Original Title: Efficiency of Microbial Inoculants on Yield and Yield Components of Mung Bean (Vigna Radiata L. Wilczek var. Parto) in Drought Stressed Conditions
Source: li01.tci-thaijo.org
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ប្រសិទ្ធភាពនៃអតិសុខុមប្រាណលើទិន្នផល និងសមាសភាគទិន្នផលរបស់សណ្តែកបាយ (Vigna radiata L. Wilczek var. Parto) ក្នុងលក្ខខណ្ឌស្ត្រេសដោយសារគ្រោះរាំងស្ងួត

ចំណងជើងដើម៖ Efficiency of Microbial Inoculants on Yield and Yield Components of Mung Bean (Vigna Radiata L. Wilczek var. Parto) in Drought Stressed Conditions

អ្នកនិពន្ធ៖ M. Salehi (Department of Agronomy and Plant Breeding, Miyaneh Branch, Islamic Azad University, Miyaneh, Iran), A. Faramarzi (Department of Agronomy and Plant Breeding, Miyaneh Branch, Islamic Azad University, Miyaneh, Iran), M. Farboodi (Department of Soil Science, Miyaneh Branch, Islamic Azad University, Miyaneh, Iran), N. Mohebalipour (Department of Agronomy and Plant Breeding, Miyaneh Branch, Islamic Azad University, Miyaneh, Iran), J. Ajalli (Department of Agronomy and Plant Breeding, Miyaneh Branch, Islamic Azad University, Miyaneh, Iran)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2018, Thai Journal of Agricultural Science

វិស័យសិក្សា៖ Agronomy

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាការថយចុះទិន្នផលសណ្តែកបាយ (Vigna radiata) ដែលបណ្តាលមកពីកង្វះជាតិទឹក និងគ្រោះរាំងស្ងួតនៅដំណាក់កាលលូតលាស់ផ្សេងៗគ្នារបស់រុក្ខជាតិ។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តដោយប្រើប្រាស់ការរចនាពិសោធន៍បែបចៃដន្យ (Split plot RCBD) ដែលបែងចែកជា៣កម្រិតនៃស្រោចស្រព និង៤កម្រិតនៃការប្រើប្រាស់អតិសុខុមប្រាណ។

ការព្យាបាលការស្រោចស្រពតាមដំណាក់កាល (Irrigation treatments: ធម្មតា, បញ្ឈប់នៅពេលចេញផ្កា, បញ្ឈប់នៅពេលចេញផ្លែ)
ការចាក់បញ្ចូលអតិសុខុមប្រាណ (Microbial inoculation: Glomus mosseae, Pseudomonas fluorescens លេខ ១៦៩ និងការប្រើប្រាស់រួមគ្នា)
ការវាស់វែងសមាសភាគទិន្នផល (Yield components measurement: ចំនួនគ្រាប់ក្នុងមួយផ្លែ, ប្រវែងផ្លែ, ទម្ងន់ជីវសាស្ត្រ, សន្ទស្សន៍ប្រមូលផល)

