បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃកង្វះខាតនូវការប្រើប្រាស់ការវិភាគរូបរាងវិទ្យា ដើម្បីបែងចែក និងកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រភេទសត្វបង្គួយហោះ ដែលជួបប្រទះញឹកញាប់ចំនួនបីប្រភេទ (D. blanfordii, D. maculatus និង D. taeniopterus) នៅក្នុងប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការវាស់វែងបរិមាណ និងចង្កោមស្ថិតិលើសំណាកក្នុងសារមន្ទីរ ដើម្បីវាយតម្លៃពីបំរែបំរួលរូបរាងវិទ្យា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Univariate analysis (One-way ANOVA & Duncan's post-hoc test) ការវិភាគឯកអថេរ (Univariate analysis) តាមរយៈ One-way ANOVA និងការធ្វើតេស្ត Duncan |
អាចកំណត់លក្ខណៈរូបរាងវិទ្យាជាក់លាក់ (១២ លក្ខណៈ) និងសមាមាត្រដែលខុសគ្នាខ្លាំងរវាងប្រភេទនីមួយៗបានយ៉ាងច្បាស់លាស់ និងងាយស្រួលក្នុងការយល់។ | មិនអាចបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរួមបញ្ចូលគ្នា (Holistic) នៃលក្ខណៈទាំងអស់ក្នុងពេលតែមួយបានទេ ដែលធ្វើឱ្យការបែងចែកមានភាពស្មុគស្មាញបើពឹងផ្អែកតែលើអថេរមួយ។ | បានរកឃើញលក្ខណៈរូបរាងវិទ្យាចំនួន ១២ និងសមាមាត្រចំនួន ២ ដែលអាចប្រើដើម្បីបែងចែកប្រភេទសត្វបង្គួយហោះ Draco ទាំង ៣ ប្រភេទ។ |
| Cluster analysis (Jaccard and Ward's method) ការវិភាគចង្កោម (Cluster analysis) ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រ Jaccard និង Ward |
អាចដាក់ជាក្រុម (Cluster) នូវប្រភេទសត្វដោយផ្អែកលើភាពស្រដៀងគ្នានៃទិន្នន័យច្រើនអថេរក្នុងពេលតែមួយ ដោយបង្កើតបានជាដ្យាក្រាមទំនាក់ទំនង (Dendrogram) ដែលងាយស្រួលប្រៀបធៀបរូបភាពជារួម។ | តម្រូវឱ្យមានកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ និងចំណេះដឹងផ្នែកស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់ដើម្បីវិភាគ និងបកស្រាយ ក៏ដូចជាទាមទារទិន្នន័យមានភាពពេញលេញ។ | បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា D. blanfordii បង្កើតបានជាចង្កោមដាច់ដោយឡែក ១០០% ពីចង្កោមរបស់ D. maculatus និង D. taeniopterus។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍ថ្លៃៗនោះទេ ប៉ុន្តែពឹងផ្អែកខ្លាំងលើសំណាកដែលមានស្រាប់ក្នុងសារមន្ទីរ កម្មវិធីស្ថិតិកុំព្យូទ័រ និងឧបករណ៍វាស់វែងសាមញ្ញ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រើប្រាស់សំណាកសត្វបង្គួយហោះចំនួន ២៦៧ ក្បាល មកពីប្រទេសថៃប៉ុណ្ណោះ។ ទោះបីជាប្រភេទសត្វទាំងនេះ (Draco) អាចមានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏ទំហំ ឬលក្ខណៈរូបរាងវិទ្យាអាចមានការប្រែប្រួលដោយសារភាពខុសគ្នានៃបរិស្ថាន អាកាសធាតុ និងទីជម្រក។ ការយល់ដឹងពីការលំអៀងនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវកម្ពុជា ក្នុងការត្រៀមខ្លួនសិក្សាផ្ទៀងផ្ទាត់ទិន្នន័យក្នុងស្រុក ធៀបនឹងទិន្នន័យពីប្រទេសជិតខាង។
