បញ្ហា (The Problem)៖ ការវិភាគបរិមាណនីទ្រីត (Nitrite) ដែលជាសារធាតុបន្ថែមក្នុងសាច់ក្រក ជាទូទៅទាមទារឧបករណ៍ថ្លៃៗ ស្មុគស្មាញ និងចំណាយពេលយូរ ដែលធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការត្រួតពិនិត្យសុវត្ថិភាពចំណីអាហារនៅនឹងកន្លែងឱ្យបានរហ័ស។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានបង្កើតវិធីសាស្ត្រវាស់ពណ៌តាមស្មាតហ្វូន (Smartphone-based colorimetry) ដោយប្រើប្រអប់ថតរូបមានភ្លើង LED និងប្រតិកម្ម Griess ដើម្បីវិភាគគំរូច្រើនក្នុងពេលតែមួយ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Smartphone-based colorimetric method វិធីសាស្ត្រវាស់ពណ៌តាមរយៈស្មាតហ្វូនកែច្នៃពិសេស |
ងាយស្រួលយកតាមខ្លួន ចំណាយតិច ងាយស្រួលប្រើប្រាស់ និងមានសមត្ថភាពវិភាគគំរូបានដល់ទៅ ៥៦ ក្នុងពេលតែមួយ។ | មានកម្រិតរាវរកអប្បបរមា (LOD) ខ្ពស់ជាងបន្តិច និងមានជួររង្វាស់លីនេអ៊ែរតូចជាង បើធៀបនឹងម៉ាស៊ីន spectrophotometer ប្រពៃណី។ | អាចរាវរកនីទ្រីតក្នុងកម្រិតអប្បបរមា ០.០៤ µg/mL ដោយផ្តល់លទ្ធផលមិនខុសគ្នាយ៉ាងមានន័យពីវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារឡើយ។ |
| AOAC spectrophotometric method (Method 973.31) វិធីសាស្ត្រស្តង់ដារ AOAC ដោយប្រើឧបករណ៍ Spectrophotometer |
ជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារដែលទទួលស្គាល់ទូទាំងពិភពលោក មានភាពសុក្រឹតនិងភាពជឿជាក់ខ្ពស់។ | ត្រូវការឧបករណ៍ធំនៅមន្ទីរពិសោធន៍ ចំណាយខ្ពស់ ប្រើពេលយូរ និងអាចវិភាគបានតែមួយគំរូក្នុងមួយលើកប៉ុណ្ណោះ។ | ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាគោលដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវនៃវិធីសាស្ត្រថ្មី (ផ្តល់លទ្ធផលប្រហាក់ប្រហែលគ្នាក្នុងកម្រិតទំនុកចិត្ត ៩៥%)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបង្ហាញពីប្រព័ន្ធវិភាគដែលមានតម្លៃទាប និងងាយស្រួលបង្កើតដោយខ្លួនឯង ដោយកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ថ្លៃៗកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រើប្រាស់គំរូសាច់ក្រកចំនួន ១១ ប្រភេទដែលប្រមូលបានពីទីផ្សារក្នុងស្រុកនៃទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ។ ដោយសារកម្ពុជាមានបរិបទទីផ្សារ និងប្រភេទអាហារកែច្នៃស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសថៃ វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តផ្ទាល់នៅកម្ពុជាដោយមិនចាំបាច់មានការកែសម្រួលច្រើន។
វិធីសាស្ត្រនេះពិតជាមានប្រយោជន៍ និងមានភាពជាក់ស្តែងខ្ពស់សម្រាប់ពង្រឹងការត្រួតពិនិត្យសុវត្ថិភាពចំណីអាហារនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម បច្ចេកវិទ្យានេះគឺជាដំណោះស្រាយដ៏ស័ក្តិសមក្នុងការកាត់បន្ថយគម្លាតនៃកង្វះខាតឧបករណ៍ពិសោធន៍ទំនើបៗ និងជំរុញការអនុវត្តស្តង់ដារសុវត្ថិភាពម្ហូបអាហារនៅកម្ពុជាឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពទូលំទូលាយ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Colorimetry (វិធីសាស្ត្រវាស់ពណ៌) | វិធីសាស្ត្រគីមីវិភាគដែលប្រើប្រាស់ការប្រែប្រួលនិងកម្រិតអាំងតង់ស៊ីតេនៃពណ៌របស់សូលុយស្យុង ដើម្បីកំណត់កំហាប់ឬបរិមាណនៃសារធាតុណាមួយដែលមាននៅក្នុងនោះ។ | ដូចជាការសង្កេតមើលពណ៌ទឹកតែ ប្រសិនបើពណ៌រឹតតែចាស់ (ក្រហមក្រាស់) មានន័យថាទឹកតែនោះរឹតតែខាប់ខ្លាំង។ |
