បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះប្រូតេអ៊ីននៅក្នុងនំស្រួយដែលធ្វើពីម្សៅដំឡូងមីតែមួយមុខ ដោយសិក្សាពីលទ្ធភាពនៃការបន្ថែមម្សៅសណ្តែកសៀង និងម្សៅសណ្តែកដីដើម្បីបង្កើនតម្លៃអាហារូបត្ថម្ភ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រលាយម្សៅក្នុងកម្រិតផ្សេងៗគ្នា រួមជាមួយនឹងការវាយតម្លៃផ្នែកប្រសាទវិញ្ញាណ និងការវិភាគសមាសភាពគីមីដើម្បីកំណត់គុណភាពផលិតផល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| 100% Tapioca Starch Cracker (Baseline) ការផលិតនំស្រួយដោយប្រើម្សៅដំឡូងមី ១០០% (វិធីសាស្ត្រគោល) |
ងាយស្រួលផលិត មានតម្លៃថោក និងមានសភាពស្រួយផុយល្អ (ពង្រីកមាឌបានល្អ) ពេលបំពង។ | មានបរិមាណប្រូតេអ៊ីនទាបបំផុត (០,៥៥-០,៨៤%) និងខ្វះអាស៊ីតអាមីណូសំខាន់ៗដែលរាងកាយត្រូវការ។ | ទទួលបានពិន្ទុនៃការទទួលយកសរុប (Total average score) ប្រមាណ ៦,៩-៧,០ ប៉ុន្តែគ្មានតម្លៃអាហារូបត្ថម្ភគ្រប់គ្រាន់។ |
| Tapioca + 20% Defatted Groundnut Flour ការបន្ថែមម្សៅសណ្តែកដីចម្រាញ់ជាតិខ្លាញ់ចេញ ២០% |
បង្កើនបរិមាណប្រូតេអ៊ីនបានយ៉ាងខ្ពស់ រក្សាបាននូវវាយនភាពស្រួយល្អ និងមានការទទួលយកខ្ពស់ពីអ្នកបរិភោគ។ | ការបន្ថែមលើសពី ២០% (ឧទាហរណ៍ ៣០%) ធ្វើឲ្យនំឡើងរឹង មិនសូវពង្រីកមាឌ និងធ្លាក់ចុះនៃការទទួលយក។ | ប្រូតេអ៊ីនកើនដល់ ១២,០១% ពិន្ទុគីមី (Chemical score) កើនឡើង និងទទួលបានពិន្ទុនៃការទទួលយកសរុប ៧,១។ |
| Tapioca + 20% Full Fat Soy Flour ការបន្ថែមម្សៅសណ្តែកសៀងមានជាតិខ្លាញ់ពេញលេញ ២០% |
ជួយកែលម្អកម្រិតអាស៊ីតអាមីណូសំខាន់ៗ (Methionine, Cystine, Tryptophan) និងផ្តល់ថាមពលខ្ពស់ដោយសារជាតិខ្លាញ់។ | ពណ៌នំរៀងក្រម៉ៅបន្តិច ហើយប្រូតេអ៊ីនទាបជាងការប្រើម្សៅសណ្តែកដីបន្តិច។ | ប្រូតេអ៊ីនកើនដល់ ១០,៩៣% ខ្លាញ់ ៥,៦៩% និងទទួលបានពិន្ទុនៃការទទួលយកសរុប ៦,៩។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារឧបករណ៍កែច្នៃអាហារខ្នាតតូច ព្រមទាំងមន្ទីរពិសោធន៍គីមីសម្រាប់ការវិភាគសមាសភាពជីវជាតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ (ឆ្នាំ ១៩៩១) ដោយប្រើប្រាស់អ្នកភ្លក់វាយតម្លៃ (Sensory panel) ត្រឹមតែ ១០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ទំហំសំណាកអ្នកចូលរួមវាយតម្លៃមានទំហំតូច