បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលការជជែកវែកញែកជាប្រវត្តិសាស្ត្រ និងទស្សនវិជ្ជាអំពីថាតើមេកានិចកង់ទិច (Quantum Mechanics) ផ្តល់នូវការពិពណ៌នាពេញលេញនៃការពិតរូបវន្តដែរឬទេ ដោយផ្តោតលើភាពមិនប្រក្រតី EPR (EPR Paradox) ដែលលើកឡើងដោយ Einstein, Podolsky និង Rosen។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្ររៀបរាប់ជាលក្ខណៈនិទានកថា ដើម្បីសង្ខេបឯកសារ EPR ឆ្នាំ១៩៣៥ ការឆ្លើយតបរបស់សហគមន៍វិទ្យាសាស្ត្រ និងការវិវត្តនៃទ្រឹស្តីកង់ទិច។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Orthodox View (Bohr's Interpretation) ទស្សនៈអ័រតូដុក ឬការបកស្រាយរបស់ Bohr |
គាំទ្រដោយមេកានិចកង់ទិចស្តង់ដារ និងត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយពិសោធន៍ទ្រឹស្តីបទ Bell នៅពេលក្រោយ។ | ផ្ទុយពីវិចារណញាណរូបវិទ្យាបុរាណ ដោយសន្មតថាភាគិតមិនមានលក្ខណៈសម្បត្តិពិតប្រាកដរហូតដល់មានការវាស់វែង។ | ក្លាយជាការបកស្រាយដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយបំផុត ដោយចាត់ទុកថាមេកានិចកង់ទិចគឺជាទ្រឹស្តីពេញលេញ។ |
| Realism / EPR Paradox (Einstein's Interpretation) ទស្សនៈភាពពិត ឬភាពមិនប្រក្រតី EPR របស់ Einstein |
រក្សាបាននូវវិចារណញាណបុរាណទាក់ទងនឹងភាពពិត ទំនាក់ទំនងហេតុផល និងមិនបំពានទ្រឹស្តីរ៉ឺឡាទីវីតេ (Locality)។ | ការសន្មតថាវាជាទ្រឹស្តីពេញលេញគឺផ្ទុយនឹងគោលការណ៍មិនច្បាស់លាស់ (Uncertainty Principle) ហើយត្រូវបានច្រានចោលដោយទ្រឹស្តីបទ Bell នាពេលក្រោយ។ | ទោះបីជាការសន្និដ្ឋានខុស ក៏អំណះអំណាងនេះបានត្រួសត្រាយផ្លូវដល់ការរកឃើញភាពជាប់ជំពាក់កង់ទិច (Quantum Entanglement)។ |
| Agnostic View ទស្សនៈមិនអើពើ |
ជៀសវាងការជជែកវែកញែកផ្នែកទស្សនវិជ្ជាដែលមិនអាចវាស់វែងបាន ដោយផ្តោតតែលើលទ្ធផលពិសោធន៍ប៉ុណ្ណោះ។ | មិនបានផ្តល់ចម្លើយស៊ីជម្រៅអំពីធម្មជាតិនៃការពិត ហើយត្រូវបានលុបបំបាត់ចោលបន្ទាប់ពីមានការចេញផ្សាយទ្រឹស្តីបទ Bell។ | ត្រូវបានគេបោះបង់ចោលនៅពេលដែលវិទ្យាសាស្ត្រអាចធ្វើការពិសោធន៍បញ្ជាក់ពីជម្រើសរវាង Orthodox និង Realism។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ដោយសារឯកសារនេះជាការពិនិត្យឡើងវិញនូវទ្រឹស្តី និងប្រវត្តិរូបវិទ្យា វាមិនតម្រូវឱ្យមានធនធានកុំព្យូទ័រ ឬឧបករណ៍ពិសោធន៍នោះទេ។