វិធីសាស្ត្រនៃការវិភាគរូបរាងវិទ្យានេះ មានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការសិក្សាផ្នែកវប្បធម៌ជីវៈចម្រុះ និងអត្តសញ្ញាណកម្មសត្វព្រៃនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះនឹងជួយពង្រឹងសមត្ថភាពអ្នកស្រាវជ្រាវកម្ពុជាក្នុងការធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ជីវសាស្ត្រ និងការស្រាវជ្រាវប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យវិទ្យាសាស្ត្រពិតប្រាកដ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Morphometric analysis (ការវិភាគរូបរាងវិទ្យា) | ការវិភាគបរិមាណ ឬការវាស់វែងទំហំនិងរូបរាងរបស់ភាវៈរស់តាមរយៈលេខ ដើម្បីស្វែងរកភាពខុសគ្នា ឬស្រដៀងគ្នារវាងប្រភេទនីមួយៗ និងធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ជីវសាស្ត្រ។ | ដូចជាការយកបន្ទាត់ទៅវាស់ប្រវែងដៃ ជើង និងដងខ្លួនរបស់មនុស្សពីរនាក់ ដើម្បីរកមើលថាតើពួកគេមានរូបរាងខុសគ្នាដូចម្តេចខ្លះ។ |
| Univariate analysis (ការវិភាគឯកអថេរ) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលធ្វើការវិភាគលើទិន្នន័យម្តងមួយអថេរ (ឧទាហរណ៍៖ វាស់តែប្រវែងកន្ទុយសត្វដាច់ដោយឡែក) ដើម្បីប្រៀបធៀបមធ្យមភាគ និងស្វែងរកភាពខុសគ្នារវាងក្រុម។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុមុខវិជ្ជាគណិតវិទ្យាតែមួយមុខគត់ របស់សិស្សពីរថ្នាក់ ដើម្បីមើលថាតើថ្នាក់ណាពូកែជាង។ |
| Cluster analysis (ការវិភាគចង្កោម) | បច្ចេកទេសស្ថិតិក្នុងការចាត់ថ្នាក់ទិន្នន័យជាក្រុមៗ ដោយពឹងផ្អែកលើលក្ខណៈអថេរជាច្រើនបញ្ចូលគ្នា ធ្វើឱ្យសមាជិកក្នុងក្រុមតែមួយមានលក្ខណៈដូចគ្នាជាងសមាជិកនៃក្រុមដទៃ។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សក្នុងសាលាជាក្រុមៗ ដោយផ្អែកលើចំណូលចិត្ត កម្ពស់ និងអាយុស្រដៀងគ្នាទៅក្នុងក្រុមតែមួយ។ |
| Dendrogram (ដ្យាក្រាមរាងមែកធាង) | គំនូសបំព្រួញមានរាងដូចមែកធាង ដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនង និងកម្រិតនៃភាពស្រដៀងគ្នា ឬខុសគ្នារវាងក្រុមសត្វ ឬទិន្នន័យដែលបានវិភាគពីការវិភាគចង្កោម។ | ដូចជាគំនូសបង្ហាញពីខ្សែស្រឡាយគ្រួសារ (Family tree) ដែលបង្ហាញថាអ្នកណាមានសាច់ឈាមជិតស្និទ្ធនឹងអ្នកណាជាងគេ។ |
| Patagial membrane (ភ្នាសហោះ) | ស្បែកស្តើងដែលលាតសន្ធឹងនៅចន្លោះឆ្អឹងជំនីររបស់សត្វបង្គួយហោះប្រភេទ Draco ដែលជួយឱ្យពួកវាអាចហោះរំអិលពីដើមឈើមួយទៅដើមឈើមួយទៀតបានយ៉ាងឆ្ងាយ។ | ដូចជាស្លាបឆ័ត្រយោង ឬអាវស្លាប (Wingsuit) ដែលមនុស្សពាក់សម្រាប់លោតហោះរំអិលចុះពីទីខ្ពស់។ |
| Snout-vent length / SVL (ប្រវែងតួខ្លួន / ប្រវែងពីច្រមុះដល់រន្ធបញ្ចេញចោល) | រង្វាស់ស្តង់ដារក្នុងជីវវិទ្យាសម្រាប់សត្វល្មូន ឬថនិកសត្វ ដោយវាស់ពីចុងច្រមុះ ដល់រន្ធបញ្ចេញចោល (Cloaca) ដោយមិនគិតពីប្រវែងកន្ទុយ ដើម្បីកំណត់ទំហំខ្លួនពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការវាស់កម្ពស់មនុស្សពីក្បាលត្រឹមពាក់កណ្តាលខ្លួន ដោយមិនបូកបញ្ចូលប្រវែងជើង ដើម្បីដឹងពីប្រវែងដងខ្លួនសុទ្ធ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
