បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាគម្លាតរវាងទ្រព្យសកម្មវប្បធម៌អរូបី និងលទ្ធផលសេដ្ឋកិច្ចជាក់ស្តែងនៅតំបន់ជនបទ ដោយផ្តោតលើការទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីវប្បធម៌ម៉ុងហ្គោលីដើម្បីជំរុញកសិ-ទេសចរណ៍ និងកំណើនប្រាក់ចំណូលក្នុងគ្រួសារ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទ្រឹស្តីនៃឥរិយាបថដែលបានគ្រោងទុកពង្រីក (Extended TPB) ដោយរួមបញ្ចូលអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ និងការឆ្លើយតបផ្លូវអារម្មណ៍ ដើម្បីវិភាគទិន្នន័យស្ទង់មតិពីអ្នកពាក់ព័ន្ធក្នុងតំបន់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Extended TPB Model (Proposed) គំរូទ្រឹស្តីនៃឥរិយាបថដែលបានគ្រោងទុកការពង្រីក (ស្នើឡើង) |
ឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ពីទិដ្ឋភាពវប្បធម៌ និងអារម្មណ៍ ដែលជំរុញសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់សហគមន៍មូលដ្ឋានបានល្អប្រសើរ ជាពិសេសសម្រាប់តំបន់មានវប្បធម៌សម្បូរបែប។ | ទាមទារការរចនាសំណួរស្ទង់មតិជាក់លាក់តាមបរិបទមូលដ្ឋាន ហើយងាយរងឥទ្ធិពលពីភាពលម្អៀងនៃការឆ្លើយតប (Social desirability bias)។ | កត្តាឆ្លើយតបផ្លូវអារម្មណ៍ (β=0.641) និងអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ (β=0.529) ជំរុញខ្លាំងដល់ចេតនាឥរិយាបថ ដែលនាំទៅរកការចូលរួមសេដ្ឋកិច្ចកសិ-ទេសចរណ៍។ |
| Standard TPB Model (Baseline) គំរូទ្រឹស្តីនៃឥរិយាបថដែលបានគ្រោងទុកស្តង់ដារ (មូលដ្ឋាន) |
ងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់វិភាគការសម្រេចចិត្តបែបសនិទានភាព និងមានការប្រើប្រាស់ទូលំទូលាយក្នុងការស្រាវជ្រាវកសិកម្មទូទៅ។ | មើលរំលងកត្តាផ្លូវអារម្មណ៍ និងអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ ដែលជាកត្តាជំរុញដ៏សំខាន់សម្រាប់ការចូលរួមរបស់សហគមន៍ជនបទ។ | ការគ្រប់គ្រងឥរិយាបថដែលបានយល់ឃើញ (Perceived Behavioral Control) មានឥទ្ធិពលតូចជាង (β=0.292) ធៀបនឹងកត្តាផ្លូវអារម្មណ៍ និងវប្បធម៌។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកលើការប្រមូលទិន្នន័យស្ទង់មតិផ្ទាល់ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិ ដែលមិនទាមទារធនធានកុំព្យូទ័រខ្នាតធំនោះទេ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងភូមិ Gongjiban តំបន់ម៉ុងហ្គោលីក្នុង ប្រទេសចិន ដោយមានអ្នកចូលរួមត្រឹមតែ ១១០នាក់ និងផ្អែកលើការរាយការណ៍ដោយខ្លួនឯងដែលស្ថិតក្នុងទម្រង់ Cross-sectional។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទវប្បធម៌ជាក់លាក់របស់ជនជាតិម៉ុងហ្គោលី ដែលអាចមានភាពខុសគ្នាពីកម្ពុជា។ យ៉ាងណាក្តី វាផ្តល់ជាគំរូដ៏ល្អសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការប្រើប្រាស់កត្តាវប្បធម៌ជនជាតិដើមភាគតិច ដើម្បីជំរុញសេដ្ឋកិច្ចកសិ-ទេសចរណ៍។
