បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះអាហារូបត្ថម្ភនិងកាល់ស្យូម ដោយការអភិវឌ្ឍផលិតផលអាហារកំប៉ុងដែលងាយស្រួលចំអិន និងមានអត្ថប្រយោជន៍ដល់សុខភាព តាមរយៈការទាញយកប្រយោជន៍ពីម្សៅត្រីហឺរីង (Herring fish flour) មកជំនួសសាច់ត្រីស្រស់ក្នុងម្ហូបថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានអនុវត្តការអភិវឌ្ឍរូបមន្តម្ហូប ការធ្វើតេស្តសាកល្បងរសជាតិ និងការវិភាគសារធាតុចិញ្ចឹម ដើម្បីកំណត់បរិមាណម្សៅត្រីដែលសមស្របបំផុត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Fish Flour Incorporated Canned Seasoning Stock (15-18%) គ្រឿងទេសកំប៉ុងផ្សំពីម្សៅត្រីហឺរីង (ជំនួស ១៥-១៨%) |
ផ្តល់បរិមាណកាល់ស្យូម ផូស្វ័រ និងប្រូតេអ៊ីនកម្រិតខ្ពស់ ព្រមទាំងងាយស្រួលរក្សាទុកបានយូរសម្រាប់ចម្អិនអាហារប្រចាំថ្ងៃ។ | អាចធ្វើឱ្យពណ៌ម្ហូបរាងក្រម៉ៅបន្តិច និងមានអារម្មណ៍គ្រើមៗនៅពេលបរិភោគ ចំពោះម្ហូបមួយចំនួនដែលគ្មានខ្ទិះដូង។ | ផ្តល់កាល់ស្យូម ១២៦,៥–១៣៦,៤ មីលីក្រាម ក្នុង១០០ក្រាម (១០-២៥% នៃតម្រូវការប្រចាំថ្ងៃ) និងទទួលបានការទទួលយកពីអ្នកភ្លក់ក្នុងកម្រិត ៦៨,៨% ទៅ ៨០,៥% សម្រាប់មុខម្ហូប៤មុខ។ |
| Traditional Recipe (Control with fresh fish) ការចម្អិនតាមរូបមន្តប្រពៃណី (ប្រើសាច់ត្រីស្រស់) |
មានពិន្ទុខ្ពស់ខាងផ្នែកពណ៌ រសជាតិ និងសណ្ឋានភាពទន់ល្មើយ ជាពិសេសសម្រាប់ប្រភេទសម្លទឹកថ្លា។ | មានបរិមាណកាល់ស្យូមទាបជាងឆ្ងាយ ទាមទារគ្រឿងផ្សំស្រស់ៗដែលពិបាករក្សាទុកបានយូរ និងចំណាយពេលរៀបចំយូរ។ | ផ្តល់កាល់ស្យូមត្រឹមតែ ៤៧,៦ ទៅ ១០៦,៦ មីលីក្រាម ក្នុង១០០ក្រាម ប៉ុន្តែទទួលបានពិន្ទុនៃការទទួលយកសរុបខ្ពស់ជាងបន្តិច (៧,៤៣-៧,៩១)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារការវិនិយោគលើឧបករណ៍កែច្នៃម្ហូបអាហារខ្នាតតូច បន្ទប់ពិសោធន៍វិភាគគីមី និងក្រុមអ្នកភ្លក់រសជាតិក្នុងបរិមាណច្រើន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ម្សៅត្រីហឺរីងនាំចូលពីប្រទេសន័រវែស និងសាកល្បងលើអ្នកភ្លក់ជនជាតិថៃចំនួន ២៨០នាក់ (សិស្ស គ្រូបង្រៀន និងកម្មករ)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជារសជាតិម្ហូបថៃនិងខ្មែរមានភាពស្រដៀងគ្នាច្រើន ដែលធ្វើឱ្យទិន្នន័យនៃការទទួលយករសជាតិមានភាពពាក់ព័ន្ធគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែការប្រើប្រាស់ម្សៅត្រីហឺរីងនាំចូលមិនសូវជាក់ស្តែងឡើយ។ កម្ពុជាគួរតែផ្តោតលើការស្រាវជ្រាវបំប្លែងត្រីទឹកសាបក្នុងស្រុក (ដូចជាត្រីរៀល ឬត្រីចង្វា) ទៅជាម្សៅត្រីវិញទើបមានប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច។
វិធីសាស្ត្រនៃការកែច្នៃម្សៅត្រីទៅជាគ្រឿងទេសកំប៉ុងនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ណាស់សម្រាប់ឧស្សាហកម្មកែច្នៃម្ហូបអាហារនៅកម្ពុជា។
ការបន្សាំបច្ចេកទេសនេះជាមួយនឹងពូជត្រីក្នុងស្រុក នឹងជួយលើកកម្ពស់សន្តិសុខស្បៀង បង្កើនតម្លៃបន្ថែមដល់ផលនេសាទ និងបង្កើតផលិតផលថ្មីៗសម្រាប់ទីផ្សារកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Proximate analysis (ការវិភាគសមាសធាតុគីមីជាមូលដ្ឋាន / ការវិភាគប្រហាក់ប្រហែល) | វិធីសាស្ត្រក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍ដើម្បីបំបែក និងវាស់ស្ទង់សមាសធាតុសំខាន់ៗរបស់ចំណីអាហារដូចជា ប្រូតេអ៊ីន ជាតិខ្លាញ់ ជាតិទឹក ផេះ និងកាបូអ៊ីដ្រាត ដើម្បីដឹងពីតម្លៃអាហារូបត្ថម្ភសរុប។ | ដូចជាការរុះរើឡានមួយដើម្បីរាប់ថាមានកង់ប៉ុន្មាន កៅអីប៉ុន្មាន និងម៉ាស៊ីនប្រភេទអ្វី ដើម្បីដឹងពីសមាសភាពរបស់វាឱ្យបានច្បាស់។ |
