បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីការលូតលាស់ និងបរិមាណម្សៅនៃពូជដំឡូងមី (Manihot esculenta Crantz) ដែលទើបបញ្ចេញថ្មីធៀបនឹងពូជដែលមានស្រាប់ នៅពេលវេលាប្រមូលផលខុសៗគ្នា ដើម្បីស្វែងរកពូជនិងពេលវេលាប្រមូលផលដែលល្អបំផុត។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅស្ថានីយ៍ពិសោធន៍ Prachin Buri ដោយប្រើប្រាស់ការរចនាប្លង់ពិសោធន៍បែប Split plot ក្នុងប្លុកចៃដន្យពេញលេញ (RCB)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Newly Released Cultivars (Rayong 80, Rayong 9, Rayong 7) at 10-12 months ការដាំដុះពូជដំឡូងមីបញ្ចេញថ្មី (រ៉ាយ៉ង៨០, រ៉ាយ៉ង៩, រ៉ាយ៉ង៧) ប្រមូលផលនៅខែទី១០-១២ |
ផ្តល់បរិមាណម្សៅស្រស់ខ្ពស់បំផុត (រហូតដល់ ២៧.៥៧% សម្រាប់រ៉ាយ៉ង៨០) និងមានការលូតលាស់ដើមល្អ។ | ទាមទារពេលវេលាដាំដុះយូរជាងមុន (១០ ទៅ ១២ខែ) ដែលអាចធ្វើឱ្យកសិកររង់ចាំយូរក្នុងការទទួលបានប្រាក់ចំណូល។ | បរិមាណម្សៅស្រស់ជាមធ្យមខ្ពស់នៅខែទី១០ (២៥.០៨%) និងខែទី១២ (២៥.៩១%)។ |
| Standard/Promoted Cultivars (Ku50, HB60, R5) at 8 months ការដាំដុះពូជដំឡូងមីពេញនិយម (Ku50, HB60, R5) ប្រមូលផលនៅខែទី៨ |
ចំណាយពេលដាំដុះខ្លី ដែលអនុញ្ញាតឱ្យកសិករអាចប្រមូលផលលឿនដើម្បីឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការទីផ្សារបន្ទាន់។ | បរិមាណម្សៅនៅទាបនៅឡើយ ធ្វើឱ្យបាត់បង់សក្តានុពលតម្លៃបន្ថែមពីកម្រិតម្សៅ (Starch content)។ | បរិមាណម្សៅស្រស់ជាមធ្យមត្រឹមតែ ២២.១៥% ប៉ុណ្ណោះនៅអាយុ ៨ខែ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានកសិកម្មជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការសាកល្បងក្នុងចម្ការ និងឧបករណ៍វិភាគជាក់លាក់នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅស្ថានីយ៍ពិសោធន៍កសិកម្មខេត្ត Prachin Buri ប្រទេសថៃ ដែលមានអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីស្រដៀងគ្នានឹងខេត្តជាប់ព្រំដែនកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លទ្ធផលនៃបរិមាណម្សៅអាចមានការប្រែប្រួលប្រសិនបើពូជទាំងនេះត្រូវបានយកមកដាំដុះនៅតំបន់ផ្សេងៗនៃប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានរបាយទឹកភ្លៀង និងកម្រិតជីជាតិដីខុសគ្នា។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃ និងលទ្ធផលនៃពូជថ្មីនេះ មានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ពិសេសក្នុងការបង្កើនទិន្នផលម្សៅដំឡូងមីសម្រាប់នាំចេញ។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ពីការសម្រេចចិត្តប្រមូលផលដោយផ្អែកលើតម្លៃទីផ្សារបណ្តោះអាសន្ន មកជាការវាយតម្លៃលើបរិមាណម្សៅតាមអាយុកាលជាក់លាក់ នឹងធានាបាននូវឧត្តមភាពប្រកួតប្រជែងសម្រាប់កសិករកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cultivar (ពូជបង្កាត់) | ពូជរុក្ខជាតិដែលត្រូវបានជ្រើសរើសនិងបង្កាត់ដោយមនុស្ស ដើម្បីទទួលបានលក្ខណៈពិសេសណាមួយ (ដូចជាទិន្នផលខ្ពស់ ឬធន់នឹងជំងឺ) ហើយរក្សាលក្ខណៈទាំងនេះបានយ៉ាងល្អនៅពេលដាំដុះបន្តបន្ទាប់។ | ដូចជាពូជសត្វឆ្កែដែលគេបង្កាត់ឱ្យមានរូបរាង ឬជំនាញជាក់លាក់ខុសពីឆ្កែព្រៃទូទៅ។ |
