បញ្ហា (The Problem)៖ តើភាពមិនស្របគ្នានៃកង់ទិច (Quantum discord) និងវិសមភាព CHSH អាចត្រូវបានពិពណ៌នាដោយម៉ូដែលអថេរលាក់កំបាំង (Hidden-variables models) បែបបុរាណដែរឬទេ? ការសិក្សានេះធ្វើការវាយតម្លៃឡើងវិញជាលក្ខណៈរិះគន់ទៅលើភាពត្រឹមត្រូវនៃម៉ូដែលទាំងនេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការវិភាគទ្រឹស្តីគណិតវិទ្យាទៅលើម៉ូដែលអថេរលាក់កំបាំង និងលក្ខខណ្ឌវិសមភាពនៅក្នុងប្រព័ន្ធកង់ទិច។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Standard Quantum Mechanics យន្តសាស្ត្រកង់ទិចស្តង់ដារ |
អាចពិពណ៌នាបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវអំពីការវាស់វែងតាមលក្ខខណ្ឌ (Conditional measurement) និងភាពមិនស្របគ្នានៃកង់ទិច (Quantum discord)។ | មានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការយល់ដឹងវិចារណញាណ ដោយសារតែការបាត់បង់លក្ខណៈកំណត់ទុកជាមុន (Determinism) និងមានការផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពភ្លាមៗ (Sudden state reduction)។ | ផ្តល់លទ្ធផលត្រឹមត្រូវស្របតាមការពិសោធន៍ពិតប្រាកដ និងបញ្ជាក់ថា វិសមភាព CHSH គឺមានតម្លៃ |B| ≤ 2√2 ។ |
| Bell's d=2 Hidden-Variables Model ម៉ូដែលអថេរលាក់កំបាំងវិមាត្រ d=2 របស់ Bell |
ផ្តល់នូវរូបភាពបែបបុរាណដែលអាចកំណត់ទុកជាមុនបាន (Deterministic classical picture) ក្នុងគោលបំណងជៀសវាងការផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពកង់ទិចភ្លាមៗ។ | មិនអាចពិពណ៌នាអំពីការវាស់វែងតាមលក្ខខណ្ឌបានត្រឹមត្រូវ និងមិនអាចបកស្រាយពីមាតិកាពេញលេញនៃ Quantum discord បានឡើយ។ | ត្រូវបានអ្នកនិពន្ធច្រានចោល ដោយសារមានភាពមិនស្របគ្នា (Inconsistent) ក្នុងការវិភាគលើការវាស់វែងតាមលក្ខខណ្ឌ និងការបន្ថយ (Reduction)។ |
| Local Non-contextual Hidden-Variables Model in d=4 ម៉ូដែលអថេរលាក់កំបាំងគ្មានបរិបទក្នុងតំបន់ វិមាត្រ d=4 |
ធ្លាប់ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅដើម្បីទាញរកវិសមភាព CHSH (CHSH inequality) នាពេលកន្លងមក។ | បរាជ័យក្នុងការអនុវត្តលក្ខខណ្ឌលីនេអ៊ែរ (Linearity condition) ហើយប្រសិនបើបង្ខំឱ្យមានលក្ខខណ្ឌនេះ វានឹងក្លាយទៅជាម៉ូដែល d=2 ចំនួនពីរដាច់ដោយឡែក ដែលមិនអាចពិពណ៌នាពីស្ថានភាពជាប់ពាក់ព័ន្ធ (Entangled states) បានទេ។ | សន្និដ្ឋានថាម៉ូដែលគ្មានបរិបទក្នុងតំបន់នេះ គឺមិនមានអត្ថិភាពឡើយ ស្របទៅនឹងទ្រឹស្តីបទ Gleason (Gleason's theorem)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះគឺជាការស្រាវជ្រាវផ្នែកទ្រឹស្តីរូបវិទ្យាសុទ្ធសាធ (Theoretical Physics) ដូច្នេះវាមិនទាមទារធនធានកុំព្យូទ័រ ឬទិន្នន័យពិសោធន៍អ្វីនោះទេ។
ឯកសារនេះពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើការវិភាគគណិតវិទ្យា និងទ្រឹស្តីរូបវិទ្យា ដោយមិនមានប្រើប្រាស់សំណុំទិន្នន័យណាមួយឡើយ។ ដូច្នេះ បញ្ហាលំអៀងទិន្នន័យ (Data bias) មិនមានវត្តមាននៅក្នុងការសិក្សានេះទេ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការស្រាវជ្រាវនេះគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រទ្រឹស្តីសុទ្ធសាធ ដែលមិនរងឥទ្ធិពលពីកត្តាភូមិសាស្ត្រ ប្រជាសាស្ត្រ ឬបរិបទសង្គមឡើយ។
ទោះបីជាការសិក្សានេះមានលក្ខណៈទ្រឹស្តីជ្រៅជ្រះកម្រិតខ្ពស់ និងមិនមែនជាការអនុវត្តផ្ទាល់ក៏ដោយ វាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការកសាងធនធានមនុស្សផ្នែករូបវិទ្យាកម្រិតខ្ពស់នៅកម្ពុជា។
ជារួម ឯកសារនេះមិនអាចយកទៅអនុវត្តផ្ទាល់ភ្លាមៗក្នុងឧស្សាហកម្មកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នទេ ប៉ុន្តែវាជាឯកសារយោងដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ការបណ្តុះបណ្តាលអ្នកស្រាវជ្រាវជំនាន់ថ្មីផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រកង់ទិច។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Quantum Discord | ជារង្វាស់នៃទំនាក់ទំនងកង់ទិច (Quantum correlations) រវាងប្រព័ន្ធពីរ ដែលមិនអាចពន្យល់បានដោយការជាប់ពាក់ព័ន្ធ (Entanglement) តែមួយមុខនោះទេ។ វាបង្ហាញពី 'ភាពជាកង់ទិច' នៃប្រព័ន្ធ ទោះបីជាប្រព័ន្ធនោះគ្មានការជាប់ពាក់ព័ន្ធគ្នាក៏ដោយ ដែលមានប្រយោជន៍ក្នុងការគណនាកង់ទិច។ | ដូចជាមានទំនាក់ទំនងពិសេសរវាងមនុស្សពីរនាក់ ទោះបីជាពួកគេមិនបានទាក់ទងគ្នាដោយផ្ទាល់ក៏ដោយ (មានអ្វីមួយពិសេសលើសពីការមើលឃើញ)។ |
| Hidden-variables model | ជាទ្រឹស្តីរូបវិទ្យាដែលសន្មតថា រាល់បាតុភូតកង់ទិចដែលហាក់ដូចជាកើតឡើងដោយចៃដន្យ តាមពិតត្រូវបានកំណត់ជាមុនដោយកត្តាឬអថេរដែលយើងមើលមិនឃើញ (លាក់កំបាំង) ដែលធ្វើឲ្យប្រព័ន្ធមានលក្ខណៈកំណត់ទុកជាមុន (Deterministic)។ | ដូចជាការបោះកាក់ដែលយើងគិតថាវាចេញក្បាលឬប៉ាដាងដោយចៃដន្យ តែតាមពិតបើយើងដឹងពីកម្លាំងខ្យល់ និងកម្លាំងបោះយ៉ាងច្បាស់លាស់ យើងនឹងអាចដឹងលទ្ធផលមុនការធ្លាក់មកដល់។ |