ដែលអាចមិនតំណាងឲ្យចំណូលចិត្តទូទៅទាំងស្រុង។ ទោះជាយ៉ាងណាក្តី ដោយសារកម្ពុជាមានវប្បធម៌ម្ហូបអាហារ និងផលិតផលកសិកម្ម (ដំឡូងមី សណ្តែក) ស្រដៀងនឹងប្រទេសថៃ លទ្ធផលវិភាគគីមីនិងអាហារូបត្ថម្ភនេះនៅតែមានតម្លៃខ្លាំងសម្រាប់ការអនុវត្ត។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ និងការលើកកម្ពស់តម្លៃកសិផល។
ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាកែច្នៃកម្រិតមធ្យមនេះ នឹងជួយផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់នៃការនាំចេញដំឡូងមីឆៅ មកជាការផលិតផលិតផលសម្រេចដែលមានជីវជាតិ និងទីផ្សារល្អនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Defatted groundnut flour (ម្សៅសណ្តែកដីចម្រាញ់ជាតិខ្លាញ់ចេញ) | ជាម្សៅដែលផលិតចេញពីគ្រាប់សណ្តែកដី បន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់ដំណើរការគាបយកប្រេងចេញស្ទើរតែទាំងអស់ ដែលបន្សល់ទុកនូវកាកមានផ្ទុកបរិមាណប្រូតេអ៊ីនយ៉ាងខ្ពស់ និងស័ក្តិសមសម្រាប់យកមកបន្ថែមក្នុងអាហារដើម្បីបង្កើនជីវជាតិ។ | ដូចជាការច្របាច់យកទឹកខ្ទិះចេញពីសាច់ដូង ហើយយកកាកដូងដែលនៅសល់នោះមកកិនធ្វើជាម្សៅ។ |
| Full fat soy flour (ម្សៅសណ្តែកសៀងមានជាតិខ្លាញ់ពេញលេញ) | ជាម្សៅដែលទទួលបានពីការកិនគ្រាប់សណ្តែកសៀងទាំងមូល ដោយមិនមានការទាញយកប្រេងចេញនោះទេ ដែលធ្វើឲ្យម្សៅនេះសម្បូរទៅដោយប្រូតេអ៊ីនផង និងរក្សាបាននូវខ្លាញ់ធម្មជាតិដែលផ្តល់ថាមពលផង។ | ដូចជាការយកគ្រាប់សណ្តែកមកកិនម៉ត់ទាំងមូល ដោយរក្សាទុកនូវរាល់ជីវជាតិ និងប្រេងធម្មជាតិរបស់វាទាំងអស់។ |
| Organoleptic evaluation (ការវាយតម្លៃផ្នែកប្រសាទវិញ្ញាណ) | ជាដំណើរការនៃការធ្វើតេស្តគុណភាពចំណីអាហារ ដោយប្រើប្រាស់វិញ្ញាណរបស់មនុស្ស ដូចជា ការមើលពណ៌ ការហិតក្លិន ការភ្លក់រសជាតិ និងការទំពារ (វាយនភាព) ដើម្បីវាស់ស្ទង់ថាតើផលិតផលនោះអាចទទួលយកបានកម្រិតណា។ | ដូចជាការធ្វើជាគណៈកម្មការភ្លក់ម្ហូបនៅក្នុងកម្មវិធីប្រកួតធ្វើម្ហូប ដើម្បីដាក់ពិន្ទុលើរសជាតិ ក្លិន និងរូបរាងរបស់ម្ហូបនោះ។ |
| Hedonic scale (មាត្រដ្ឋានចំណូលចិត្ត Hedonic) | ជាប្រព័ន្ធដាក់ពិន្ទុមួយដែលគេនិយមប្រើក្នុងការភ្លក់អាហារ (ច្រើនប្រើខ្នាតពី ១ ដល់ ៩) ដើម្បីវាស់វែងកម្រិតនៃការចូលចិត្ត ឬមិនចូលចិត្តរបស់អ្នកបរិភោគទៅលើផលិតផលណាមួយ។ | ដូចជាការឲ្យផ្កាយ (Rating) ពី ១ ដល់ ៩ ទៅលើវីដេអូ ឬភោជនីយដ្ឋានណាមួយដែលអ្នកបានសាកល្បង ដើម្បីបញ្ជាក់ថាអ្នកចូលចិត្តវាកម្រិតណា។ |
