនីយកម្មអង្គការអភិវឌ្ឍន៍មូលនិធិដីធ្លី ដែលអនុញ្ញាតឱ្យរដ្ឋត្រៀម "មូលនិធិដីស្អាត" ជាមុនដើម្បីទាក់ទាញគម្រោងវិនិយោគធំៗ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តយន្តការអភិវឌ្ឍន៍មូលនិធិដីធ្លីថ្មីនេះ ទាមទារឱ្យមានការរៀបចំធនធានហិរញ្ញវត្ថុនិងស្ថាប័នយ៉ាងច្បាស់លាស់។
ការសិក្សានេះផ្អែកលើបរិបទច្បាប់ និងទីផ្សារអចលនទ្រព្យរបស់ប្រទេសវៀតណាម ដោយផ្តោតលើការផ្លាស់ប្តូរច្បាប់ភូមិបាលឆ្នាំ២០២៤ និងបញ្ហាប្រឈមនៅតាមខេត្តមួយចំនួនដូចជាខេត្ត Vinh Long។ ទោះបីជាកម្ពុជាមានប្រព័ន្ធច្បាប់ខុសគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចនៃការចាប់យកតម្លៃដីកើនឡើង និងយន្តការត្រៀមដីសម្រាប់អ្នកវិនិយោគ គឺមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងដល់ការអភិវឌ្ឍទីក្រុង និងសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។
យន្តការនៃការបង្កើតមូលនិធិដីធ្លីនិងស្ថាប័នគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុដីធ្លីដោយឡែកនេះ មានសារៈសំខាន់និងអាចយកមកសម្របសម្រួលប្រើប្រាស់នៅកម្ពុជាបាន ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាកកស្ទះគម្រោងវិនិយោគ។
ការទាញយកបទពិសោធន៍ពីការកែទម្រង់ច្បាប់ភូមិបាលវៀតណាម អាចជួយកម្ពុជាក្នុងការធ្វើទំនើបកម្មគោលនយោបាយគ្រប់គ្រងដីធ្លីរបស់ខ្លួន ដើម្បីបង្កើនចំណូលរដ្ឋ និងលើកកម្ពស់ទំនុកចិត្តវិនិយោគិន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Land Fund | ជាទុនបម្រុងដីធ្លីដែលរដ្ឋគ្រប់គ្រង និងរៀបចំទុកជាមុន សម្រាប់បម្រើដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច-សង្គម ការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈ ឬទាក់ទាញការវិនិយោគពីវិស័យឯកជន។ | ដូចជាការសន្សំប្រាក់ក្នុងកូនជ្រូកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ពេលចាំបាច់ តែទីនេះគឺជារដ្ឋសន្សំនិងរៀបចំដីទុកជាមុនសម្រាប់គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ធំៗនៅថ្ងៃមុខដោយមិនឱ្យកកស្ទះ។ |
| Land Value Capture | គោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចដែលរដ្ឋប្រមូលយកតម្លៃបន្ថែមនៃដីធ្លី ដែលកើនឡើងដោយសារការវិនិយោគរបស់រដ្ឋលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ (ដូចជាការសាងសង់ផ្លូវ ឬសួនច្បារ) ដើម្បីយកថវិកានោះមកអភិវឌ្ឍជាតិវិញ។ | ដូចជាពេលរដ្ឋធ្វើផ្លូវកាត់មុខផ្ទះអ្នកធ្វើឱ្យដីអ្នកឡើងថ្លៃទ្វេដង រដ្ឋនឹងទារពន្ធមួយចំណែកពីការឡើងថ្លៃនោះ ដើម្បីយកថវិកាទៅធ្វើផ្លូវនៅតំបន់ផ្សេងទៀត។ |
| Land Development Fund | ជាស្ថាប័ន ឬកញ្ចប់ហិរញ្ញវត្ថុរបស់រដ្ឋ (ក្រៅថវិកាជាតិប្រចាំឆ្នាំ) ដែលមានតួនាទីផ្តល់ទុនសម្រាប់ទូទាត់សំណង រំដោះទីតាំង និងរៀបចំផ្ទៃដីឱ្យទៅជា 'ដីស្អាត' រួចរាល់មុនពេលប្រគល់ឱ្យអ្នកវិនិយោគអនុវត្តគម្រោង។ | ដូចជាកញ្ចប់លុយពិសេសរបស់រដ្ឋ ដែលត្រៀមទុកសម្រាប់ទិញដីនិងសងលុយប្រជាជន មុននឹងយកដីនោះទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនសាងសង់គម្រោងធំៗដើម្បីកុំឱ្យមានជម្លោះរាំងស្ទះ។ |
| Site Clearance | ដំណើរការនៃការដោះស្រាយការផ្តល់សំណង ផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅ និងរុះរើសំណង់នានាលើផ្ទៃដី ដើម្បីរៀបចំដីនោះឱ្យនៅទំនេរស្អាត (Clean Land) ត្រៀមសម្រាប់ការសាងសង់គម្រោងថ្មី។ | ដូចជាការបោសសំអាត និងរៀបចំតុធ្វើការឱ្យទូលាយ និងស្អាតបាត មុននឹងចាប់ផ្តើមគូរគំនូរ ឬធ្វើកិច្ចការធំមួយអញ្ចឹងដែរ។ |
| Differential Rent | ជាទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចដែលពន្យល់ពីប្រាក់ចំណេញ ឬតម្លៃកើនឡើងនៃដី ដោយសារតែលក្ខខណ្ឌអំណោយផលនៃទីតាំង (ជិតផ្លូវ ជិតទីក្រុង) ឬដោយសារការវិនិយោគបន្ថែមលើដីនោះ បើប្រៀបធៀបនឹងដីធម្មតា។ | ដូចជាតូបលក់អីវ៉ាន់នៅក្បែរច្រកចូលផ្សារ ដែលអាចលក់បានថ្លៃឈ្នួលខ្ពស់ជាងតូបនៅខាងចុងផ្សារ ទោះបីជាមានទំហំប៉ុនគ្នាក៏ដោយ ដោយសារតែវាមានទីតាំងល្អជាងមានមនុស្សដើរកាត់ច្រើន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
