បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលកត្តាផ្លូវចិត្ត លក្ខណៈសង្គម និងការច្នៃប្រឌិត ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ឥរិយាបថរបស់កសិករដាំកាហ្វេនៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ក្នុងការចាប់យកការអនុវត្តកសិកម្មល្អ (GAP) ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាផលិតភាពទាប។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិមាណដោយផ្អែកលើទ្រឹស្តីនៃឥរិយាបថដែលបានគ្រោងទុក (TPB) ដែលបានពង្រីក ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីកសិករ និងវិភាគតាមរយៈម៉ូដែលសមីការរចនាសម្ព័ន្ធ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Extended Theory of Planned Behavior (Extended TPB) ម៉ូដែលទ្រឹស្តីនៃឥរិយាបថដែលបានគ្រោងទុកការពង្រីក (បន្ថែមអថេរ) |
ផ្តល់ការយល់ដឹងកាន់តែស៊ីជម្រៅអំពីឥទ្ធិពលនៃបរិបទសង្គម លក្ខណៈក្នុងតំបន់ និងលក្ខណៈនៃការច្នៃប្រឌិតទៅលើអាកប្បកិរិយារបស់កសិករ។ ម៉ូដែលនេះមានភាពបត់បែន និងអាចឆ្លើយតបបានល្អទៅនឹងបរិស្ថានខាងក្រៅ។ | ទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យច្រើនប្រភេទ និងការវិភាគស្មុគស្មាញជាងម៉ូដែលធម្មតា។ អថេរមួយចំនួនដូចជាទម្លាប់សង្គម និងប្រព័ន្ធជំនឿ មានភាពលំបាកក្នុងការវាស់វែងឱ្យបានសុក្រឹត។ | អថេរដែលបានបញ្ចូលថ្មីបង្ហាញពីឥទ្ធិពលយ៉ាងសំខាន់ ខណៈម៉ូដែលនេះទាំងមូលអាចពន្យល់ពីអាកប្បកិរិយាច្នៃប្រឌិតរបស់កសិករក្នុងការអនុវត្ត GAP បានរហូតដល់ ៧៩.៦% (R² = 0.796)។ |
| Standard Theory of Planned Behavior (Baseline TPB) ម៉ូដែលទ្រឹស្តីនៃឥរិយាបថដែលបានគ្រោងទុកស្តង់ដារ (TPB ដើម) |
ងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំកម្រងសំណួរ និងជារង្វាស់មូលដ្ឋានដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់ការវាយតម្លៃឥរិយាបថបុគ្គល (អាកប្បកិរិយា បទដ្ឋានសង្គម និងការគ្រប់គ្រងឥរិយាបថ)។ | មិនអាចពន្យល់បានពេញលេញអំពីកត្តាជំរុញផ្សេងៗទៀត ដូចជាកម្រិតចំណេះដឹង ឬឥទ្ធិពលនៃលក្ខណៈប្រពៃណីក្នុងតំបន់ ដែលដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការសម្រេចចិត្តរបស់កសិករនោះទេ។ | ការគ្រប់គ្រងឥរិយាបថដែលបានយល់ឃើញ (PBC) មានឥទ្ធិពលផ្ទាល់យ៉ាងសំខាន់លើឥរិយាបថច្នៃប្រឌិត (p = 0.000) តែវាខ្វះភាពគ្រប់ជ្រុងជ្រោយបើមិនមានអន្តរការីចំណេះដឹង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានកម្រិតមធ្យម ដែលភាគច្រើនផ្តោតលើការប្រមូលទិន្នន័យពីកសិករដោយផ្ទាល់ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិទំនើប។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅស្រុក Solok ខេត្តស៊ូម៉ាត្រាខាងលិច ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដោយផ្តោតលើកសិករដាំកាហ្វេអារ៉ាប៊ីកាចំនួន ១២០ នាក់ ដែលភាគច្រើនជាបុរស (៨៦%) និងមានកម្រិតការអប់រំទាប (ត្រឹមបឋមសិក្សា ឬអនុវិទ្យាល័យ)។ លក្ខណៈប្រជាសាស្ត្រនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាក៏មានសហគមន៍កសិកម្មតូចៗដែលមានស្ថានភាពយេនឌ័រ កម្រិតអប់រំ និងឥទ្ធិពលវប្បធម៌ស្រដៀងគ្នា ដែលទាមទារការពិចារណាលើលក្ខណៈក្នុងតំបន់នៅពេលណែនាំបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ។
វិធីសាស្ត្រអភិក្រម TPB ដែលបានពង្រីកនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់និងមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវក្នុងវិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការបញ្ជ្រាបកត្តាលក្ខណៈតំបន់ និងការច្នៃប្រឌិតទៅក្នុងការវាយតម្លៃអាកប្បកិរិយា នឹងជួយឱ្យស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅកម្ពុជាអាចបង្កើតគោលនយោបាយកសិកម្មកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព និងចំនុចដៅជាក់លាក់តាមសហគមន៍។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Theory of Planned Behavior (ទ្រឹស្តីនៃឥរិយាបថដែលបានគ្រោងទុក) | ជាទ្រឹស្តីចិត្តសាស្ត្រដែលពន្យល់ពីឥរិយាបថរបស់មនុស្ស ដោយពឹងផ្អែកលើកត្តា៣យ៉ាងគឺ៖ អាកប្បកិរិយាផ្ទាល់ខ្លួន បទដ្ឋានសង្គម និងការយល់ឃើញពីសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងលើសកម្មភាពនោះ ដើម្បីព្យាករណ៍ពីចេតនា និងសកម្មភាពជាក់ស្តែងរបស់ពួកគេ។ | ដូចជាការគិតមុននឹងសម្រេចចិត្តទិញទូរស័ព្ទថ្មី៖ អ្នកចូលចិត្តវា (អាកប្បកិរិយា) មិត្តភក្តិអ្នកណែនាំវា (បទដ្ឋានសង្គម) និងអ្នកមានលុយគ្រប់គ្រាន់ (សមត្ថភាពគ្រប់គ្រង) ទើបអ្នកសម្រេចចិត្តទិញវា។ |
| Good Agriculture Practice (ការអនុវត្តកសិកម្មល្អ) | ជាគោលការណ៍ណែនាំបច្ចេកទេស និងស្តង់ដារកសិកម្ម ដែលចងក្រងឡើងដើម្បីធានាដល់ការដាំដុះដោយសុវត្ថិភាព និរន្តរភាពបរិស្ថាន អនាម័យ និងការបង្កើនគុណភាពព្រមទាំងបរិមាណទិន្នផលកសិកម្ម។ | ដូចជាសៀវភៅរូបមន្តធ្វើម្ហូបដ៏ត្រឹមត្រូវមួយ ដែលប្រាប់កសិករពីរបៀបជ្រើសរើសគ្រាប់ពូជ ដាក់ជី និងប្រមូលផលកាហ្វេឱ្យបានល្អឥតខ្ចោះ និងមានសុវត្ថិភាព។ |
| Partial Least Squares Structural Equation Modeling (ម៉ូដែលសមីការរចនាសម្ព័ន្ធ PLS-SEM) | ជាវិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិដ៏ស្មុគស្មាញមួយ ដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីស្វែងយល់ និងសាកល្បងទំនាក់ទំនងរវាងអថេរច្រើនក្នុងពេលតែមួយ ជាពិសេសនៅពេលដែលកម្រិតទិន្នន័យមានចំនួនតិច ឬមិនចែកចាយតាមស្តង់ដារធម្មតា។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនស្កេនកុំព្យូទ័រ ដើម្បីមើលពីរបៀបដែលគ្រឿងបន្លាស់រថយន្តនីមួយៗ (អថេរ) ធ្វើការទាក់ទងគ្នា និងជួយឱ្យឡានរត់បានលឿន។ |
| Perceived Behavioral Control (ការគ្រប់គ្រងឥរិយាបថដែលបានយល់ឃើញ) | ជាការវាយតម្លៃ ឬការជឿជាក់របស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ទៅលើភាពងាយស្រួល ឬការលំបាកក្នុងការអនុវត្តអាកប្បកិរិយាណាមួយ ដោយផ្អែកលើធនធាន ពេលវេលា ចំណេះដឹង និងបទពិសោធន៍ដែលពួកគេមាន។ | ដូចជាការជឿជាក់លើខ្លួនឯងថា អ្នកអាចរៀនជិះកង់បានលឿន ព្រោះអ្នកធ្លាប់ចេះជិះកង់កង់បីពីមុនមក និងមានអ្នកចាំជួយណែនាំអ្នក។ |
| Subjective Norms (បទដ្ឋានសង្គម) | ជាសម្ពាធសង្គម ឬការយល់ឃើញរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ អំពីអ្វីដែលអ្នកដទៃ (ដូចជាគ្រួសារ មិត្តភក្តិ ឬមេដឹកនាំសហគមន៍) រំពឹងថានឹងឱ្យពួកគេធ្វើ ឬមិនធ្វើចំពោះសកម្មភាពណាមួយ។ | ដូចជាអារម្មណ៍ដែលអ្នកត្រូវតែពាក់មួកសុវត្ថិភាពពេលជិះម៉ូតូ ព្រោះអ្នកឃើញអ្នកជិតខាង និងមិត្តភក្តិរបស់អ្នកទាំងអស់គ្នាកំពុងតែពាក់វា ហើយពួកគេប្រាប់អ្នកឱ្យពាក់ដែរ។ |
| Convergent Validity (សុពលភាពរួមបញ្ជូល) | ជាការវាស់វែងនៅក្នុងស្ថិតិដែលបង្ហាញថា សំណួរ ឬសូចនាករផ្សេងៗគ្នាដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីវាស់ស្ទង់គំនិតតែមួយ ពិតជាមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ និងស្របគ្នា។ | ដូចជាការសួរសិស្សបីនាក់ផ្សេងគ្នាពីពណ៌របស់ផ្លែប៉ោមមួយ ហើយពួកគេទាំងបីឆ្លើយថា "ពណ៌ក្រហម" ដូចគ្នា ដែលបញ្ជាក់ថាចម្លើយនេះពិតជាត្រឹមត្រូវ និងអាចទុកចិត្តបាន។ |
| Discriminant Validity (សុពលភាពបែងចែក) | ជាការបញ្ជាក់នៅក្នុងការវិភាគស្ថិតិថា គំនិត ឬអថេរដែលតាមទ្រឹស្តីគួរតែខុសគ្នា ពិតជាដាច់ដោយឡែកពីគ្នាប្រាកដមែន ហើយមិនមានការវាស់វែងត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយនឹងអថេរផ្សេងទៀតឡើយ។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តបញ្ជាក់ថា ការវាស់ "ភាពឆ្លាតវៃ" និងការវាស់ "កម្ពស់" របស់សិស្សម្នាក់ គឺជារឿងពីរដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ដែលមិនអាចទាញយកមកច្របូកច្របល់គ្នាបានទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
