បញ្ហា (The Problem)៖ តើការបំពានវិសមភាពរបស់ Bell (Bell's inequality violations) និងការជាប់ទាក់ទងគ្នានៃកង់ទិច (Quantum entanglement) អាចត្រូវបានពន្យល់តាមរយៈទ្រឹស្តីអថេរលាក់បាំង (Hidden variables theory) ដែលមានលក្ខណៈកំណត់ជាមុន (Deterministic) ដែរឬទេ?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ម៉ូដែលកង់ទិចរាងកងរង្វង់ត្រីមាត្រ (3D toroidal quantum model) ដើម្បីធ្វើការវិភាគមេតាទៅលើទិន្នន័យនៃការពិសោធន៍កន្លងមក។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Toroidal Theory (GM-model) ទ្រឹស្តីរាងកងរង្វង់ត្រីមាត្រ (ម៉ូដែលសមីការ GM) |
មានសមត្ថភាពអាចគណនាទស្សន៍ទាយប្រេកង់កង់ទិចបានច្បាស់លាស់ ដោយផ្អែកលើលក្ខណៈកំណត់ជាមុន (Deterministic) និងជួយពន្យល់ពីអថេរលាក់បាំង (Hidden variables) តាមរយៈវិមាត្រ 3D/4D។ | ជាទ្រឹស្តីថ្មីដែលមានលក្ខណៈប្រឆាំងនឹងការយល់ឃើញទូទៅនៃមេកានិចកង់ទិចស្តង់ដារ (Copenhagen interpretation) ហើយទាមទារការផ្ទៀងផ្ទាត់បន្ថែមទៀតពីសហគមន៍វិទ្យាសាស្ត្រ។ | អាចទស្សន៍ទាយលទ្ធផលនៃការពិសោធន៍បំពានវិសមភាព Bell ទាំង ៩ បានយ៉ាងត្រឹមត្រូវ ជាមួយនឹងមធ្យមភាគនៃភាពខុសគ្នា (mean difference) ត្រឹមតែ ០,៨៥% ប៉ុណ្ណោះ។ |
| Superstring Theory / Standard Quantum Mechanics ទ្រឹស្តីខ្សែពួរ (Superstring) / មេកានិចកង់ទិចស្តង់ដារ |
ជាទ្រឹស្តីដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ និងប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយដោយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រទូទាំងពិភពលោក និងមានមូលដ្ឋានគណិតវិទ្យារឹងមាំរួចជាស្រេច។ | ទាមទារវិមាត្រច្រើនរហូតដល់ ១០ (10 dimensions) សម្រាប់ Superstring និងមិនអាចពន្យល់ពីអថេរលាក់បាំង (Hidden variables) បានច្បាស់លាស់ដោយផ្អែកលើលក្ខណៈកំណត់ជាមុន (Deterministic)។ | មិនអាចផ្តល់ការពន្យល់បែបកាត់ស្រមោល (Deterministic framework) សម្រាប់បាតុភូតជាប់ទាក់ទងគ្នានៃកង់ទិច (Quantum entanglement) បានសាមញ្ញ និងស៊ីសង្វាក់ដូចម៉ូដែល GM នោះទេ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ដោយសារការសិក្សានេះគឺជាការវិភាគមេតា (Meta-analysis) លើទិន្នន័យដែលមានស្រាប់ វាមិនតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍ពិសោធន៍មន្ទីរពិសោធន៍ផ្ទាល់នោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារធនធានកុំព្យូទ័រ និងចំណេះដឹងកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើការវិភាគមេតានៃទិន្នន័យពិសោធន៍កង់ទិចរាប់រយដែលធ្វើឡើងដោយស្ថាប័នស្រាវជ្រាវធំៗនៅលោកខាងលិច។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះមិនមានភាពលំអៀងផ្នែកភូមិសាស្ត្រទេ ព្រោះច្បាប់រូបវិទ្យាអនុវត្តដូចគ្នាទូទាំងសកលលោក ប៉ុន្តែបញ្ហាប្រឈមចម្បងគឺកម្ពុជានៅខ្វះខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់ ដើម្បីធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់លទ្ធផលទាំងនេះដោយផ្ទាល់។