| 9-hedonic scale (មាត្រដ្ឋានវាស់ស្ទង់ចំណូលចិត្ត ៩កម្រិត) | ប្រព័ន្ធវាយតម្លៃដែលប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងការធ្វើតេស្តរសជាតិម្ហូបអាហារ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកភ្លក់ផ្តល់ពិន្ទុពី ១ (ស្អប់បំផុត) ដល់ ៩ (ចូលចិត្តបំផុត) លើលក្ខណៈផ្សេងៗដូចជា ពណ៌ ក្លិន និងរសជាតិ។ | ដូចជាការចុចផ្កាយវាយតម្លៃ (Rating) ឱ្យវីដេអូ ឬសេវាកម្មកុម្ម៉ង់អាហារ ពី ១ ដល់ ៩ផ្កាយ ទៅតាមចំណូលចិត្តរបស់អ្នក។ |
| Atomic Absorption Spectrophotometric method (វិធីសាស្ត្រវាស់ស្ទង់វិសាលគមស្រូបយកអាតូម) | បច្ចេកទេសក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើកាំរស្មីពន្លឺដើម្បីវាស់ស្ទង់កំហាប់នៃសារធាតុរ៉ែ (ដូចជា កាល់ស្យូម ដែក ស័ង្កសី) ដែលមាននៅក្នុងគំរូម្ហូបអាហារ ដោយផ្អែកលើគោលការណ៍ដែលអាតូមនៃរ៉ែនីមួយៗស្រូបយកពន្លឺក្នុងកម្រិតជាក់លាក់មួយ។ | ដូចជាការបញ្ចាំងពន្លឺពិលកាត់កែវទឹកស៊ីរ៉ូពណ៌ក្រហម ប្រសិនបើពណ៌កាន់តែចាស់ពន្លឺឆ្លងកាត់កាន់តែតិច ដែលជួយយើងដឹងពីកម្រិតភាពខាប់នៃជាតិស្ករក្នុងទឹកនោះ។ |
| Recommended Daily Dietary Allowances (កម្រិតអាហារូបត្ថម្ភដែលត្រូវបានណែនាំប្រចាំថ្ងៃ / RDA) | បរិមាណប៉ាន់ស្មាននៃសារធាតុចិញ្ចឹម (ដូចជាប្រូតេអ៊ីន វីតាមីន ឬកាល់ស្យូម) ដែលមនុស្សម្នាក់ៗគួរទទួលទានជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីរក្សាបាននូវសុខភាពល្អ និងការពារកុំឱ្យមានជំងឺកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ។ | ដូចជាកម្រិតប្រេងឥន្ធនៈអប្បបរមាដែលអ្នកត្រូវចាក់ចូលក្នុងម៉ូតូជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីឱ្យវាអាចដំណើរការបានពេញមួយថ្ងៃដោយមិនរលត់តាមផ្លូវ។ |
| Enzymatic-gravimetric method (វិធីសាស្ត្រអង់ស៊ីម-ក្រាវីម៉ាទ្រីក) | វិធីសាស្ត្រសម្រាប់វាស់បរិមាណជាតិសរសៃ (Dietary fibre) ក្នុងអាហារ ដោយប្រើអង់ស៊ីមដើម្បីរំលាយប្រូតេអ៊ីននិងម្សៅ រួចយកកាកសំណល់ដែលនៅសល់ (ជាជាតិសរសៃដែលរាងកាយរំលាយមិនបាន) ទៅថ្លឹងទម្ងន់។ | ដូចជាការយកទឹកអាស៊ីតទៅរំលាយសាច់និងខ្លាញ់ចេញពីរាងកាយសត្វ រួចយកតែឆ្អឹងដែលសល់ទៅថ្លឹងដើម្បីដឹងទម្ងន់ពិតប្រាកដរបស់វា។ |
| Duncan's multiple range test (តេស្តស្ថិតិឌុនកាន) | វិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃទិន្នន័យលើសពីពីរក្រុមឡើងទៅ ដើម្បីរកមើលថាតើក្រុមណាខ្លះដែលមានភាពខុសគ្នាជាដាច់ខាត (Significantly different) ពីក្រុមដទៃទៀត។ | ដូចជាការរៀបសិស្សក្នុងថ្នាក់តាមពិន្ទុ ហើយចាត់ថ្នាក់អ្នកដែលពូកែជាងគេ អ្នកមធ្យម និងអ្នកខ្សោយ ដាច់ពីគ្នាជាក្រុមៗយ៉ាងច្បាស់លាស់។ |
| Lacquered tinplate can (កំប៉ុងដែកមានស្រទាប់ការពារផ្ទៃខាងក្នុង) | កំប៉ុងវេចខ្ចប់អាហារដែលធ្វើពីដែកស្តើង និងមានស្រទាប់ការពារ (Lacquer) លាបនៅខាងក្នុង ដើម្បីការពារកុំឱ្យអាហារ (ដែលមានជាតិអាស៊ីតឬអំបិលខ្ពស់) មានប្រតិកម្មគីមីរលួយចូលគ្នាជាមួយសាច់ដែក។ | ដូចជាការលាបថ្នាំការពារច្រែះលើរបងដែក ដើម្បីកុំឱ្យទឹកភ្លៀងធ្វើឱ្យរបងនោះពុកផុយ និងបញ្ចេញច្រែះមកក្រៅ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
