បញ្ហា (The Problem)៖ តម្រូវការទីផ្សារសម្រាប់សណ្តែកសៀងបន្លែពូជ DOA Chiang Mai84-2 មានការកើនឡើង ប៉ុន្តែការពង្រីកផ្ទៃដីដាំដុះជួបប្រទះការលំបាក ដូច្នេះការសិក្សានេះស្វែងរកការបង្កើនទិន្នផលតាមរយៈការប្រើប្រាស់សារធាតុនិយតករកំណើនរុក្ខជាតិ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍នេះត្រូវបានអនុវត្តជាពីររដូវប្រាំងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវដំណាំចម្ការឈៀងម៉ៃ ដោយប្រើប្រាស់ប្លង់ពិសោធន៍ Randomized Complete Block Design ដើម្បីវាយតម្លៃសារធាតុនិយតករកំណើនផ្សេងៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Abscisic acid (ABA) 1 ppm ការបាញ់សារធាតុអាស៊ីត Abscisic (ABA) កំហាប់ ១ ppm |
ផ្តល់ទិន្នផលផ្លែស្តង់ដារកម្រិត A និងទិន្នផលដែលអាចលក់បានខ្ពស់ជាងគេបំផុត ព្រមទាំងមានអត្រាចំណេញ (BCR) ខ្ពស់បំផុត។ | មិនមានឥទ្ធិពលធ្វើឱ្យមានការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់លើចំនួនគ្រាប់ក្នុងមួយផ្លែ ឬកម្ពស់ដើមនោះទេ។ | ទិន្នផលលក់បាន ១.៤៦៤ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ កើនឡើង ៣១,១% និងសមាមាត្រអត្ថប្រយោជន៍ (BCR) ស្មើនឹង ១,៤៩។ |
| Kinetin (Kn) 5 ppm ការបាញ់សារធាតុ Kinetin (Kn) កំហាប់ ៥ ppm |
ជួយបង្កើនចំនួនផ្លែក្នុងមួយដើមបានច្រើនជាងគេបំផុត និងកាត់បន្ថយចំនួនផ្កាដែលមិនជាប់ផ្លែ។ | ថ្លៃដើមនៃសារធាតុអ័រម៉ូននេះមានតម្លៃថ្លៃជាងគេបំផុត (២.៩៣៤ បាត/រ៉ៃ) ធ្វើឱ្យប្រាក់ចំណេញសុទ្ធទាបជាងការប្រើ ABA។ | ផ្តល់ចំនួនផ្លែខ្ពស់បំផុត ២៥,៩ ផ្លែ/ដើម និងទិន្នផលលក់បាន ១.៤៣៦ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ។ |
| Brassinolide (BL) 0.01 ppm ការបាញ់សារធាតុ Brassinolide (BL) កំហាប់ ០,០១ ppm |
ថ្លៃដើមសារធាតុមានតម្លៃថោកជាងគេបំផុត (ត្រឹមតែ ១ បាត/រ៉ៃ) ដែលធ្វើឱ្យមានភាពចំណេញខ្ពស់ក្នុងការវិនិយោគ។ | ទិន្នផលផ្លែស្តង់ដារកម្រិត A ទទួលបានទាបជាងការប្រើប្រាស់ ABA បន្តិចបន្តួច។ | ទិន្នផលលក់បាន ១.៣៦៨ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ កើនឡើង ២២,៥% ជាមួយនឹងកម្រិតចំណាយទាបបំផុត ១៩.៦០៦ បាត/រ៉ៃ។ |
| Water spraying (Control) ការបាញ់ទឹកធម្មតា (វិធីសាស្ត្រត្រួតពិនិត្យ) |
មិនមានចំណាយបន្ថែមលើការទិញសារធាតុអ័រម៉ូនគីមី និងមិនត្រូវការបច្ចេកទេសស្មុគស្មាញក្នុងការលាយកំហាប់។ | ទទួលបានទិន្នផលទាបបំផុត និងប្រាក់ចំណេញតិចតួចបំផុតបើធៀបនឹងការប្រើសារធាតុនិយតករកំណើនគ្រប់ប្រភេទ។ | ទិន្នផលលក់បានទាបបំផុតត្រឹមតែ ១.១១៧ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ និង BCR ទាបបំផុតត្រឹម ១,១៤។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះបានបញ្ជាក់យ៉ាងលម្អិតអំពីការចំណាយសរុបសម្រាប់ការដាំដុះសណ្តែកសៀងបន្លែក្នុងមួយរ៉ៃ រួមទាំងថ្លៃសារធាតុនិយតករ និងពលកម្ម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវដំណាំចម្ការឈៀងម៉ៃ ប្រទេសថៃ ក្នុងរដូវប្រាំងឆ្នាំ ២០២១-២០២៣ ដោយប្រើប្រាស់ពូជសណ្តែកសៀងបន្លែ DOA Chiang Mai84-2។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារតំបន់ភូមិសាស្ត្រទាំងពីរមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិក និងប្រភេទដីស្រដៀងគ្នា ដែលធ្វើឱ្យកសិករខ្មែរអាចយកលទ្ធផលនេះទៅអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់សារធាតុនិយតករកំណើននេះ ពិតជាមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការបង្កើនគុណភាព និងទិន្នផលដំណាំ។