ការសិក្សានេះផ្អែកលើទ្រឹស្តី និងការពិសោធន៍គំនិត (Thought experiments) សុទ្ធសាធ ដោយមិនប្រើប្រាស់សំណុំទិន្នន័យ (Dataset) ជាក់លាក់ណាមួយឡើយ។ ហេតុនេះ វាគ្មានគម្លាតទិន្នន័យ (Data bias) ទេ ហើយច្បាប់រូបវិទ្យាទាំងនេះអនុវត្តជាសកល ដែលមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការកសាងមូលដ្ឋានគ្រឹះវិទ្យាសាស្ត្រនៅកម្ពុជាឱ្យស្របតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិ។
ទោះបីជាទ្រឹស្តីនេះមិនមានការអនុវត្តផ្ទាល់ក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃភ្លាមៗក៏ដោយ វាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ការអប់រំ និងការអភិវឌ្ឍវិទ្យាសាស្ត្រកម្រិតខ្ពស់នៅកម្ពុជា។
ការស្វែងយល់ពីគោលគំនិតដ៏ជ្រាលជ្រៅទាំងនេះ គឺជាកាតព្វកិច្ចមិនអាចខ្វះបានសម្រាប់ស្ថាប័នអប់រំកម្ពុជា ក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្សជំនាន់ថ្មីឱ្យឈានដល់កម្រិតបច្ចេកវិទ្យាកង់ទិច។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| EPR paradox | បាតុភូត ឬភាពមិនប្រក្រតីគំនិតដែលស្នើឡើងដោយលោក Einstein, Podolsky និង Rosen ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៥ ដើម្បីអះអាងថាមេកានិចកង់ទិចមិនទាន់ពេញលេញទេ ដោយសារវាហាក់ដូចជាអនុញ្ញាតឱ្យភាគិតពីរដែលនៅឆ្ងាយពីគ្នាអាចមានទំនាក់ទំនងផ្លាស់ប្តូរគ្នាភ្លាមៗ (Non-locality)។ | ដូចជាការមានស្រោមដៃមួយគូ (ឆ្វេង និងស្តាំ) ដាក់ក្នុងប្រអប់ពីរផ្សេងគ្នា នៅពេលអ្នកបើកប្រអប់មួយឃើញស្រោមដៃឆ្វេង អ្នកដឹងភ្លាមថាប្រអប់មួយទៀតគឺស្រោមដៃស្តាំ ទោះបីជាវានៅឆ្ងាយប៉ុណ្ណាក៏ដោយ។ |
| quantum entanglement | បាតុភូតរូបវិទ្យាដែលភាគិតពីរ ឬច្រើនមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងស្អិតរមួត ដល់កម្រិតដែលស្ថានភាពរបស់ភាគិតមួយមិនអាចពណ៌នាបានដោយឯករាជ្យពីស្ថានភាពរបស់ភាគិតមួយទៀត ទោះបីជាពួកវានៅឆ្ងាយពីគ្នារាប់លានគីឡូម៉ែត្រក៏ដោយ។ | ដូចជាកាក់វេទមន្តពីរដែលទោះជាអ្នកបោះវានៅទីក្រុងផ្សេងគ្នាក៏ដោយ បើកាក់មួយចេញ "ក្បាល" កាក់មួយទៀតនឹងចេញ "ក្បាល" ជានិច្ចក្នុងពេលដំណាលគ្នា។ |