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

គ្រោះរាំងស្ងួតនៅដំណាក់កាលចេញផ្លែ (Pod formation stage) ធ្វើឲ្យទិន្នផលធ្លាក់ចុះខ្លាំងជាងកង្វះទឹកនៅដំណាក់កាលចេញផ្កា (Flowering stage)។
ការប្រើប្រាស់រួមគ្នានូវ Glomus mosseae និង Pseudomonas fluorescens បានបង្កើនចំនួនគ្រាប់ក្នុងមួយផ្លែ ប្រវែងផ្លែ និងអង្កត់ផ្ចិតផ្លែយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ការប្រើប្រាស់ Glomus mosseae តែឯងជួយបង្កើនទម្ងន់ស្ងួត ទិន្នផលជីវសាស្ត្រ និងទិន្នផលសរុប ខណៈពេលដែល Pseudomonas fluorescens ជួយឱ្យទទួលបានសន្ទស្សន៍ប្រមូលផល (Harvest index) ខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ៣៧,០១៧%។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
No-inoculation (Control) ការមិនប្រើប្រាស់អតិសុខុមប្រាណ (Control)	មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយបន្ថែមលើការទិញអតិសុខុមប្រាណ ឬកម្លាំងពលកម្មក្នុងការលាយឡំឡើយ។	រុក្ខជាតិងាយរងគ្រោះដោយសារគ្រោះរាំងស្ងួត ដែលបណ្តាលឱ្យទិន្នផល និងការលូតលាស់ធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។	ផ្តល់ប្រវែងកួរខ្លី (៦,៥៧១ ស.ម) អង្កត់ផ្ចិតកួរតូច (៣,៧៧២ ម.ម) និងទិន្នផលទាបបំផុត។
Glomus mosseae Inoculation ការប្រើប្រាស់ផ្សិត Glomus mosseae	ជួយបង្កើនបណ្តាញឫស (hyphae) ធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិស្រូបយកជាតិទឹក និងរ៉ែបានល្អ ទោះក្នុងស្ថានភាពខ្វះទឹកក៏ដោយ។ វាមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់លើការបង្កើនទិន្នផលសរុប។	ទាមទារឱ្យមានការរៀបចំលាយផ្សិតជាមួយដីឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងអាចមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់លើសន្ទស្សន៍ប្រមូលផល (Harvest index) ធៀបនឹងការប្រើបាក់តេរី។	ផ្តល់ចំនួនគ្រាប់ក្នុងមួយដើមខ្ពស់បំផុត (១១៨,៨៩៥) រួមទាំងទម្ងន់កួរស្ងួត ជីវម៉ាស និងទិន្នផលគ្រាប់ខ្ពស់ជាងគេ។
Pseudomonas fluorescens strain 169 Inoculation ការប្រើប្រាស់បាក់តេរី Pseudomonas fluorescens	ជួយផលិតអរម៉ូនលូតលាស់ (Auxin) និងរំលាយផូស្វ័រ ដែលជួយរក្សាតុល្យភាពរុក្ខជាតិនៅពេលជួបភាពតានតឹងដោយគ្រោះរាំងស្ងួត។	ទិន្នផលជីវម៉ាស (Biological yield) មានកម្រិតទាបជាងការប្រើផ្សិត ហើយទាមទារការលាយជាមួយសូលុយស្យុងគ្លុយកូសដើម្បីឱ្យបាក់តេរីតោងជាប់គ្រាប់ពូជ។	ផ្តល់សន្ទស្សន៍ប្រមូលផល (Harvest index) ខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ៣៧,០១៧%។
Glomus mosseae + Pseudomonas fluorescens 169 ការប្រើប្រាស់រួមគ្នានូវផ្សិត និងបាក់តេរី	ផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍រួមបញ្ចូលគ្នា (Synergistic effects) ដែលជួយជំរុញទាំងការលូតលាស់ផ្លែ និងទំហំរបស់វាឱ្យបានជាអតិបរមា។	ត្រូវការការចំណាយខ្ពស់ជាងគេ ព្រមទាំងទាមទារបច្ចេកទេសក្នុងការគ្រប់គ្រងអតិសុខុមប្រាណទាំងពីរប្រភេទកុំឱ្យសម្លាប់គ្នា។	ផ្តល់ប្រវែងកួរវែងបំផុត (៨,០៣៦ ស.ម) និងអង្កត់ផ្ចិតកួរធំបំផុត (៤,៦១៨ ម.ម)។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតពីតម្លៃជាទឹកប្រាក់នៃការប្រើប្រាស់អតិសុខុមប្រាណនោះទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារនូវធនធានបច្ចេកទេស និងសម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍មួយចំនួនដើម្បីអនុវត្ត។

Biological Inputs: បាក់តេរី Pseudomonas fluorescens លេខ ១៦៩ និងផ្សិត Glomus mosseae ដែលត្រូវទិញពីវិទ្យាស្ថាន ឬក្រុមហ៊ុនស្រាវជ្រាវកសិកម្ម។
Consumables: សូលុយស្យុងគ្លុយកូស (Glucose solution) កំហាប់ ២% ក្រដាសអាលុយមីញ៉ូម និងជីកសិកម្មធម្មតាសម្រាប់ការដាំដុះ។
Software: កម្មវិធី MSTAT-C សម្រាប់ការវិភាគសាមញ្ញ (ANOVA) និងកម្មវិធី SPSS (Version 16) សម្រាប់ការធ្វើតេស្តប្រៀបធៀប Duncan។
Land / Field Setup: ដីស្រែពិសោធន៍ដែលមានការបែងចែកឡូត៍ត្រឹមត្រូវ និងប្រព័ន្ធស្រោចស្រពដែលអាចគ្រប់គ្រងការផ្តាច់ទឹកបានតាមដំណាក់កាលកាលលូតលាស់។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅតំបន់ Miyaneh ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដែលមានអាកាសធាតុពាក់កណ្តាលស្ងួត (Semi-dry) និងប្រើប្រាស់ដីប្រភេទដីឥដ្ឋ (Clay) ជាមួយនឹងសណ្តែកបាយពូជ Parto។ កត្តានេះជារឿងសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ពីព្រោះកម្ពុជាមានអាកាសធាតុមូសុងត្រូពិច ដីភាគច្រើនជាដីល្បាយខ្សាច់ ឬដីក្រហម ហើយពូជសណ្តែកបាយក្នុងស្រុកអាចមានការឆ្លើយតបខុសគ្នាទៅនឹងអតិសុខុមប្រាណទាំងនេះ។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