| Starch content (បរិមាណម្សៅ) | កម្រិតឬភាគរយនៃម្សៅដែលមានផ្ទុកនៅក្នុងមើមដំឡូងមី ដែលជាកត្តាសំខាន់បំផុតក្នុងការកំណត់តម្លៃសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់ការកែច្នៃជាចំណីអាហារ អេតាណុល និងឧស្សាហកម្ម។ | ដូចជាបរិមាណជាតិស្ករដែលមាននៅក្នុងផ្លែឈើ ដែលកំណត់ថាវាផ្អែមឆ្ងាញ់កម្រិតណា។ |
| Reimann scale balance method (វិធីសាស្ត្រជញ្ជីង Reimann) | បច្ចេកទេសវាស់ស្ទង់បរិមាណម្សៅដំឡូងមី ដោយថ្លឹងទម្ងន់មើមដំឡូងមីនៅក្នុងខ្យល់ រួចប្រៀបធៀបជាមួយទម្ងន់នៅពេលថ្លឹងត្រាំក្នុងទឹក (ដើម្បីរកម៉ាសមាឌនិងភាគរយម្សៅ)។ | ដូចជាការទម្លាក់វត្ថុចូលក្នុងទឹកដើម្បីដឹងថាវត្ថុនោះហាប់ណែនប៉ុណ្ណា តាមរយៈការគណនាទំហំទឹកដែលវាបានរុញចេញ (គោលការណ៍ Archimedes)។ |
| Split plot in a randomized complete block (RCB) design (ប្លង់ពិសោធន៍បែប Split plot ក្នុងប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | វិធីសាស្ត្ររៀបចំប្លង់ពិសោធន៍កសិកម្ម ដែលកត្តាធំ (ឧទាហរណ៍៖ ប្រភេទពូជ) ត្រូវបានដាក់ក្នុងឡូតិ៍ធំ ហើយកត្តាតូច (ឧទាហរណ៍៖ ពេលវេលាប្រមូលផល) ត្រូវបានដាក់ក្នុងឡូតិ៍តូចៗក្នុងប្លុកនីមួយៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលរំខានពីភាពខុសគ្នានៃកម្រិតជីជាតិដី។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សតាមថ្នាក់ធំៗ ហើយក្នុងថ្នាក់នីមួយៗបែងចែកជាក្រុមតូចៗ ដើម្បីសាកល្បងវិធីសាស្ត្ររៀនផ្សេងៗគ្នាដោយយុត្តិធម៌។ |
| Gelatinization temperature (សីតុណ្ហភាពធ្វើឱ្យខាប់ជាចាហួយ) | កម្រិតសីតុណ្ហភាពដែលគ្រាប់ម្សៅ (Starch granules) ចាប់ផ្តើមស្រូបយកទឹក ប៉ោងធំ និងបែកធ្លាយ ធ្វើឱ្យល្បាយប្រែជាខាប់ស្អិតដូចចាហួយនៅពេលត្រូវកម្តៅ។ | ដូចជាសីតុណ្ហភាពទឹកក្តៅពុះដែលធ្វើឱ្យគ្រាប់សាគូរីកធំនិងប្រែជាថ្លាស្អិតជាប់គ្នា។ |
| Amylopectin (អាមីឡូប៉ិចទីន) | ប្រភេទម៉ូលេគុលកាបូអ៊ីដ្រាតស្មុគស្មាញដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធបែកខ្នែងច្រើននៅក្នុងម្សៅ ដែលជាអ្នកកំណត់លក្ខណៈស្អិតនិងការរក្សាភាពរឹងមាំរបស់ម្សៅនៅពេលកែច្នៃ។ | ដូចជាមែកធាងដើមឈើដែលមានមែកតូចៗចាក់ស្រែះគ្នា ដែលធ្វើឱ្យវាស្អិតចាប់គ្នាបានល្អពេលរលាយចូលទឹក (ដូចជាភាពស្អិតនៃអង្ករដំណើប)។ |
| Manihot esculenta Crantz (ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្ររបស់ដំឡូងមី) | ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រផ្លូវការនៃរុក្ខជាតិដំឡូងមី ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាសកលនៅក្នុងការស្រាវជ្រាវ ដើម្បីសម្គាល់រុក្ខជាតិមួយនេះដោយមិនមានការភាន់ច្រឡំ ទោះបីជាហៅខុសគ្នាតាមភាសាតំបន់ក៏ដោយ។ | ដូចជាឈ្មោះនិងនាមត្រកូលក្នុងអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណផ្លូវការរបស់មនុស្សម្នាក់ ដែលអាចសម្គាល់អត្តសញ្ញាណបានច្បាស់លាស់ ខុសពីឈ្មោះហៅក្រៅនៅផ្ទះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