ទោះបីជាការសិក្សានេះមានលក្ខណៈទ្រឹស្តីកម្រិតខ្ពស់ក្តី វាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យអប់រំ និងការស្រាវជ្រាវរូបវិទ្យានៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ទ្រឹស្តីនេះមិនទាន់អាចយកមកអនុវត្តជាបច្ចេកវិទ្យាពាណិជ្ជកម្មភ្លាមៗនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបានទេ ប៉ុន្តែវាជាធនធានដ៏មានតម្លៃបំផុតសម្រាប់ការកសាងសមត្ថភាពអ្នកស្រាវជ្រាវ និងការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្សផ្នែករូបវិទ្យាទ្រឹស្តីជាន់ខ្ពស់នៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Bell's inequality | ជាទ្រឹស្តីគណិតវិទ្យាក្នុងរូបវិទ្យាកង់ទិចដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីបញ្ជាក់ថា តើភាគិតកង់ទិចពិតជាមានទំនាក់ទំនងគ្នាភ្លាមៗទោះនៅទីតាំងឆ្ងាយពីគ្នាប៉ុណ្ណាក៏ដោយ (Non-locality) ឬវាមានផ្ទុកព័ត៌មានលាក់បាំងតាំងពីដើមមក (Hidden variables)។ ការពិសោធន៍ដែលបង្ហាញពីការបំពានវិសមភាពនេះ (Violation) បញ្ជាក់ថាមេកានិចកង់ទិចមិនអាចពន្យល់បានទាំងស្រុងដោយរូបវិទ្យាបែបបុរាណទេ។ | ដូចជាការផ្ញើសំបុត្រពីរដែលសរសេរពីអាថ៌កំបាំងតែមួយទៅមនុស្សពីរនាក់នៅទីក្រុងផ្សេងគ្នា ហើយពួកគេបើកអានព្រមគ្នាដឹងរឿងតែមួយដោយមិនបាច់ទូរស័ព្ទប្រាប់គ្នា។ |
| Quantum entanglement | ជាបាតុភូតដែលភាគិតកង់ទិចពីរឬច្រើនមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងស្អិតរមួត ដែលការវាស់វែង និងធ្វើឱ្យប្រែប្រួលស្ថានភាពនៃភាគិតមួយ នឹងធ្វើឱ្យស្ថានភាពភាគិតមួយទៀតប្រែប្រួលភ្លាមៗក្នុងពេលដំណាលគ្នា ទោះបីជាពួកវាស្ថិតនៅចម្ងាយរាប់ពាន់គីឡូម៉ែត្រ ឬចុងម្ខាងនៃសកលលោកក៏ដោយ។ | ដូចជាកូនភ្លោះវេទមន្តពីរនាក់ បើអ្នកម្ខាងត្រូវគេព្រិចភ្នែក អ្នកម្ខាងទៀតនៅប្រទេសមួយផ្សេងទៀតក៏ព្រិចភ្នែកតាមភ្លាមៗដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ |
| Hidden variables | ជាទ្រឹស្តីដែលសន្មត់ថាមានកត្តា លក្ខណៈ ឬព័ត៌មានដែលយើងមិនទាន់មានសមត្ថភាពអាចវាស់វែងបាន លាក់ខ្លួននៅក្នុងប្រព័ន្ធកង់ទិច ដែលជាអ្នកកំណត់លទ្ធផលនៃការពិសោធន៍ជាមុនយ៉ាងពិតប្រាកដ (Deterministic) ផ្ទុយពីការយល់ឃើញថាលទ្ធផលកង់ទិចកើតឡើងដោយចៃដន្យ។ | ដូចជាការទាយកាក់ដែលយើងគិតថាវាចេញមកដោយចៃដន្យ ប៉ុន្តែតាមពិតមានយន្តការម៉ាស៊ីនលាក់កំបាំងមួយបានកំណត់រួចហើយថាកាក់នោះនឹងធ្លាក់ចេញខាងណា។ |
