បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាទាក់ទងនឹងផលប៉ះពាល់នៃរដូវដាំដុះ ពូជ និងពេលវេលាប្រមូលផលទៅលើលក្ខណៈជីវគីមីនៃមើមដំឡូងមី ដែលមានឥទ្ធិពលយ៉ាងសំខាន់ដល់គុណភាពម្សៅនៅក្នុងដំណើរការផលិតកម្មឧស្សាហកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តនៅលើដំឡូងមីចំនួន ៦ ពូជ ដោយធ្វើការប្រមូលផលទិន្នន័យនៅអាយុ ៦, ៨, ១០ និង ១២ ខែក្រោយពេលដាំដុះ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Rayong 90 & Kasetsart 50 Varieties ការប្រើប្រាស់ពូជ Rayong 90 និង Kasetsart 50 |
ផ្តល់បរិមាណម្សៅខ្ពស់បំផុត និងមានកម្រិតលីពីត ប្រូតេអ៊ីន ព្រមទាំងសរសៃទាប ដែលអំណោយផលខ្លាំងដល់ការកែច្នៃម្សៅក្នុងឧស្សាហកម្ម ដោយមិនធ្វើឱ្យម្សៅឆាប់ខូចគុណភាព។ | កម្រិតជាតិពុលស៊ីយ៉ានីត (Cyanide) មិនមែនទាបបំផុតនោះទេ បើប្រៀបធៀបជាមួយពូជផ្សេងទៀត។ | ផ្តល់បរិមាណម្សៅជាមធ្យមខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ២៧.៩% (ពូជ Rayong 90 ដាំដើមរដូវវស្សា ប្រមូលផលនៅខែទី៨)។ |
| Rayong 5 Variety ការប្រើប្រាស់ពូជ Rayong 5 |
មានកម្រិតជាតិពុលស៊ីយ៉ានីត និងសារធាតុផេណូលីក (Phenolic compounds) ទាបបំផុត ដែលជួយកាត់បន្ថយភាពខ្មៅងងឹតនៃម្សៅ និងមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់។ | ផ្តល់បរិមាណម្សៅទាបជាងបើប្រៀបធៀបទៅនឹងពូជ Rayong 90 និង Kasetsart 50 ។ | ផ្តល់កម្រិតស៊ីយ៉ានីតទាបបំផុត និងសារធាតុផេណូលីកទាបនៅចន្លោះអាយុ ៦-៨ ខែ។ |
| Early Rainy Season Planting (May) ការដាំដុះនៅដើមរដូវវស្សា (ខែឧសភា) |
ផ្តល់បរិមាណម្សៅជាមធ្យមខ្ពស់ជាងការដាំនៅចុងរដូវវស្សា និងអាចប្រមូលផលបានលឿនជាង (អាយុ ៨ខែ) ដើម្បីទទួលបានបរិមាណម្សៅអតិបរមា។ | ទាមទារប្រភពទឹកគ្រប់គ្រាន់នៅដើមរដូវ ប្រសិនបើមានគ្រោះរាំងស្ងួតនៅពាក់កណ្តាលរដូវ វាអាចប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់។ | បរិមាណម្សៅឡើងដល់ចំណុចកំពូលនៅពេលមើមដំឡូងមានអាយុ ៨ ខែ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់ និងអ្នកជំនាញដើម្បីធ្វើការវិភាគលក្ខណៈជីវគីមីរបស់មើមដំឡូងមី។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្តនគររាជសីមា ប្រទេសថៃ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៦ លើប្រភេទដីខ្សាច់កូនកណ្តេង។ លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងដីនេះមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងខេត្តភាគពាយ័ព្យនៃប្រទេសកម្ពុជា (ដូចជា បាត់ដំបង និងបន្ទាយមានជ័យ) ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បម្រែបម្រួលអាកាសធាតុនាពេលបច្ចុប្បន្នអាចធ្វើឱ្យគំរូនៃរដូវវស្សាមានការប្រែប្រួលខុសពីឆ្នាំ១៩៩៦។
វិធីសាស្ត្រនៃការជ្រើសរើសពូជ និងការកំណត់ពេលវេលាដាំដុះ-ប្រមូលផលនេះ មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្មដំឡូងមីនៅកម្ពុជា។
ការយកលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមកអនុវត្ត នឹងជួយឱ្យកម្ពុជាផ្លាស់ប្តូរពីការនាំចេញដំឡូងមីស្រស់តម្លៃទាប ទៅជាការផលិតម្សៅដំឡូងមីកម្រិតឧស្សាហកម្មដែលមានគុណភាពខ្ពស់ និងមានស្តង់ដារ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Biochemical Properties (លក្ខណៈជីវគីមី) | លក្ខណៈនៃសមាសធាតុគីមីដែលមាននៅក្នុងរាងកាយភាវៈរស់ ដែលក្នុងបរិបទនេះគឺសំដៅលើបរិមាណម្សៅ លីពីត (ខ្លាញ់) ប្រូតេអ៊ីន សរសៃ ស៊ីយ៉ានីត និងសារធាតុផេណូលីកនៅក្នុងមើមដំឡូងមី ដែលជះឥទ្ធិពលដល់គុណភាពម្សៅនៅពេលយកទៅកែច្នៃ។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលគ្រឿងផ្សំដែលមាននៅក្នុងនំមួយ ដើម្បីដឹងថានំនោះផ្អែម ប្រៃ ឬមានជាតិខ្លាញ់កម្រិតណា។ |
| Amylose (អាមីឡូស) | ជាប្រភេទម៉ូលេគុលកាបូអ៊ីដ្រាត (Carbohydrate) ខ្សែត្រង់នៅក្នុងម្សៅរុក្ខជាតិ ដែលជាកត្តាសំខាន់កំណត់ភាពខាប់ (Viscosity) និងការកកកកុញត្រឡប់មកវិញ (Retrogradation) របស់ម្សៅនៅពេលវាចុះត្រជាក់។ | ដូចជាសរសៃអំបោះត្រង់ៗដែលនៅពេលគេយកវាមកតម្រៀបគ្នា វាអាចធ្វើឱ្យក្រណាត់មានភាពតឹង និងរឹង។ |
| Degree of polymerization / DPn (កម្រិតនៃការតភ្ជាប់ប៉ូលីមែរ) | រង្វាស់ដែលបង្ហាញពីចំនួនម៉ូលេគុលតូចៗ (ម៉ូណូមែរ/Monomers) ដែលតភ្ជាប់គ្នាបង្កើតបានជាម៉ូលេគុលធំមួយ (ប៉ូលីមែរ/Polymer) ដែលក្នុងទីនេះប្រើសម្រាប់វាស់ប្រវែង ឬទំហំនៃខ្សែសង្វាក់អាមីឡូសរបស់ម្សៅដំឡូងមី។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនកងតូចៗដែលយកមកតភ្ជាប់គ្នាបង្កើតបានជាខ្សែច្រវ៉ាក់មួយខ្សែ ដើម្បីចង់ដឹងថាវាមានប្រវែងវែងឬខ្លីប៉ុណ្ណា។ |
| Retrogradation (ការវិលត្រឡប់នៃទម្រង់ម្សៅ) | ដំណើរការដែលម៉ូលេគុលអាមីឡូសនៅក្នុងម្សៅដែលឆ្អិនរលាយក្នុងទឹក បានរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធតម្រៀបគ្នាឡើងវិញនៅពេលសីតុណ្ហភាពចុះត្រជាក់ ដែលធ្វើឱ្យម្សៅប្រែជាខាប់ រឹង ឬកកឡើងវិញ (បាត់បង់ភាពរាវ)។ | ដូចជាការរលាយទានដោយកម្តៅ ហើយនៅពេលវាត្រជាក់ វាចាប់ផ្តើមកក និងរឹងម្តងទៀត។ |
| Cyanide content (កម្រិតជាតិពុលស៊ីយ៉ានីត) | ជាសមាសធាតុគីមីមានជាតិពុលនៅក្នុងជាលិកាមើមដំឡូងមី (កើតចេញពីការបំបែកសារធាតុ Linamarin) ប្រើសម្រាប់ការពាររុក្ខជាតិពីសត្វល្អិត ប៉ុន្តែវាអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្សនិងសត្វប្រសិនបើបរិភោគដោយមិនបានចម្អិន ឬកែច្នៃបំបាត់ជាតិពុលឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាអាវក្រោះមានពុលដែលរុក្ខជាតិពាក់ដើម្បីការពារខ្លួនពីសត្រូវ តែយើងត្រូវដោះវាចេញ ឬកម្ចាត់វាចោលសិនទើបអាចយកមកបរិភោគបានដោយសុវត្ថិភាព។ |
| Phenolic compounds (សមាសធាតុផេណូលីក) | ជាក្រុមសមាសធាតុសរីរាង្គនៅក្នុងរុក្ខជាតិ ដែលនៅពេលជាលិការុក្ខជាតិរងការខូចខាតហើយប៉ះនឹងអុកស៊ីហ្សែន វានឹងធ្វើប្រតិកម្មអុកស៊ីតកម្មបំប្លែងខ្លួនទៅជាតានីន (Tannin) ធ្វើឱ្យសាច់ដំឡូង ឬម្សៅប្រែពណ៌ទៅជាខ្មៅ ឬត្នោតចាស់។ | ដូចជាសាច់ផ្លែប៉ោមដែលប្រែជាពណ៌ត្នោតនៅពេលយើងចិតវាទុកចោលឱ្យប៉ះនឹងខ្យល់។ |
| Regrowth (ការលូតលាស់សាជាថ្មី) | សកម្មភាពដែលរុក្ខជាតិចាប់ផ្តើមលូតលាស់ដើម និងស្លឹកថ្មីម្តងទៀតនៅពេលទទួលបានទឹកភ្លៀងគ្រប់គ្រាន់ (ដើមរដូវវស្សា) ដោយវាត្រូវទាញយកថាមពល (បំប្លែងម្សៅទៅជាស្ករ) ពីក្នុងមើមមកប្រើប្រាស់ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យបរិមាណ និងទំហំម្សៅក្នុងមើមមានការថយចុះ។ | ដូចជាសត្វខ្លាឃ្មុំដែលទាញយកជាតិខ្លាញ់សន្សំក្នុងខ្លួន ដើម្បីផ្តល់ថាមពលដល់រាងកាយនៅពេលវាភ្ញាក់ពីការដេកលក់ក្នុងរដូវរងា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