| Griess reaction (ប្រតិកម្ម ហ្គ្រីស) | ជាប្រតិកម្មគីមីស្តង់ដារមួយដែលប្រើសម្រាប់វិភាគរកវត្តមាននិងបរិមាណនីទ្រីត ដោយធ្វើឱ្យវាប្រតិកម្មជាមួយសារធាតុប្រតិករ (m-anisidine និង NED ក្នុងការសិក្សានេះ) បង្កើតបានជាសមាសធាតុ (azo dye) ដែលមានពណ៌ជាក់លាក់ដែលអាចវាស់វែងបាន។ | ដូចជាការចាក់ទឹកថ្នាំសាកល្បងចូលទៅក្នុងទឹក បើវាមានផ្ទុកសារធាតុនីទ្រីត ទឹកនោះនឹងប្រែទៅជាពណ៌ផ្កាឈូក ឬក្រហមស្វាយភ្លាមៗ។ |
| Limit of Detection (LOD) (កម្រិតរាវរកអប្បបរមា) | ជាកំហាប់ទាបបំផុតនៃសារធាតុវិភាគមួយ (ឧទាហរណ៍ នីទ្រីត) ដែលឧបករណ៍ ឬវិធីសាស្ត្រមួយអាចរាវរកឃើញនិងបញ្ជាក់ថាវាពិតជាមានវត្តមានមែន ទោះបីជាមិនទាន់អាចវាស់បរិមាណបានច្បាស់លាស់ក៏ដោយ។ | ដូចជាសំឡេងខ្សឹបតិចបំផុតដែលត្រចៀកអ្នកអាចស្តាប់ឮថាមានមនុស្សកំពុងនិយាយ ប៉ុន្តែស្តាប់មិនច្បាស់ថាគេនិយាយពាក្យអ្វីឱ្យប្រាកដនោះទេ។ |
| Limit of Quantification (LOQ) (កម្រិតកំណត់បរិមាណ) | ជាកំហាប់ទាបបំផុតនៃសារធាតុដែលវិធីសាស្ត្រមួយមិនត្រឹមតែអាចដឹងថាមានវត្តមានប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងអាចវាស់ស្ទង់បរិមាណរបស់វាបានយ៉ាងសុក្រឹតនិងមានភាពជឿជាក់ខ្ពស់ទៀតផង។ | ដូចជាកម្រិតសំឡេងតិចបំផុតដែលអ្នកមិនត្រឹមតែឮថាមានគេនិយាយទេ តែថែមទាំងអាចស្តាប់ដឹងច្បាស់ថាគេនិយាយពាក្យអ្វី។ |
| Calibration curve (ខ្សែកោងខាលីប្រាស្យុង) | ក្រាហ្វគណិតវិទ្យាដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងកំហាប់សារធាតុដែលត្រូវបានដឹងជាមុន (សូលុយស្យុងស្តង់ដារ) និងលទ្ធផលដែលទទួលបានពីម៉ាស៊ីនវាស់ (ដូចជាតម្លៃពណ៌ RGB) ដើម្បីយកទៅជាគោលសម្រាប់ទាញរកកំហាប់នៃគំរូដែលមិនស្គាល់។ | ដូចជាការគូសគំនូសបន្ទាត់រង្វាស់កម្ពស់នៅលើជញ្ជាំងទុកជាមុន ពេលមានក្មេងថ្មីមក យើងគ្រាន់តែឱ្យគាត់ឈរផ្ទឹមនឹងគំនូសនោះដើម្បីដឹងកម្ពស់។ |
| Spectrophotometry (វិធីសាស្ត្រវាស់ស្ទង់ពន្លឺ / វិសាលគមទស្សន៍) | វិធីសាស្ត្រវិភាគបរិមាណសារធាតុដោយវាស់កម្រិតពន្លឺ (នៃប្រវែងរលកជាក់លាក់ណាមួយ) ដែលត្រូវបានស្រូបយកដោយសូលុយស្យុង។ ក្នុងឯកសារនេះ វាជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារមន្ទីរពិសោធន៍ (AOAC) ដែលត្រូវប្រើប្រៀបធៀបជាមួយការប្រើស្មាតហ្វូន។ | ដូចជាការបញ្ចាំងភ្លើងពិលកាត់កែវទឹកស៊ីរ៉ូ បើទឹកស៊ីរ៉ូរឹតតែខាប់ វានឹងបាំងពន្លឺអស់ច្រើន ធ្វើឱ្យពន្លឺធ្លាយមកម្ខាងទៀតបានកាន់តែតិច។ |
| RGB color model (ម៉ូដែលពណ៌ RGB) | ប្រព័ន្ធកូដពណ៌នៅក្នុងឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកដែលបង្កើតរូបភាពនិងពណ៌ផ្សេងៗដោយការផ្សំបញ្ចូលគ្នានូវអាំងតង់ស៊ីតេនៃពន្លឺពណ៌ក្រហម (Red) បៃតង (Green) និងខៀវ (Blue)។ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពណ៌បៃតង (G channel) ដើម្បីគណនា។ | ដូចជាការលាយពណ៌ទឹកលាបគំនូរដោយប្រើមេពណ៌ ៣ ប្រភេទ ដើម្បីបង្កើតបានជាគ្រប់ពណ៌ទាំងអស់ដែលយើងមើលឃើញ។ |
| Recovery (អត្រាស្តារត្រឡប់) | នៅក្នុងការផ្ទៀងផ្ទាត់វិធីសាស្ត្រវិភាគ វាគឺជាភាគរយនៃបរិមាណសារធាតុសុទ្ធដែលគេបានលាយបញ្ចូលទៅក្នុងគំរូ ហើយអាចវាស់រកឃើញមកវិញដោយប្រើវិធីសាស្ត្រនោះ ដើម្បីបញ្ជាក់ថាវិធីសាស្ត្រនោះមិនមានកំហុសឆ្គងពីការរំខានផ្សេងៗ។ | ដូចជាការលាក់លុយ ១០០ ដុល្លារក្នុងសៀវភៅ ពេលអ្នកដើររកឃើញមកវិញបាន ១០០ ដុល្លារពេញ នោះអត្រាស្តារត្រឡប់គឺ ១០០% (បង្ហាញពីភាពត្រឹមត្រូវនៃការស្វែងរក)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