ទោះបីជាមានភាពខុសគ្នានៃអាកាសធាតុក្តី ការប្រើប្រាស់ជីជីវសាស្ត្រ (អតិសុខុមប្រាណ) នេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ពិសេសក្នុងការសម្របខ្លួនទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុរដូវប្រាំង។

តំបន់ដាំដុះសណ្តែកបាយ (ឧ. ខេត្តបាត់ដំបង និងបន្ទាយមានជ័យ): ខេត្តទាំងនេះតែងតែជួបប្រទះគ្រោះរាំងស្ងួត ឬកង្វះទឹកនៅចុងរដូវវស្សា ការប្រើប្រាស់ផ្សិត Glomus mosseae អាចជួយឱ្យសណ្តែកបាយទ្រាំទ្រនឹងការខ្វះទឹក និងរក្សាទិន្នផលបានល្អ។
កសិកម្មសរីរាង្គ (Organic Farming Sector): បច្ចេកទេសនេះស័ក្តិសមសម្រាប់កសិករដែលចង់កាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ជីគីមី ដោយងាកមកប្រើប្រាស់អតិសុខុមប្រាណដើម្បីជួយរុក្ខជាតិស្រូបយកផូស្វ័រ (P) និងសារធាតុចិញ្ចឹមពីធម្មជាតិវិញ។
ការដាំដុះដំណាំបង្វិលនៅរដូវប្រាំង (Dry Season Crop Rotation): កសិករខ្មែរច្រើនដាំសណ្តែកបាយក្រោយពេលច្រូតស្រូវរួច ដែលជាពេលខ្វះខាតទឹកស្រោចស្រព។ ការស្រាវជ្រាវនេះបង្ហាញថាការប្រើបាក់តេរី Pseudomonas fluorescens ជួយរក្សាសន្ទស្សន៍ប្រមូលផលទោះគ្មានទឹកស្រោចស្រពនៅពេលចេញផ្កា។

ជារួម ការបញ្ជ្រាបបច្ចេកវិទ្យាអតិសុខុមប្រាណទៅក្នុងផលិតកម្មសណ្តែកបាយអាចជួយកសិករខ្មែរបង្កើនទិន្នផលនៅរដូវប្រាំង និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើជីគីមី ប៉ុន្តែទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងលើប្រភេទដីក្នុងស្រុកជាមុនសិន។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

