បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះផ្តោតលើការដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមក្នុងការកសាង និងគ្រប់គ្រងទីក្រុងឆ្លាតវៃនៅរដ្ឋធានីហាណូយ ដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងជួបប្រទះនូវកង្វះខាតផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ធនធានមនុស្ស និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងដែលមានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគឯកសារ និងការសិក្សាប្រៀបធៀបបទពិសោធន៍គ្រប់គ្រងទីក្រុងឆ្លាតវៃពីប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ដើម្បីទាញយកមេរៀនអនុវត្តសម្រាប់រដ្ឋធានីហាណូយ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| London Smart City Model គំរូទីក្រុងឆ្លាតវៃទីក្រុងឡុងដ៍ (ចក្រភពអង់គ្លេស) |
ផ្តោតខ្លាំងលើការកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នពុល ការរៀបចំបណ្តាញ 5G ពេញលេញ និងការបើកចំហទិន្នន័យ (Open Data) ឱ្យសាធារណជនចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាទីក្រុង។ | ទាមទារការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់របស់ប្រជាពលរដ្ឋយ៉ាងខ្លាំង (ដូចជាការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់រថយន្តផ្ទាល់ខ្លួន) និងទាមទារការវិនិយោគទំហំធំ។ | កំណត់គោលដៅលុបបំបាត់ការបញ្ចេញឧស្ម័នពុលទាំងស្រុងនៅឆ្នាំ២០៥០ និងបង្កើនការប្រើប្រាស់ការដឹកជញ្ជូនសាធារណៈ ការដើរ ឬជិះកង់រហូតដល់ ៨០% ត្រឹមឆ្នាំ២០៤១។ |
| Seoul Smart City Model គំរូទីក្រុងឆ្លាតវៃទីក្រុងសេអ៊ូល (កូរ៉េខាងត្បូង) |
មានប្រព័ន្ធរដ្ឋាភិបាលអេឡិចត្រូនិក (E-Government) ល្អឥតខ្ចោះ និងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា IoT (ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញា កាមេរ៉ា) ដើម្បីតាមដានបរិស្ថាន និងសន្តិសុខប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ | ការប្រមូលទិន្នន័យប្រចាំថ្ងៃតាមរយៈកាមេរ៉ាសុវត្ថិភាព និងឧបករណ៍ចាប់សញ្ញា ទាមទារឱ្យមានច្បាប់ការពារឯកជនភាពយ៉ាងតឹងរ៉ឹងបំផុតដើម្បីចៀសវាងការរំលោភសិទ្ធិបុគ្គល។ | អនុវត្តដោយជោគជ័យនូវប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតអេឡិចត្រូនិក (M-Voting) និងមជ្ឈមណ្ឌល Dasan 120 សម្រាប់ទទួលពាក្យបណ្តឹងសង្គម។ |
| Singapore Smart City Model គំរូទីក្រុងឆ្លាតវៃសិង្ហបុរី |
មានការរៀបចំផែនការទីក្រុងច្បាស់លាស់ ការគាំទ្រប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសម្រាប់ធុរកិច្ចថ្មី (Startups) ការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្ស និងសន្តិសុខអ៊ីនធឺណិតរឹងមាំ។ | ទាមទារធនធានមនុស្សដែលមានជំនាញបច្ចេកវិទ្យាកម្រិតខ្ពស់ និងការរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរួមតាំងពីដំណាក់កាលដំបូងនៃការអភិវឌ្ឍ។ | បង្កើតកម្មវិធីសេវាកម្មតែមួយ (OneService) ដែលតភ្ជាប់ភ្នាក់ងាររដ្ឋចំនួន១១ និងក្រុមប្រឹក្សាទីក្រុងចំនួន១៦ ជួយឱ្យប្រជាជនងាយស្រួលស្វែងរកសេវាសាធារណៈ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអភិវឌ្ឍទីក្រុងឆ្លាតវៃទាមទារឱ្យមានការវិនិយោគយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់លើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ធនធានមនុស្ស និងប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាពទិន្នន័យ។
ឯកសារនេះត្រូវបានសិក្សាដោយផ្អែកលើទិន្នន័យនិងបទពិសោធន៍ពីប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍កម្រិតខ្ពស់ (អង់គ្លេស កូរ៉េខាងត្បូង សិង្ហបុរី) ដែលមានសេដ្ឋកិច្ច និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរឹងមាំរួចជាស្រេច ដើម្បីយកមកធ្វើជាគំរូសម្រាប់ទីក្រុងហាណូយ ដែលជាទីក្រុងកំពុងអភិវឌ្ឍ។ សម្រាប់បរិបទប្រទេសកម្ពុជា ការទាញយកគំរូទាំងនេះមកអនុវត្តទាំងស្រុងអាចនឹងជួបប្រទះការលំបាកដោយសារកង្វះខាតថវិកា ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមូលដ្ឋាន និងធនធានមនុស្សជំនាញ ទាមទារឱ្យមានការបន្សាំទៅតាមដំណាក់កាល។
ទោះបីជាមានគម្លាតនៃការអភិវឌ្ឍក៏ដោយ គោលការណ៍គ្រឹះនៅក្នុងឯកសារនេះមានតម្លៃយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់រៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍន៍ទីក្រុងនៅកម្ពុជា។
សរុបមក កម្ពុជាគួរតែចាប់ផ្តើមពីការធ្វើឌីជីថលនីយកម្មសេវាសាធារណៈ និងការកសាងមជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យជាមូលដ្ឋាន មុននឹងឈានទៅដល់ការវិនិយោគទ្រង់ទ្រាយធំលើបច្ចេកវិទ្យាទីក្រុងឆ្លាតវៃកម្រិតខ្ពស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Smart City | ជាទីក្រុងដែលប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន និងទូរគមនាគមន៍ (ICT) ក៏ដូចជាទិន្នន័យបើកចំហ ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃប្រតិបត្តិការរដ្ឋបាល ចែករំលែកព័ត៌មានជាមួយសាធារណជន និងធ្វើឱ្យគុណភាពជីវិតរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកាន់តែប្រសើរឡើងព្រមទាំងធានានូវនិរន្តរភាពបរិស្ថាន។ | ដូចជាផ្ទះវៃឆ្លាត (Smart Home) ដែលឧបករណ៍ទាំងអស់អាចនិយាយទាក់ទងគ្នា និងបញ្ជាដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដើម្បីជួយឱ្យការរស់នៅកាន់តែងាយស្រួល ប៉ុន្តែនេះត្រូវបានអនុវត្តក្នុងទំហំធំជាទីក្រុងទាំងមូល។ |
| ICT | មកពីពាក្យពេញ Information and Communication Technology ជាបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាននិងទូរគមនាគមន៍ ដែលរួមមានអ៊ីនធឺណិត បណ្តាញឥតខ្សែ ទូរស័ព្ទ ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញា និងប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ ដែលជាឆ្អឹងខ្នងសម្រាប់តភ្ជាប់ឧបករណ៍ផ្សេងៗនៅក្នុងទីក្រុងឆ្លាតវៃ។ | ដូចជាប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទក្នុងរាងកាយមនុស្ស ដែលតភ្ជាប់និងបញ្ជូនព័ត៌មានទៅគ្រប់សរីរាង្គទាំងអស់ឱ្យធ្វើការសម្របសម្រួលគ្នាយ៉ាងរលូន។ |
