បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការខ្វះការយល់ដឹងអំពីយន្តការចិត្តសាស្ត្រសង្គមជាក់លាក់ ដែលភ្ជាប់ការងារមិនមានស្ថិរភាព (ដូចជាការងារភ្នាក់ងារបណ្តោះអាសន្ន និងការងារតាមប្រព័ន្ធប័ណ្ណសេវាកម្ម) ទៅនឹងសុខុមាលភាពផ្លូវចិត្តរបស់កម្មករ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រគុណភាពតាមរយៈការសម្ភាសន៍ស៊ីជម្រៅ ដើម្បីស្វែងយល់ពីបទពិសោធន៍ជាក់ស្តែង និងបង្កើតក្របខ័ណ្ឌគំនិតហៅថា គំរូនៃភាពតានតឹង/ការធ្វើឱ្យសកម្មនៃការងារ (ESA model)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Employment Strain Model (Lewchuk et al.) គំរូនៃភាពតានតឹងក្នុងការងារ ដែលផ្តោតលើភាពមិនច្បាស់លាស់ (Uncertainty) និងការខិតខំប្រឹងប្រែង (Effort) ក្នុងទំនាក់ទំនងការងារ។ |
មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបង្ហាញពីផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាននៃការងារមិនមានស្ថិរភាពទៅលើសុខភាព។ | មិនបានពន្យល់ពីបទពិសោធន៍វិជ្ជមាន (ដូចជាការរៀនសូត្រ ឬសេរីភាព) ដែលកម្មករមួយចំនួនទទួលបានពីការងារបណ្តោះអាសន្ន។ | ភាពតានតឹងខ្ពស់ (High Strain) ផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងខ្លាំងជាមួយនឹងបញ្hasុខភាព និងសុខុមាលភាពមិនល្អ។ |
| Employment Strain/Activation (ESA) Model (Proposed) គំរូថ្មីដែលស្នើឡើងដោយអ្នកនិពន្ធ ដែលរួមបញ្ចូលទ្រឹស្តីសម្ពាធសង្គម (Social Stress Theory) ដើម្បីពន្យល់ទាំងភាពតានតឹង និងការធ្វើឱ្យសកម្ម (Activation)។ |
ផ្តល់នូវការយល់ដឹងទូលំទូលាយជាងមុន ដោយពិចារណាលើធនធានដោះស្រាយបញ្ហា (Coping Resources) និងយុទ្ធសាស្ត្របុគ្គល។ | មានភាពស្មុគស្មាញជាងក្នុងការវិភាគ ដោយសារត្រូវពិចារណាលើអន្តរអំពើនៃកត្តាជាច្រើន។ | ការងារមិនមានស្ថិរភាពអាចនាំឱ្យមានទាំងផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាន និងវិជ្ជមាន (ដូចជាការលើកទឹកចិត្ត) អាស្រ័យលើបរិបទ និងធនធានរបស់កម្មករ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះគឺជាការសិក្សាគុណភាព (Qualitative Study) ដូច្នេះវាមិនតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍ថ្លៃៗទេ ប៉ុន្តែទាមទារពេលវេលា និងជំនាញខ្ពស់ក្នុងការវិភាគ។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ (បែលហ្ស៊ិក និងកាណាដា) ដែលមានប្រព័ន្ធសន្តិសុខសង្គម និងច្បាប់ការងាររឹងមាំ។ នេះជាចំណុចលំអៀងដ៏សំខាន់ ព្រោះនៅកម្ពុជា កម្មករក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ (Informal Sector) មិនមានសំណាញ់សុវត្ថិភាពសង្គមដូចគ្នានេះទេ ដែលអាចធ្វើឱ្យបទពិសោធន៍នៃភាពតានតឹងធ្ងន់ធ្ងរជាង។
ទោះបីជាបរិបទសេដ្ឋកិច្ចខុសគ្នា ប៉ុន្តែក្របខ័ណ្ឌគំនិត ESA មានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការយល់ដឹងពីចិត្តសាស្ត្ររបស់កម្មករកម្ពុជា។
ការស្រាវជ្រាវនេះផ្តល់នូវមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏ល្អសម្រាប់អ្នកបង្កើតគោលនយោបាយនៅកម្ពុជា ដើម្បីយល់ពីផលប៉ះពាល់ផ្លូវចិត្តនៃកិច្ចសន្យាការងាររយៈពេលខ្លី និងតម្រូវការសម្រាប់កិច្ចគាំពារសង្គម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Precarious employment | ជាគំនិតពហុវិមាត្រដែលពណ៌នាអំពីការងារដែលមានអស្ថិរភាព (កិច្ចសន្យាខ្លី) ប្រាក់ខែទាប កង្វះការការពារសង្គម និងកង្វះអំណាចក្នុងការតវ៉ា។ វាមិនមែនសំដៅតែលើភាពក្រីក្រទេ តែសំដៅលើដំណើរការនៃការបាត់បង់សន្តិសុខការងារ និងសិទ្ធិការងារដែលធ្វើឱ្យកម្មករងាយរងគ្រោះ។ | ដូចជាការសង់ផ្ទះនៅលើដីខ្សាច់សើម ដែលអាចបាក់ស្រុតចុះពេលណាក៏បាន ដោយគ្មានសសររឹងមាំសម្រាប់ទប់។ |
