បញ្ហា (The Problem)៖ ដំណើរការទីក្រុងនីយកម្មយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម (បច្ចុប្បន្នមានតំបន់ទីក្រុងចំនួន ៨៥៣) បានបណ្តាលឱ្យមានការផ្ទុកលើសទម្ងន់នៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការថយចុះគុណភាពបរិស្ថានរស់នៅ និងភាពមិនច្បាស់លាស់ក្នុងការគ្រប់គ្រងទីក្រុង ដែលទាមទារនូវដំណោះស្រាយឆ្លាតវៃជាបន្ទាន់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អត្ថបទស្រាវជ្រាវនេះធ្វើការវិភាគលើគំរូទីក្រុងឆ្លាតវៃអន្តរជាតិ និងវាយតម្លៃស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ននៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ដើម្បីបង្កើតជាសំណើផែនទីបង្ហាញផ្លូវសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍ទីក្រុងឆ្លាតវៃប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Data-Driven & Open Data Model (Amsterdam & New York) គំរូទីក្រុងឆ្លាតវៃផ្អែកលើទិន្នន័យបើកចំហ និងបច្ចេកវិទ្យា IoT (Amsterdam & New York) |
បង្កើនតម្លាភាព និងប្រសិទ្ធភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងចរាចរណ៍ សន្តិសុខ និងថាមពល (ឧ. ការប្រើប្រាស់អំពូល LED ឆ្លាតវៃ និងធុងសំរាម Bigbelly)។ | ទាមទារការវិនិយោគខ្ពស់លើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងមានការព្រួយបារម្ភអំពីឯកជនភាពទិន្នន័យរបស់អ្នកប្រើប្រាស់។ | ទីក្រុង New York កាត់បន្ថយបទល្មើសដោយជោគជ័យតាមរយៈកម្មវិធី HunchLab ចំណែក Amsterdam កាត់បន្ថយការកកស្ទះដោយកម្មវិធី Smart Flow។ |
| Special Purpose Vehicle (SPV) Model for Mid-sized Cities (India) គំរូអភិវឌ្ឍន៍ទីក្រុងធុនមធ្យមតាមរយៈអង្គភាពគោលដៅពិសេស (SPV - ប្រទេសឥណ្ឌា) |
ជួយកាត់បន្ថយសម្ពាធលើទីក្រុងធំៗ និងមានរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រង (SPV) ដែលអាចអនុវត្តគម្រោងបានដោយឯករាជ្យ។ | ជម្លោះស្ថាប័នរវាងគោលនយោបាយចាស់និងថ្មី ព្រមទាំងខ្វះការយកចិត្តទុកដាក់លើបញ្ហាបរិស្ថាន និងបន្សល់ទុកនូវវិសមភាពសង្គមខ្ពស់ក្នុងតំបន់អនាធិបតេយ្យ។ | បង្កើតទីក្រុងឆ្លាតវៃចំនួន១០០ ប៉ុន្តែពលរដ្ឋក្រីក្រ (៣៣% នៃគ្រួសារ) នៅតែខ្វះខាតប្រព័ន្ធលូទឹកស្អាត និងអនាម័យ។ |
| Built-from-Scratch Ubiquitous Tech Model (Songdo, South Korea) គំរូទីក្រុងឆ្លាតវៃកសាងពីបាតដៃទទេផ្អែកលើបច្ចេកវិទ្យាគ្រប់ទិសទី (Songdo កូរ៉េខាងត្បូង) |
ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមានការធ្វើសមកាលកម្ម ១០០% តាំងពីដំបូង ផ្តល់នូវបរិស្ថានរស់នៅស្អាត និងមានប្រព័ន្ធប្រមូលសំរាមក្រោមដីដ៏ឆ្លាតវៃ។ | ការបញ្ជាដោយម៉ាស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិ បានផាត់ចោលពលករគ្មានជំនាញ និងបង្កើតសំណួរអំពីសមធម៌សង្គម និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយបរិយាប័ន្ន។ | សម្រេចបានជាទីក្រុងដែលមិនសូវមានការប្រើប្រាស់រថយន្តផ្ទាល់ខ្លួន និងមានលំហរបៃតង ៤០%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការកសាងគំរូទីក្រុងឆ្លាតវៃទាមទារនូវការវិនិយោគដ៏ធំសម្បើមទៅលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថល ការប្រមូលទិន្នន័យ និងការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្ស។
ការសិក្សានេះផ្តោតសំខាន់លើបរិបទនៃការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃតំបន់ទីក្រុងចំនួន ៨៥៣ នៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ដោយប្រៀបធៀបជាមួយគំរូនៃបណ្តាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ (កូរ៉េខាងត្បូង អាមេរិក អឺរ៉ុប) និងកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ (ឥណ្ឌា)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា នេះគឺជាមេរៀនដ៏សំខាន់ដោយសារតែកម្ពុជាក៏កំពុងប្រឈមមុខនឹងកំណើនប្រជាជនទីក្រុងលឿន បញ្ហាកកស្ទះចរាចរណ៍ និងបរិស្ថាន ដែលទាមទារការដោះស្រាយតាមរយៈទិន្នន័យប្រកបដោយតម្លាភាព។