វិធីសាស្ត្រនៃការបំប្លែងវប្បធម៌អរូបីទៅជាសកម្មភាពកសិ-ទេសចរណ៍នេះ គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់ខ្លាំងក្នុងការអនុវត្តសម្រាប់បរិបទប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តគំរូនេះនឹងជួយកម្ពុជាអភិវឌ្ឍវិស័យកសិ-ទេសចរណ៍ប្រកបដោយចីរភាព ដោយមិនត្រឹមតែបង្កើនប្រាក់ចំណូលគ្រួសារប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងជួយអភិរក្សតម្លៃវប្បធម៌មូលដ្ឋានបានយ៉ាងរឹងមាំទៀតផង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Theory of Planned Behavior (TPB) (ទ្រឹស្តីនៃឥរិយាបថដែលបានគ្រោងទុក) | ជាទ្រឹស្តីចិត្តសាស្ត្រដែលពន្យល់ពីរបៀបដែលជំនឿ អាកប្បកិរិយា ការយល់ឃើញពីសង្គមជុំវិញ និងទំនុកចិត្តលើការគ្រប់គ្រងរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ជះឥទ្ធិពលដល់ការសម្រេចចិត្តធ្វើសកម្មភាពអ្វីមួយ។ ក្នុងឯកសារនេះ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីវិភាគពីមូលហេតុដែលអ្នកភូមិសម្រេចចិត្តចូលរួមក្នុងអាជីវកម្មកសិ-ទេសចរណ៍។ | ដូចជាការទស្សន៍ទាយថាតើសិស្សម្នាក់នឹងខិតខំរៀនឬអត់ ដោយមើលលើការគិតរបស់គេចំពោះការសិក្សា ការជំរុញពីគ្រួសារ និងទំនុកចិត្តលើសមត្ថភាពខ្លួនឯង។ |
| Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) (គំរូសមីការរចនាសម្ព័ន្ធការ៉េអប្បបរមាដោយផ្នែក) | ជាវិធីសាស្ត្រវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិដ៏ស្មុគស្មាញមួយ ដែលប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់ទំនាក់ទំនងរវាងអថេរដែលមិនអាចមើលឃើញផ្ទាល់ (ដូចជា អារម្មណ៍ ឬមោទនភាព) ជាមួយសកម្មភាពជាក់ស្តែង ហើយវាជាវិធីសាស្ត្រដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់កម្រងទិន្នន័យដែលមានទំហំតូច ឬមធ្យម។ | ដូចជាការប្រើរូបមន្តគណិតវិទ្យាពិសេសដើម្បីថ្លឹងទម្ងន់នៃ "ក្តីស្រលាញ់" និង "មោទនភាព" ថាតើកត្តាមើលមិនឃើញទាំងនេះជំរុញឱ្យមនុស្សម្នាក់ចាយលុយទិញផលិតផលវប្បធម៌កម្រិតណា។ |
| Cultural Identification (CI) (អត្តសញ្ញាណវប្បធម៌) | គឺជាការផ្សារភ្ជាប់ផ្នែកចិត្តសាស្ត្រយ៉ាងជ្រាលជ្រៅរបស់បុគ្គលម្នាក់ទៅនឹងកេរដំណែលវប្បធម៌ ប្រពៃណី និងក្រុមសង្គមរបស់ពួកគេ ដែលជំរុញឱ្យពួកគេមានឆន្ទៈចូលរួមអភិរក្ស និងប្រែក្លាយវាទៅជាប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចដើម្បីសហគមន៍។ | ដូចជាយុវជនខ្មែរម្នាក់ដែលមានមោទនភាពចំពោះការស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ហូលផាមួង ឬការតម្បាញសូត្រ ដែលជាការបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថាគេជាកូនខ្មែរពិតប្រាកដ។ |