| Proximate composition (ការវិភាគសមាសភាពជីវជាតិគោល) | ជាវិធីសាស្ត្រវិភាគស្តង់ដារក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដើម្បីបំបែកនិងវាស់វែងបរិមាណសមាសធាតុសំខាន់ៗនៃអាហារ រួមមាន សំណើម ផេះ (សារធាតុរ៉ែ) ប្រូតេអ៊ីន ជាតិខ្លាញ់ និងកាបូអ៊ីដ្រាត។ | ដូចជាការរុះរើគ្រឿងបន្លាស់រថយន្តមួយ ដើម្បីមើលថាតើវាផ្សំឡើងពីដែកប៉ុន្មានភាគរយ ជ័រប៉ុន្មាន និងកញ្ចក់ប៉ុន្មានភាគរយ។ |
| Limiting amino acid (អាស៊ីតអាមីណូកម្រិតអប្បបរមា) | នៅក្នុងប្រូតេអ៊ីនអាហារ វាគឺជាអាស៊ីតអាមីណូប្រភេទចាំបាច់ (Essential amino acid) ដែលមានបរិមាណតិចបំផុតធៀបនឹងតម្រូវការរបស់រាងកាយ។ ភាពខ្វះខាតនេះរារាំងរាងកាយមិនឲ្យប្រើប្រាស់ប្រូតេអ៊ីនដែលស្រូបបាននោះយ៉ាងពេញលេញនោះទេ។ | ដូចជាការសង់ផ្ទះដែលទាមទារទាំងឥដ្ឋ និងស៊ីម៉ងត៍ បើអ្នកអស់ស៊ីម៉ងត៍មុន ទោះមានឥដ្ឋសល់ប៉ុន្មានក៏មិនអាចសង់បន្តបានដែរ (ស៊ីម៉ងត៍គឺជាកត្តាកម្រិត)។ |
| Chemical score (ពិន្ទុគុណភាពគីមីនៃប្រូតេអ៊ីន) | ជារង្វាស់មួយសម្រាប់វាយតម្លៃគុណภาพនៃប្រូតេអ៊ីននៅក្នុងអាហារ ដោយប្រៀបធៀបបរិមាណនៃអាស៊ីតអាមីណូកម្រិត (Limiting amino acid) នៅក្នុងអាហារនោះ ទៅនឹងបរិមាណស្តង់ដារដែលរាងកាយត្រូវការ (កំណត់ដោយ FAO/WHO)។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុប្រឡងរបស់សិស្សម្នាក់ ទៅនឹងស្តង់ដារពិន្ទុអតិបរមា ដើម្បីដឹងថាសិស្សនោះរៀនពូកែកម្រិតណាធៀបនឹងស្តង់ដារ។ |
| DMRT (វិញ្ញាសាស្ថិតិ DMRT) | អក្សរកាត់ពី Duncan's New Multiple Range Test គឺជាវិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិដែលគេប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបតម្លៃមធ្យមជាច្រើនគូ ដើម្បីបញ្ជាក់ឲ្យច្បាស់ថាតើលទ្ធផលណាមួយពិតជាខុសគ្នាពីលទ្ធផលផ្សេងទៀតដោយកម្រិតណាខាងផ្នែកស្ថិតិ។ | ដូចជាបន្ទាប់ពីដឹងថាមានសិស្សខ្លះប្រឡងជាប់លេខខុសគ្នា យើងប្រើវិធីនេះដើម្បីបញ្ជាក់ឲ្យច្បាស់ថា សិស្ស ក និងសិស្ស ខ ពិតជាមានពិន្ទុខុសគ្នាដាច់ឆ្ងាយមែន ឬក៏ប្រហាក់ប្រហែលគ្នាដែលអាចរាប់ថាស្មើគ្នាបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