| smart mobility | ជាប្រព័ន្ធចរាចរណ៍និងការដឹកជញ្ជូនឆ្លាតវៃ ដែលប្រើប្រាស់ទិន្នន័យដើម្បីគ្រប់គ្រងលំហូរចរាចរណ៍ កាត់បន្ថយការកកស្ទះ និងជំរុញការប្រើប្រាស់មធ្យោបាយធ្វើដំណើរដែលមិនប៉ះពាល់បរិស្ថាន ដូចជាយានយន្តអគ្គិសនី ឬការដឹកជញ្ជូនសាធារណៈ។ | ដូចជាអ្នកបញ្ជាចរាចរណ៍ដ៏ឆ្លាតវៃម្នាក់ដែលអាចមើលឃើញស្ថានភាពផ្លូវទាំងអស់ក្នុងទីក្រុងព្រមគ្នាតែមួយពេល និងចេះបង្វែរទិសដៅរថយន្តដោយស្វ័យប្រវត្តិដើម្បីកុំឱ្យស្ទះផ្លូវ។ |
| smart government or governance | ជាការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលសាធារណៈដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល ដើម្បីផ្តល់សេវាកម្មប្រកបដោយភាពរហ័ស តម្លាភាព និងបើកឱកាសឱ្យប្រជាពលរដ្ឋចូលរួមអភិវឌ្ឍន៍ទីក្រុងតាមរយៈការផ្តល់មតិយោបល់លើប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិក។ | ដូចជាការផ្លាស់ប្តូរពីការតម្រង់ជួររង់ចាំរាប់ម៉ោងដើម្បីធ្វើឯកសារនៅសាលាឃុំ មកជាការចុចស្នើសុំឯកសារតាមរយៈទូរស័ព្ទដៃពីផ្ទះដោយចំណាយពេលត្រឹមតែប៉ុន្មាននាទី។ |
| M-Voting | ជាប្រព័ន្ធបោះឆ្នោត ឬការប្រមូលមតិយោបល់តាមរយៈឧបករណ៍ចល័ត (Mobile Voting) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអាចចូលរួមសម្រេចចិត្តលើបញ្ហាសហគមន៍ ឬការអភិវឌ្ឍនានាបានគ្រប់ពេលវេលា និងគ្រប់ទីកន្លែង។ | ដូចជាការចុច Like គាំទ្រ ឬផ្តល់មតិ (Comment) លើបណ្តាញសង្គម ដើម្បីប្រាប់រដ្ឋាភិបាលឱ្យដឹងថាអ្នកយល់ព្រម ឬមិនយល់ព្រមលើគម្រោងសាងសង់អ្វីមួយនៅក្នុងសង្កាត់របស់អ្នក។ |
| London Datastore | ជាឃ្លាំងទិន្នន័យបើកចំហ (Open Data Platform) របស់ទីក្រុងឡុងដ៍ ដែលប្រមូលផ្តុំព័ត៌មាន និងស្ថិតិគ្រប់ប្រភេទរបស់ទីក្រុង (ចាប់ពីអត្រាឧក្រិដ្ឋកម្ម ដល់ចរាចរណ៍) ហើយបើកឱ្យសាធារណជនចូលមើលនិងប្រើប្រាស់ដោយឥតគិតថ្លៃដើម្បីបង្កើតគំនិតច្នៃប្រឌិតថ្មីៗ។ | ដូចជាបណ្ណាល័យឌីជីថលសាធារណៈដ៏ធំមួយ ដែលប្រជាជនគ្រប់រូបនិងក្រុមហ៊ុននានា អាចចូលទៅដកស្រង់ទិន្នន័យពីទីក្រុង ដើម្បីយកទៅបង្កើតកម្មវិធីទូរស័ព្ទថ្មីៗដែលមានប្រយោជន៍ដល់សង្គម។ |
| OneService | ជាកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃរួមបញ្ចូលគ្នារបស់រដ្ឋាភិបាលសិង្ហបុរី ដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាពលរដ្ឋរាយការណ៍បញ្ហា (ដូចជាសំរាម ឬភ្លើងខូច) ឬស្វែងរកសេវាសាធារណៈពីស្ថាប័នរដ្ឋផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន តាមរយៈកម្មវិធីតែមួយដោយមិនចាំបាច់ដឹងថាស្ថាប័នណាជាអ្នកទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់នោះទេ។ | ដូចជាផ្សារទំនើបធំមួយ ដែលអ្នកអាចរកទិញទំនិញគ្រប់ប្រភេទពីក្រុមហ៊ុនផ្សេងៗគ្នា ដោយគ្រាន់តែដើរចូលតាមទ្វារតែមួយ និងបង់ប្រាក់នៅកន្លែងតែមួយប៉ុណ្ណោះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