| Emotional Response (ER) (ការឆ្លើយតបផ្លូវអារម្មណ៍) | ជាប្រតិកម្មផ្លូវចិត្ត (ដូចជាក្តីរំភើប ការនឹករលឹក ឬមោទនភាព) ដែលកើតឡើងនៅពេលដែលបុគ្គលម្នាក់បានឃើញ ឬជួបប្រទះនឹងវត្ថុ សកម្មភាព ឬទីកន្លែងដែលទាក់ទងនឹងវប្បធម៌របស់ខ្លួន ហើយវាជាកត្តាជំរុញដ៏ធំក្នុងការសម្រេចចិត្តខាងសេដ្ឋកិច្ច។ | ដូចជាអារម្មណ៍រំភើប និងនឹកស្រុកកំណើត ពេលអ្នកឮសំឡេងភ្លេងពិណពាទ្យ ឬឃើញអ្នកចាក់ចេកធ្វើបុណ្យភូមិនៅទីក្រុងឆ្ងាយ។ |
| Mediation Analysis (ការវិភាគអន្តរការី) | គឺជាដំណើរការស្ថិតិក្នុងការស្វែងរកអថេរកណ្តាល (អន្តរការី) ដែលពន្យល់ពីមូលហេតុ ឬរបៀបដែលកត្តាដើមមួយ ជះឥទ្ធិពលទៅលើលទ្ធផលចុងក្រោយ។ ឧទាហរណ៍៖ អារម្មណ៍ (កត្តាដើម) ជំរុញឱ្យមានចេតនា (អន្តរការី) ដែលនាំទៅរកសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចជាក់ស្តែង (លទ្ធផលចុងក្រោយ)។ | ដូចជាការស្វែងយល់ថាហេតុអ្វីបានជា "ភ្លៀងធ្លាក់" ធ្វើឱ្យ "ស្មៅដុះលូតលាស់" ដោយរកឃើញថាមានកត្តាកណ្តាលគឺ "ដីមានសំណើម" ជាអ្នកជួយជំរុញឱ្យដំណើរការនេះជោគជ័យ។ |
| Behavioral Intention (BI) (ចេតនាឥរិយាបថ) | គឺជាកម្រិតនៃការត្រៀមខ្លួន ការប្តេជ្ញាចិត្ត ឬឆន្ទៈដ៏មុតមាំរបស់បុគ្គលម្នាក់ក្នុងការចូលរួម ឬអនុវត្តសកម្មភាពអ្វីមួយនាពេលអនាគត (ឧទាហរណ៍៖ ចង់បើកកសិដ្ឋានទេសចរណ៍ ឬចូលរួមផ្សព្វផ្សាយផលិតផលវប្បធម៌)។ | ដូចជាការតាំងចិត្តយ៉ាងមុតមាំរបស់សិស្សម្នាក់ថា "ឆ្នាំក្រោយ ខ្ញុំត្រូវតែប្រឡងយកអាហារូបករណ៍ឱ្យបាន" ទោះបីជាពេលនេះគេមិនទាន់បានទៅប្រឡងក៏ដោយ។ |
| Economic Engagement (EE) (ការចូលរួមផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច) | គឺជាការចូលរួមដោយផ្ទាល់របស់ប្រជាជនមូលដ្ឋាននៅក្នុងសកម្មភាពបង្កើតប្រាក់ចំណូល ដូចជាការផ្តល់សេវាកម្មកសិ-ទេសចរណ៍ ការផលិតនិងលក់ទំនិញដែលមានម៉ាកសញ្ញាវប្បធម៌ និងការចូលរួមក្នុងពិធីបុណ្យផ្សេងៗដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ។ | ដូចជាពេលអ្នកភូមិរៀបចំផ្ទះខ្លួនឯងជា Homestay សម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរស្នាក់នៅ ដើម្បីទទួលបានប្រាក់ចំណូលបន្ថែមពីការងារស្រែចម្ការ។ |
| Variance Inflation Factor (VIF) (កត្តាអតិផរណាវ៉ារ្យង់) | ជារង្វាស់ទំហំស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីត្រួតពិនិត្យបញ្ហា Multicollinearity ឬភាពអាស្រ័យគ្នាស៊ីជម្រៅរវាងអថេរឯករាជ្យក្នុងគំរូ។ បើតម្លៃ VIF ទាប (ក្រោម ៥) វាបញ្ជាក់ថាអថេរនីមួយៗមានឯករាជ្យភាពពីគ្នា ហើយមិនត្រួតស៊ីគ្នាដែលនាំឱ្យខូចលទ្ធផលវិភាគនោះទេ។ | ដូចជាការជ្រើសរើសសិស្ស ៣ នាក់ធ្វើការងារក្រុម បើពួកគេពូកែខាងមុខវិជ្ជាដូចគ្នាបេះបិទ (VIF ខ្ពស់) ក្រុមនោះនឹងខ្វះគំនិតថ្មីៗ តែបើម្នាក់ពូកែគណិត ម្នាក់ពូកែគំនូរ ម្នាក់ពូកែនិយាយ (VIF ទាប) ការងារក្រុមនោះនឹងល្អឥតខ្ចោះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