| wave function | កន្សោមគណិតវិទ្យា (តំណាងដោយនិមិត្តសញ្ញា Ψ) ដែលប្រើប្រាស់ក្នុងមេកានិចកង់ទិច ដើម្បីគណនា និងពណ៌នាពីប្រូបាប៊ីលីតេ (លទ្ធភាព) នៃការស្វែងរកភាគិតណាមួយនៅទីតាំង ឬក្នុងស្ថានភាពជាក់លាក់ណាមួយ។ | ដូចជាផែនទីអាកាសធាតុដែលប្រាប់អ្នកពី "ភាគរយនៃលទ្ធភាព" ដែលភ្លៀងនឹងធ្លាក់នៅតំបន់ណាមួយ ជាជាងការប្រាប់ច្បាស់លាស់ថាភ្លៀងនឹងធ្លាក់នៅទីនោះ១០០%។ |
| uncertainty principle | គោលការណ៍កង់ទិចដែលចែងថាយើងមិនអាចវាស់វែងលក្ខណៈសម្បត្តិគូខ្លះរបស់ភាគិត (ដូចជាទីតាំង និងសន្ទុះ) ក្នុងពេលតែមួយឱ្យបានច្បាស់លាស់ទាំងស្រុងនោះទេ ពោលគឺបើវាស់មួយកាន់តែច្បាស់ មួយទៀតនឹងកាន់តែមិនច្បាស់។ | ដូចជាការព្យាយាមថតរូបរថយន្តដែលកំពុងបើកបរលឿន៖ បើអ្នកចង់បានរូបភាពច្បាស់ (ដឹងទីតាំង) អ្នកនឹងមិនដឹងថាវាលឿនប៉ុណ្ណាទេ តែបើអ្នកចង់ចាប់យកល្បឿនរបស់វា រូបភាពនឹងព្រិល។ |
| element of reality | គោលគំនិតដែល EPR ស្នើឡើង ដោយបញ្ជាក់ថាប្រសិនបើយើងអាចទស្សន៍ទាយតម្លៃរូបវន្តណាមួយ (ដូចជាទីតាំង ឬសន្ទុះ) បានយ៉ាងច្បាស់លាស់ ១០០% ដោយមិនរំខានដល់ប្រព័ន្ធ នោះតម្លៃនោះគឺជាការពិតដែលមានស្រាប់ (ពិតប្រាកដ) ជាមុនរួចទៅហើយ។ | ដូចជាការដឹងច្បាស់ថាមានផ្លែប៉ោមនៅក្នុងទូទឹកកក ទោះបីជាអ្នកមិនទាន់បើកទូទឹកកកមើលក៏ដោយ ព្រោះវាជារបស់ដែលមានពិតប្រាកដមិនអាស្រ័យលើការមើលរបស់អ្នក។ |
| non-locality | លក្ខណៈនៃប្រព័ន្ធកង់ទិចដែលសកម្មភាពធ្វើឡើងលើភាគិតមួយ អាចជះឥទ្ធិពលភ្លាមៗទៅលើភាគិតមួយទៀតដែលនៅឆ្ងាយដាច់ពីគ្នា ដែលមើលទៅហាក់ដូចជាការបញ្ជូនព័ត៌មានលឿនជាងល្បឿនពន្លឺ។ | ដូចជាទូរសព្ទពីរដែលអាចហៅចូលគ្នាបានភ្លាមៗដោយមិនបាច់ប្រើសេវាអ៊ីនធឺណិត ឬរលកសញ្ញាបញ្ជូនទាល់តែសោះ ទោះជានៅភពផ្សេងគ្នាក៏ដោយ។ |
| quantum teleportation | ដំណើរការផ្ទេរព័ត៌មានកង់ទិច (ស្ថានភាពរបស់ភាគិត) ពីទីតាំងមួយទៅទីតាំងមួយទៀត ដោយប្រើប្រាស់បាតុភូតភាពជាប់ជំពាក់កង់ទិច និងបណ្តាញទំនាក់ទំនងធម្មតា ដោយមិនមានការផ្លាស់ទីភាគិតផ្ទាល់នោះទេ។ | ដូចជាការបញ្ជូនឯកសារតាមទូរសារ (Fax)៖ ក្រដាសដើមមិនបានរត់តាមខ្សែភ្លើងទេ តែព័ត៌មាននៅលើក្រដាសត្រូវបានផ្ទេរ និងបង្កើតជារូបរាងឡើងវិញនៅម៉ាស៊ីនមួយទៀតចម្ងាយរាប់ពាន់គីឡូម៉ែត្រ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