| CHSH Inequality | ជារូបមន្តគណិតវិទ្យាដែលប្រើសម្រាប់សាកល្បងថាតើធម្មជាតិដំណើរការតាមបែបកង់ទិច ឬតាមបែបបុរាណដែលមានអថេរលាក់កំបាំង (Classical hidden variables)។ បើលទ្ធផលវាស់វែងជាក់ស្តែងមានតម្លៃលើសពី ២ វាបញ្ជាក់ថាទ្រឹស្តីរូបវិទ្យាបុរាណខុស ហើយទ្រឹស្តីកង់ទិចគឺត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាឧបករណ៍តេស្តកុហកមួយ ប្រសិនបើពិន្ទុវាស់វែងលើសពី ២ នោះមានន័យថាធម្មជាតិពិតជាមានលក្ខណៈកង់ទិចដ៏ចម្លែក មិនមែនដំណើរការតាមក្បួនបុរាណឡើយ។ |
| Conditional Measurement | ដំណើរការវាស់វែងនៅក្នុងប្រព័ន្ធកង់ទិច ដែលលទ្ធផលនៃការវាស់វែងមួយផ្នែកអាស្រ័យ ឬផ្តល់ឥទ្ធិពលដល់ស្ថានភាពនៃការវាស់វែងលើផ្នែកមួយទៀតដែលធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីវា ដោយធ្វើឲ្យស្ថានភាពកង់ទិចមានការប្រែប្រួលភ្លាមៗ។ | ដូចជាការបើកប្រអប់ដើម្បីមើលពណ៌នៃបាល់ទីមួយ ដែលសកម្មភាពនៃការបើកមើលនេះធ្វើឲ្យបាល់ទីពីរដឹងខ្លួន និងប្តូរពណ៌ខ្លួនឯងតាមលក្ខខណ្ឌនៃបាល់ទីមួយ។ |
| Non-contextual | លក្ខណៈនៃម៉ូដែលរូបវិទ្យាដែលសន្មតថាលទ្ធផលនៃការវាស់វែងលើវត្ថុណាមួយ គឺមិនអាស្រ័យទៅលើថាតើមានការវាស់វែងអ្វីផ្សេងទៀតកំពុងធ្វើឡើងក្នុងពេលដំណាលគ្នានោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ យន្តសាស្ត្រកង់ទិចគឺមានលក្ខណៈ Contextual (អាស្រ័យលើបរិបទ)។ | ដូចជាចម្លើយរបស់អ្នកចំពោះសំណួរមួយដែលនៅតែដដែលជានិច្ច ទោះបីជាអ្នកកំពុងអង្គុយឆ្លើយជាមួយអ្នកណាក៏ដោយ (អត់ខ្វល់ពីបរិបទជុំវិញ)។ |
| Separable States | ស្ថានភាពកង់ទិចនៃប្រព័ន្ធផ្សំ ដែលអាចបំបែក ឬសរសេរជាផលគុណនៃស្ថានភាពនៃប្រព័ន្ធតូចៗដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ដោយគ្មានការជាប់ពាក់ព័ន្ធ (Entanglement) ជាមួយគ្នា។ ម៉ូដែលអថេរលាក់កំបាំងអាចពន្យល់បានតែស្ថានភាពប្រភេទនេះប៉ុណ្ណោះ។ | ដូចជាការដាក់សៀវភៅពីរផ្សេងគ្នាក្នុងកាបូបមួយ ដែលសៀវភៅនីមួយៗមិនមានឥទ្ធិពលអ្វីលើគ្នាឡើយ ពេលយើងទាញមួយចេញវាមិនប៉ះពាល់ដល់មួយទៀត។ |
| Gleason's Theorem | ទ្រឹស្តីបទគណិតវិទ្យាដ៏សំខាន់ក្នុងយន្តសាស្ត្រកង់ទិច ដែលបង្ហាញថាវាមិនអាចទៅរួចទេក្នុងការមានម៉ូដែលអថេរលាក់កំបាំងដែលគ្មានបរិបទ (Non-contextual hidden variables) នៅក្នុងលំហ Hilbert ដែលមានវិមាត្រ d ចាប់ពី ៣ ឡើងទៅ។ | ដូចជាច្បាប់គណិតវិទ្យាដែលបញ្ជាក់ថា អ្នកមិនអាចយកក្បួនធម្មតាៗរបស់ពិភពសំប៉ែត (២D) ទៅគ្រប់គ្រងនិងពន្យល់រាល់អ្វីៗទាំងអស់នៅក្នុងពិភពលោកដែលមានវិមាត្រធំជាង៣ បានទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