សិក្សា និងវាយតម្លៃលក្ខណៈរូប និងគីមីនៃដី: និស្សិតត្រូវប្រមូលសំណាកដីពីតំបន់គោលដៅ (ឧ. ចម្ការនៅបាត់ដំបង) ដើម្បីយកមកវិភាគរកកម្រិត pH, នីត្រូសែន, ផូស្វ័រ និងប៉ូតាស្យូម ដោយប្រើប្រាស់មន្ទីរពិសោធន៍ពិតប្រាកដ (Soil Physicochemical Analysis) ដើម្បីប្រៀបធៀបជាមួយដីក្នុងការស្រាវជ្រាវ។
ជ្រើសរើស និងបណ្តុះអតិសុខុមប្រាណក្នុងស្រុក: ធ្វើការសហការជាមួយវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវ (ឧ. CARDI ឬ RUA) ដើម្បីស្វែងរក ឬបណ្តុះពូជផ្សិត Glomus mosseae និងបាក់តេរី Pseudomonas fluorescens តាមបច្ចេកទេស (Microbial Culturing) ដែលស័ក្តិសមនឹងអាកាសធាតុកម្ពុជា។
រៀបចំការសាកល្បងក្នុងផ្ទះកញ្ចក់: ប្រើប្រាស់ការរចនាទម្រង់ (Split-plot RCBD) ដើម្បីដាំសណ្តែកបាយពូជក្នុងស្រុកនៅក្នុងផ្ទះកញ្ចក់ ដោយបង្កើតលក្ខខណ្ឌផ្តាច់ទឹកនៅដំណាក់កាលចេញផ្កា និងដំណាក់កាលចេញកួរ។
ប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យទិន្នផល: វាស់វែងសមាសភាគទិន្នផលដូចជា ប្រវែងកួរ អង្កត់ផ្ចិតកួរ ចំនួនគ្រាប់ និងទិន្នផលជីវម៉ាស រួចប្រើប្រាស់កម្មវិធី (SPSS) ឬ (R Studio) ដើម្បីធ្វើការវិភាគ (ANOVA) និងប្រៀបធៀបមធ្យមភាគដោយប្រើ (Duncan's Test)។
វាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច និងអនុវត្តលើទីវាល: គណនាថ្លៃដើមនៃការផលិតជីជីវសាស្ត្រធៀបនឹងទិន្នផលដែលទទួលបាន រួចរៀបចំការដាំដុះសាកល្បងលើទីវាលកសិកម្មពិតប្រាកដ (Field Application) នៅរដូវប្រាំង ដើម្បីបង្ហាញលទ្ធផលដល់កសិករ។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Microbial Inoculants (អតិសុខុមប្រាណជំនួយ / ជីជីវសាស្ត្រ)	ការបញ្ចូលអតិសុខុមប្រាណដែលមានជីវិត (ដូចជាផ្សិត ឬបាក់តេរី) ទៅក្នុងដី ឬច្របល់ជាមួយគ្រាប់ពូជ ដើម្បីជួយរុក្ខជាតិក្នុងការបំប្លែង និងស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹម ការពារជំងឺ និងពង្រឹងសមត្ថភាពទប់ទល់នឹងភាពតានតឹងពីបរិស្ថានដូចជាគ្រោះរាំងស្ងួត។	ដូចជាការញ៉ាំទឹកដោះគោជូរ (យ៉ាអួ) ដែលពោរពេញដោយបាក់តេរីល្អ ជួយដល់ប្រព័ន្ធរំលាយអាហាររបស់យើងឱ្យមានសុខភាពល្អ និងរឹងមាំអញ្ចឹងដែរ។
Glomus mosseae (ផ្សិត Glomus mosseae)	ជាប្រភេទផ្សិតម្យ៉ាង (Arbuscular Mycorrhizal Fungi) ដែលរស់នៅពឹងផ្អែកគ្នាជាមួយឫសរុក្ខជាតិ ដោយវាបញ្ចេញបណ្តាញសរសៃតូចៗ (hyphae) ទៅក្នុងដី ដើម្បីជួយស្រូបទាញទឹក និងរ៉ែផូស្វ័រពីតំបន់ឆ្ងាយៗ ដែលឫសរុក្ខជាតិធម្មតាឈោងមិនដល់។	ដូចជាការបំពាក់ទុយោជ័រតភ្ជាប់បន្ថែមពីឫសរុក្ខជាតិ ឱ្យលាតសន្ធឹងបានកាន់តែវែងឆ្ងាយ ដើម្បីអាចបូមទាញយកទឹកនិងជីពីកន្លែងផ្សេងបាន។