ផែនទីបង្ហាញផ្លូវ ៣ ដំណាក់កាលដែលបានលើកឡើងនៅក្នុងឯកសារនេះ គឺមានភាពប្រាកដនិយម និងអាចយកមកកែច្នៃអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍទីក្រុងនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការចាប់ផ្តើមពីការ 'ធ្វើឌីជីថលទិន្នន័យមូលដ្ឋាន' គឺជាជំហានទី១ ដ៏សំខាន់បំផុតដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាត្រូវពង្រឹង មុននឹងឈានទៅដល់ការបំពាក់បច្ចេកវិទ្យាថ្លៃៗ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Internet of Things (IoT) | បណ្តាញនៃឧបករណ៍រូបវន្ត (ដូចជាកាមេរ៉ាសុវត្ថិភាព អំពូលភ្លើង ឬធុងសំរាម) ដែលត្រូវបានបំពាក់ដោយសេនស័រ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ ដើម្បីភ្ជាប់ និងផ្លាស់ប្តូរទិន្នន័យគ្នាទៅវិញទៅមកតាមរយៈប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត។ | ដូចជាការផ្តល់ 'ភ្នែក និងត្រចៀក' ដល់របស់របរប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ ដើម្បីឱ្យពួកវាអាចប្រមូលព័ត៌មាន និងនិយាយទាក់ទងគ្នាបានដោយខ្លួនឯង។ |
| Big Data | សំណុំទិន្នន័យដែលមានទំហំធំមហិមា ភាពចម្រុះ និងមានការប្រែប្រួលលឿន ដែលមិនអាចវិភាគដោយប្រើកម្មវិធីកុំព្យូទ័រធម្មតាបាន ហើយត្រូវបានទីក្រុងឆ្លាតវៃប្រើប្រាស់ដើម្បីស្វែងរកគំរូនៃសកម្មភាពចរាចរណ៍ ឬការរស់នៅរបស់ប្រជាជន។ | ដូចជាមហាសមុទ្រនៃព័ត៌មានដែលផ្ទុកនូវរាល់សកម្មភាពរបស់មនុស្សរាប់លាននាក់ ដែលត្រូវការកុំព្យូទ័រទំនើបពិសេសទើបអាចច្រោះយកចំណេះដឹងពីវាបាន។ |
| Automated Meter Reading- AMR | ប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាដែលប្រមូលទិន្នន័យនៃការប្រើប្រាស់ទឹក អគ្គិសនី ឬឧស្ម័នដោយស្វ័យប្រវត្តិពីឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ រួចបញ្ជូនទិន្នន័យនោះទៅកាន់ក្រុមហ៊ុនផ្គត់ផ្គង់ដើម្បីតាមដាន និងព្រមានពីការលេចធ្លាយ។ | ដូចជាមានមនុស្សយន្តឈរចាំមើលកុងទ័រទឹកឬភ្លើង ហើយផ្ញើសារប្រាប់យើងរាល់នាទីអំពីការប្រើប្រាស់ ជំនួសឱ្យការរង់ចាំបុគ្គលិកមកកត់លេខរៀងរាល់ចុងខែ។ |
| Special Purpose Vehicle - SPV | អង្គភាព ឬស្ថាប័នដែលបង្កើតឡើងដោយរដ្ឋាភិបាលក្នុងគោលបំណងជាក់លាក់ណាមួយ (ដូចជាការអនុវត្តគម្រោងទីក្រុងឆ្លាតវៃ) ដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងឯករាជ្យ និងអាចប្រតិបត្តិការបានលឿនជាងស្ថាប័នរដ្ឋធម្មតា។ | ដូចជាការបង្កើតក្រុមការងារពិសេសមួយដែលមានសិទ្ធិសម្រេចចិត្តលឿន ដើម្បីដោះស្រាយការងារបន្ទាន់ ជំនួសឱ្យការឆ្លងកាត់ការិយាធិបតេយ្យដ៏ស្មុគស្មាញជាច្រើនថ្នាក់។ |
| GIS | ប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ (Geographic Information System) ដែលត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីចាប់យក រក្សាទុក វិភាគ និងបង្ហាញទិន្នន័យដែលទាក់ទងនឹងទីតាំងភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់ ដើម្បីគាំទ្រដល់ការរៀបចំផែនការទីក្រុង។ | ដូចជាផែនទី Google Maps ដ៏ឆ្លាតវៃមួយ ដែលមិនត្រឹមតែប្រាប់ផ្លូវ តែប្រាប់ពីទីតាំងបំពង់ទឹកក្រោមដី ខ្សែភ្លើង និងស្ថានភាពអគារនីមួយៗយ៉ាងលម្អិត។ |
| BIM | ការបង្កើតគំរូព័ត៌មានអគារ (Building Information Modeling) ដែលជាដំណើរការបង្កើតទិន្នន័យឌីជីថល 3D តំណាងឱ្យលក្ខណៈរូបវន្ត និងមុខងារនៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដែលជួយអ្នកជំនាញសហការគ្នាបានល្អមុនពេលសាងសង់។ | ដូចជាការសង់ផ្ទះគំរូជាលក្ខណៈ 3D នៅក្នុងកុំព្យូទ័រ ដែលអាចឱ្យយើងមើលឃើញពីកំហុសខុសឆ្គងគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ មុននឹងចាប់ផ្តើមទិញឥដ្ឋមកសង់មែនទែន។ |
| LoRaWAN | បច្ចេកវិទ្យាបណ្តាញឥតខ្សែដែលអាចបញ្ជូនទិន្នន័យក្នុងចម្ងាយឆ្ងាយ (Long Range Wide Area Network) ដោយប្រើប្រាស់ថាមពលថ្មតិចតួចបំផុត ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ភ្ជាប់ឧបករណ៍សេនស័រ (IoT) នៅទូទាំងទីក្រុង។ | ដូចជាសេវាទូរស័ព្ទដៃដែរ ប៉ុន្តែវាត្រូវបានបង្កើតឡើងពិសេសសម្រាប់តែម៉ាស៊ីននិងម៉ាស៊ីនទាក់ទងគ្នា ក្នុងចម្ងាយឆ្ងាយៗ និងស៊ីថ្មតិចបំផុតដែលអាចប្រើបានរាប់ឆ្នាំ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