| Toroidal quantum model | ជាម៉ូដែលរូបវិទ្យាដែលពិពណ៌នាថា ភាគិតកង់ទិច និងរលកថាមពលមានដំណើរវិលជារាងកងរង្វង់ត្រីមាត្រ (3D Torus) ដែលចលនានេះអាចពន្យល់ពីទំនាក់ទំនងកំណត់ជាមុននៃថាមពល ប្រេកង់ និងបាតុភូតជាប់ទាក់ទងគ្នាបាន។ | ដូចជាការរត់លេងនៅលើផ្ទៃនៃនំដូណាត់ ដោយអ្នករត់មិនរត់ជាបន្ទាត់ត្រង់ទេ តែរត់វិលវង់ជុំវិញនំនោះបង្កើតជារលកថាមពលជាប់លាប់មិនដាច់។ |
| Decoherence | ជាដំណើរការដែលប្រព័ន្ធកង់ទិចបាត់បង់លក្ខណៈពិសេសរបស់វា (ដូចជា Superposition ឬ Entanglement) នៅពេលដែលវាមានប្រតិកម្ម ឬប៉ះទង្គិចជាមួយបរិស្ថានជុំវិញ ធ្វើឱ្យវាប្រែក្លាយទៅជាវត្ថុរូបវិទ្យាធម្មតាដែលមិនមានលក្ខណៈកង់ទិចទៀតទេ។ | ដូចជាពពុះសាប៊ូដ៏ស្រស់ស្អាតមានពណ៌ចម្រុះ ដែលបែកបាត់ទៅវិញភ្លាមៗប្រែជាទឹកធម្មតា នៅពេលមានខ្យល់បក់ប៉ះវាបន្តិច។ |
| EPR paradox | ជាការលើកឡើងដោយអ្នកប្រាជ្ញរូបវិទ្យា Einstein, Podolsky, និង Rosen ក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៥ ដែលចោទសួរពីភាពពេញលេញនៃមេកានិចកង់ទិច ដោយពួកគេជឿថាព័ត៌មានមិនអាចធ្វើដំណើរលឿនជាងពន្លឺទេ ដូច្នេះបាតុភូត Entanglement គួរតែមានអ្វីមួយកំណត់វាជាមុនពីខាងក្រោយ។ | ដូចជាអ្នកប្រាជ្ញបីនាក់ជជែកគ្នាថា វេទមន្តផ្លាស់ទីវត្ថុឆ្លងលំហមិនមានពិតទេ គ្រប់យ៉ាងត្រូវតែមានខ្សែញាក់ពីក្រោយដែលយើងគ្រាន់តែមើលមិនឃើញ។ |
| Chern numbers | ជាចំនួនថេរផ្នែកតូប៉ូឡូស៊ី (Topological Invariants) ក្នុងគណិតវិទ្យា និងរូបវិទ្យាដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីបញ្ជាក់ និងគណនាពីលក្ខណៈសម្បត្តិនៃរលកកង់ទិច និងថាមពល ដែលលក្ខណៈទាំងនេះមិនប្រែប្រួលរាងរបស់វា ទោះបីជាប្រព័ន្ធរងការកោងទាញយ៉ាងណាក៏ដោយ។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនរន្ធនៅលើវត្ថុមួយ (ឧ. កែវមានរន្ធមួយ នំដូណាត់មានរន្ធមួយ) ដែលចំនួនរន្ធនេះមិនប្រែប្រួលទេ ទោះបីជាវត្ថុនោះត្រូវគេច្របាច់ប្ដូររាងក៏ដោយ។ |
| Superdeterminism | ជាគំនិតមួយក្នុងរូបវិទ្យាដែលសន្មត់ថា គ្រប់ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងអស់នៅក្នុងសកលលោក រួមទាំងការសម្រេចចិត្តរបស់អ្នកពិសោធន៍ក្នុងការជ្រើសរើសរបៀបវាស់វែងប្រព័ន្ធកង់ទិច សុទ្ធតែត្រូវបានកំណត់ជាមុនតាំងពីដើមរៀងមក ដោយគ្មានអ្វីកើតឡើងដោយសេរី ឬចៃដន្យឡើយ។ | ដូចជាការមើលខ្សែភាពយន្តដែលថតចប់រួចរាល់ តួអង្គគិតថាខ្លួនមានសិទ្ធិសម្រេចចិត្តធ្វើអ្វីមួយ តែតាមពិតគ្រប់យ៉ាងត្រូវអ្នកដឹកនាំរឿងសរសេរទុកជាមុនអស់ហើយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