| Standard Employment Relationship (SER) | សំដៅលើទម្រង់ការងារពេញម៉ោង មិនកំណត់ថិរវេលា (អចិន្ត្រៃយ៍) ដែលមានប្រាក់ខែ និងអត្ថប្រយោជន៍សង្គមច្បាស់លាស់។ វាត្រូវបានប្រើជាបន្ទាត់ស្តង់ដារដើម្បីប្រៀបធៀបជាមួយការងារដែលមិនមានស្ថិរភាព។ | ដូចជាការមានផ្ទះផ្ទាល់ខ្លួនដែលមានប្លង់រឹង និងរបងការពារត្រឹមត្រូវ មិនបារម្ភរឿងត្រូវគេបណ្តេញចេញ។ |
| Employment Strain/Activation (ESA) model | ជាក្របខ័ណ្ឌគំនិតដែលពន្យល់ថា លក្ខខណ្ឌការងារមិនច្បាស់លាស់អាចបង្កជា 'ភាពតានតឹង' (Strain) ដែលធ្វើឱ្យខូចសុខភាពផ្លូវចិត្ត ឬអាចក្លាយជា 'ការធ្វើឱ្យសកម្ម' (Activation) ដែលផ្តល់ការលើកទឹកចិត្ត និងរៀនសូត្រ អាស្រ័យលើធនធានដែលកម្មករមាន។ | ដូចជាការលើកទម្ងន់ បើអ្នកមានកម្លាំងនិងបច្ចេកទេសគ្រប់គ្រាន់ វានឹងធ្វើឱ្យសាច់ដុំអ្នករឹងមាំ (Activation) តែបើធ្ងន់ពេកហើយគ្មានជំនួយ វានឹងធ្វើឱ្យអ្នករបួស (Strain)។ |
| Coping resources | សំដៅលើឧបករណ៍ ឬសមត្ថភាព (ទាំងផ្ទាល់ខ្លួន ដូចជាភាពជឿជាក់ និងខាងក្រៅ ដូចជាការគាំទ្រពីគ្រួសារ) ដែលបុគ្គលិកប្រើប្រាស់ដើម្បីទប់ទល់នឹងសម្ពាធការងារ។ ធនធានទាំងនេះកំណត់ថាតើការងារនឹងប៉ះពាល់អាក្រក់ដល់ពួកគេកម្រិតណា។ | ដូចជាឆត្រ ឬអាវភ្លៀងដែលការពារអ្នកមិនឱ្យសើមជោក នៅពេលមានភ្លៀងធ្លាក់ (បញ្ហាការងារ)។ |
| Established-outsider theory | ទ្រឹស្តីសង្គមវិទ្យាដែលពន្យល់ពីរបៀបដែលក្រុមមនុស្សចាស់ទុំ ឬមានអំណាចនៅកន្លែងធ្វើការ (Established) រួបរួមគ្នាដើម្បីផាត់ចេញ និងមាក់ងាយក្រុមមនុស្សថ្មី ឬកម្មករបណ្តោះអាសន្ន (Outsiders) ដើម្បីរក្សាឋានៈខ្ពស់របស់ខ្លួន។ | ដូចជាសិស្សចាស់នៅសាលាដែលបង្កើតក្រុមបិទជិត ហើយមើលងាយសិស្សថ្មីថាអន់ជាងខ្លួន ដើម្បីបង្ហាញថាខ្លួនខ្លាំងពូកែជាង។ |
| Flexicurity | យុទ្ធសាស្ត្រគោលនយោបាយដែលព្យាយាមថ្លឹងថ្លែងរវាងភាពបត់បែនសម្រាប់និយោជក (ងាយស្រួលជួល/បញ្ឈប់) និងសន្តិសុខសម្រាប់កម្មករ (មានប្រាក់ឧបត្ថម្ភពេលអត់ការងារធ្វើ និងការបណ្តុះបណ្តាល)។ | ដូចជាអ្នកលោតឆ័ត្រយោង ដែលមានសេរីភាពក្នុងការលោតចុះ (Flexibility) ប៉ុន្តែមានឆ័ត្រយោងសុវត្ថិភាពការពារមិនឱ្យធ្លាក់ស្លាប់ (Security)។ |
| Tripartite employment relationship | ទំនាក់ទំនងការងារដែលមានបីភាគីពាក់ព័ន្ធ៖ កម្មករ ភ្នាក់ងារជ្រើសរើសពលករ (ដែលជាអ្នកបើកប្រាក់ខែ) និងក្រុមហ៊ុនដែលកម្មករទៅធ្វើការឱ្យផ្ទាល់ (អ្នកបញ្ជាការងារ)។ រចនាសម្ព័ន្ធនេះច្រើនតែធ្វើឱ្យពិបាកដឹងថាអ្នកណាជាអ្នកទទួលខុសត្រូវលើសុវត្ថិភាពកម្មករ។ | ដូចជាការជួលផ្ទះ ប៉ុន្តែបង់លុយឱ្យអ្នកកណ្តាលម្នាក់ ហើយត្រូវស្តាប់បញ្ជារបស់ម្ចាស់ផ្ទះម្នាក់ផ្សេងទៀត។ |
| Phenomenological perspective | វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលមិនផ្តោតលើតួលេខ ប៉ុន្តែផ្តោតលើការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅអំពី 'បទពិសោធន៍រស់នៅជាក់ស្តែង' និងអត្ថន័យដែលកម្មករផ្តល់ឱ្យចំពោះស្ថានការណ៍ការងាររបស់ពួកគេ។ | មិនមែនគ្រាន់តែវាស់កម្ដៅទឹកថាប៉ុន្មានអង្សារទេ តែសួរមនុស្សម្នាក់ថា 'តើអ្នកមានអារម្មណ៍យ៉ាងណាចំពោះទឹកនេះ?' (ក្តៅ ត្រជាក់ ឬ ស្រួលខ្លួន)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