Pseudomonas fluorescens (បាក់តេរី Pseudomonas fluorescens)	ជាបាក់តេរីមានប្រយោជន៍ដែលរស់នៅក្នុងដីជុំវិញតំបន់ឫសរុក្ខជាតិ (PGPR) ដែលអាចផលិតអរម៉ូនជំរុញការលូតលាស់ (Auxin) និងជួយរំលាយរ៉ែផូស្វ័រក្នុងដីឱ្យរលាយក្នុងទឹក ដើម្បីឱ្យរុក្ខជាតិងាយស្រូបយក ព្រមទាំងជួយកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់នៅពេលរុក្ខជាតិខ្វះទឹក។	ដូចជាចុងភៅផ្ទាល់ខ្លួនរបស់រុក្ខជាតិ ដែលចេះកែច្នៃចំណីអាហាររឹងៗពិបាករំលាយ (រ៉ែក្នុងដី) ឱ្យទៅជាស៊ុបងាយស្រួលញ៉ាំ និងចេះផ្សំថ្នាំប៉ូវឱ្យរុក្ខជាតិលូតលាស់លឿន។
Harvest index (សន្ទស្សន៍ប្រមូលផល)	ជារង្វាស់នៃប្រសិទ្ធភាពផលិតកម្មកសិកម្ម ដែលគណនាដោយយកទម្ងន់ទិន្នផលគ្រាប់ (សេដ្ឋកិច្ច) ចែកនឹងទម្ងន់ជីវម៉ាសសរុប (រុក្ខជាតិទាំងមូល) ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើរុក្ខជាតិមានសមត្ថភាពបំប្លែងអាហារ និងថាមពលទៅជាគ្រាប់បានកម្រិតណា។	ដូចជាការវាស់វែងថាតើក្នុងចំណោមប្រាក់ចំណូលសរុបទាំងអស់ដែលរកបាន តើយើងអាចសន្សំទុកជាប្រាក់ចំណេញសុទ្ធបានប៉ុន្មានភាគរយ។
Synergistic effects (ឥទ្ធិពលរួមបញ្ចូលគ្នា / ស៊ីនែហ្ស៊ី)	គឺជាបាតុភូតដែលកើតឡើងនៅពេលអតិសុខុមប្រាណពីរ ឬច្រើនប្រភេទ (ដូចជាផ្សិត និងបាក់តេរី) ធ្វើការរួមគ្នា ហើយផ្តល់លទ្ធផលវិជ្ជមានធំធេងជាងការបូកបញ្ចូលគ្នានៃលទ្ធផលដែលពួកវាធ្វើការដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។	ដូចជាមនុស្សម្នាក់អាចលើករបស់បាន ១០គីឡូ តែពេលមនុស្សពីរនាក់សហការគ្នា ពួកគេអាចលើករបស់បានដល់ទៅ ៣០គីឡូ គឺសហការគ្នាខ្លាំងជាងមុន។
Biological yield (ទិន្នផលជីវម៉ាស)	គឺជាទម្ងន់ស្ងួតសរុបនៃផ្នែកទាំងអស់របស់រុក្ខជាតិដែលដុះនៅពីលើដី មុនពេលប្រមូលផល ដែលរួមមាន ដើម ស្លឹក មែក ផ្កា និងផ្លែ។ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីបង្ហាញពីកម្រិតនៃការលូតលាស់ទូទៅរបស់រុក្ខជាតិទោះជាមាន ឬគ្មានគ្រាប់ក៏ដោយ។	ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់មនុស្សម្នាក់ទាំងមូល រួមទាំងសម្លៀកបំពាក់ ស្បែកជើង និងកាបូបស្ពាយ ដើម្បីដឹងពីម៉ាសសរុបទាំងអស់។
Mycorrhizal dependency (ភាពពឹងផ្អែកលើម៉ៃកូរីហ្សា)	គឺជាកម្រិតដែលរុក្ខជាតិមួយត្រូវការការតភ្ជាប់យ៉ាងចាំបាច់ជាមួយផ្សិតប្រភេទម៉ៃកូរីហ្សា ដើម្បីអាចលូតលាស់ និងរស់រានមានជីវិតបានល្អ ជាពិសេសនៅពេលដែលដីខ្វះជីជាតិ ឬកំពុងប្រឈមនឹងគ្រោះរាំងស្ងួតខ្លាំង។	ដូចជាមនុស្សដែលមានបញ្ហាភ្នែកពឹងផ្អែកលើវ៉ែនតា ដើម្បីមើលឃើញច្បាស់ បើគ្មានវ៉ែនតា (ផ្សិត) គឺពិបាកក្នុងការរស់នៅ និងប្រកបការងារ។
Split plot RCBD (ការរចនាពិសោធន៍ដោយចៃដន្យជាប្លុកបំបែកឡូត៍)	ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិក្នុងការរៀបចំការធ្វើពិសោធន៍កសិកម្ម ដែលកត្តាសំខាន់មួយពិបាកផ្លាស់ប្តូរ (ឧទាហរណ៍ កម្រិតទឹកស្រោចស្រព) ត្រូវបានដាក់លើផ្ទៃឡូត៍ធំ ហើយកត្តាបន្ទាប់បន្សំ (ឧទាហរណ៍ ប្រភេទជីជីវសាស្ត្រ) ត្រូវបានបែងចែកដាក់លើឡូត៍តូចៗនៅខាងក្នុងឡូត៍ធំនោះ ដើម្បីងាយស្រួលប្រៀបធៀប។	ដូចជាការរៀបចំសិស្សប្រលង ដោយចែកបន្ទប់ធំៗតាមកម្រិតថ្នាក់ (ឡូត៍ធំ) ហើយក្នុងបន្ទប់នីមួយៗ ចែកតុសិស្សតាមមុខវិជ្ជាផ្សេងៗគ្នា (ឡូត៍តូច)។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