សរុបមក ការសាកល្បងបាញ់សារធាតុនិយតករកំណើននៅដំណាក់កាលចេញផ្កា ជាជម្រើសដ៏ឆ្លាតវៃក្នុងការបង្កើនប្រាក់ចំណេញ និងប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់វិស័យកសិកម្មកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Growth regulator (សារធាតុនិយតករកំណើន) | សារធាតុគីមី ឬអ័រម៉ូនដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីគ្រប់គ្រង ជំរុញ ឬពន្យឺតដំណើរការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ ដូចជាការចេញផ្កា ការជាប់ផ្លែ ឬការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធឫសជាដើម។ | ដូចជាវីតាមីនបំប៉ន ឬថ្នាំជំនួយដែលគេឲ្យរុក្ខជាតិស្រូបយក ដើម្បីឲ្យវាធំធាត់លឿន និងបង្កើតផ្លែបានច្រើន។ |
| Abscisic acid (ABA) (អាស៊ីតអាបស៊ីស៊ីក) | ជាប្រភេទអ័រម៉ូនរុក្ខជាតិម្យ៉ាងដែលជាទូទៅដើរតួជាអ្នករារាំងការលូតលាស់ ប៉ុន្តែក្នុងបរិមាណសមស្របនៅដំណាក់កាលចេញផ្កា វាជួយជំរុញការកើតឫស ធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិស្រូបទឹកបានល្អ និងបង្កើនការស្តុកទុកកាបូអ៊ីដ្រាតក្នុងគ្រាប់ ដែលជួយបង្កើនទិន្នផលសរុប។ | ដូចជាអ្នកគ្រប់គ្រងចរាចរណ៍ដែលប្រាប់រុក្ខជាតិឱ្យផ្អាកការលូតលាស់ស្លឹក ហើយបង្វែរថាមពលទៅចិញ្ចឹមផ្លែ និងគ្រាប់វិញ។ |
| Brassinolide (BL) (ប្រាស៊ីណូលីត) | ជាប្រភេទអ័រម៉ូនស្តេរ៉ូអ៊ីត (Steroid) របស់រុក្ខជាតិដែលជួយបង្កើនការស្រូបយកឧស្ម័នកាបូនិច (CO2) ជំរុញទំនាក់ទំនងរវាងកន្លែងផលិតនិងកន្លែងស្តុកទុក (Source-sink relationship) ព្រមទាំងជួយបង្កើនចំនួនផ្លែនិងទម្ងន់គ្រាប់។ | ដូចជាថ្នាំប៉ូវកម្លាំងដែលជួយឱ្យរុក្ខជាតិដកដង្ហើមបានល្អប្រសើរ និងមានកម្លាំងផលិតគ្រាប់បានធំៗ។ |
| Benefit-cost ratio (BCR) (សមាមាត្រអត្ថប្រយោជន៍ធៀបនឹងថ្លៃដើម) | ជាសូចនាករសេដ្ឋកិច្ចដែលប្រើសម្រាប់វាស់វែងភាពចំណេញនៃការវិនិយោគ ដោយគណនាផលធៀបរវាងប្រាក់ចំណូលសរុបដែលរកបាន និងការចំណាយសរុប។ ប្រសិនបើ BCR ធំជាង ១ មានន័យថាគម្រោង ឬការអនុវត្តបច្ចេកទេសនោះទទួលបានប្រាក់ចំណេញ។ | ដូចជារបៀបគិតលេខថា តើលុយដែលយើងចំណាយទិញថ្នាំដាក់ដំណាំ អាចរកចំណូលមកវិញចំណេញឬខាត បើលទ្ធផលធំជាង ១ គឺចំណេញ។ |
| Randomized complete block design (RCBD) (ប្លង់ពិសោធន៍ប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដោយបែងចែកដីជាប្លុកតូចៗដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នា ហើយចាត់តាំងកម្មវត្ថុពិសោធន៍ (ឧទាហរណ៍ ប្រភេទថ្នាំផ្សេងៗ) ទៅក្នុងប្លុកនីមួយៗដោយចៃដន្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងដែលបណ្តាលមកពីកត្តាបរិស្ថានផ្សេងៗនៅក្នុងចម្ការ។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែនិងខ្សោយឱ្យចូលរៀនក្នុងថ្នាក់ផ្សេងៗគ្នាដោយស្មើភាព ដើម្បីប្រៀបធៀបពីប្រសិទ្ធភាពនៃវិធីសាស្ត្របង្រៀនថ្មីៗ។ |
| Marketable yield (ទិន្នផលដែលអាចលក់បាន) | បរិមាណទិន្នផលកសិផលសរុប (ក្នុងទីនេះគឺសណ្តែកសៀងបន្លែ) ដែលមានគុណភាព ទំហំ និងរូបរាងល្អគ្រប់គ្រាន់ ស្របតាមស្តង់ដារតម្រូវការទីផ្សារ អាចយកទៅលក់បាន។ វាមិនរាប់បញ្ចូលកសិផលដែលខូច តូចពេក ឬលីបឡើយ។ | ដូចជាការរើសយកតែផ្លែឈើល្អៗ ស្អាតៗ និងធំៗ ទុកសម្រាប់យកទៅលក់នៅទីផ្សារ ចំណែកឯផ្លែអាក្រក់ៗត្រូវបោះចោល។ |
| Kinetin (Kn) (គីនេទីន) | ជាប្រភេទអ័រម៉ូនរុក្ខជាតិក្នុងក្រុម Cytokinin ដែលមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជំរុញការបែងចែកកោសិកា កាត់បន្ថយការជ្រុះផ្កាដែលមិនមានលម្អង ហើយបង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃការបញ្ជូនសារធាតុចិញ្ចឹមទៅកាន់ផ្លែនិងគ្រាប់ ធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិមានផ្លែច្រើន។ | ដូចជាអ្នករៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់ដែលជួយថែរក្សាឱ្យផ្កាជាប់ទៅជាផ្លែបានច្រើន និងធានាថាផ្លែនីមួយៗទទួលបានអាហារគ្រប់គ្រាន់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
