បញ្ហា (The Problem)៖ ការអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្មកែច្នៃប្រេងដូងកម្រិតកសិករខ្នាតតូចនៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីនៅមានកម្រិតនៅឡើយ ដែលធ្វើឱ្យកសិករងាយរងគ្រោះពីការប្រែប្រួលតម្លៃទីផ្សារ និងខ្វះអំណាចតថ្លៃតម្លៃធាងដូងស្រស់ (Fresh Fruit Bunch)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះ (Mixed-method) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីកសិករខ្នាតតូចចំនួន ២០០ នាក់តាមរយៈការជ្រើសរើសគំរូដោយចៃដន្យសាមញ្ញនៅតំបន់ West Sumatra ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Structural Equation Modeling-Partial Least Squares (SEM-PLS) ការគំរូសមីការរចនាសម្ព័ន្ធបន្តិចម្តងៗ (បរិមាណវិស័យ) |
អាចវិភាគទំនាក់ទំនងស្មុគស្មាញរវាងអថេរច្រើនក្នុងពេលតែមួយ ព្រមទាំងមានប្រសិទ្ធភាពទោះបីជាទិន្នន័យមានទំហំតូច និងមិនមានរបាយធម្មតា (Non-normal data distribution) ក៏ដោយ។ | ទាមទារការកំណត់អថេរច្បាស់លាស់ពីដំបូង និងមិនអាចទាញយកមូលហេតុស៊ីជម្រៅ ឬបរិបទលម្អិតពីក្រោយការសម្រេចចិត្តរបស់កសិករបានពេញលេញឡើយ។ | បានបង្ហាញថាអត្ថប្រយោជន៍ដែលរំពឹងទុក (f²=0.287) និងការត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ គឺជាកត្តាជះឥទ្ធិពលវិជ្ជមានដ៏ធំបំផុតដល់ចេតនាសាងសង់រោងចក្រ។ |
| Qualitative Thematic Analysis (NVivo) ការវិភាគប្រធានបទគុណភាពវិស័យ (ប្រើកម្មវិធី NVivo) |
អាចស្វែងយល់ស៊ីជម្រៅអំពីការយល់ឃើញ ឧបសគ្គ និងតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់កសិករ តាមរយៈការវិភាគពាក្យគន្លឹះពីសំណួរបើកទូលាយ។ | លទ្ធផលពឹងផ្អែកលើការបកស្រាយរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវ និងមិនអាចធ្វើការសន្និដ្ឋានជាលក្ខណៈស្ថិតិទូទៅ (Statistical generalization) បានទេ។ | បានកំណត់យ៉ាងច្បាស់ថាកង្វះខាតដើមទុន (២២.៧១%) និងកង្វះជំនួយបច្ចេកទេស គឺជាឧបសគ្គចម្បងបំផុតដែលកសិករជួបប្រទះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឱ្យមានទិន្នន័យស្ទង់មតិផ្ទាល់ពីកសិករនៅមូលដ្ឋាន និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រឯកទេសសម្រាប់ការវិភាគគំរូស្ថិតិ និងទិន្នន័យគុណភាព។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្ត West Sumatra ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដោយផ្តោតលើកសិករដាំដូងប្រេងចំនួន ២០០ នាក់ដែលជាសមាជិកសហករណ៍រួចជាស្រេច។ លទ្ធផលនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទសង្គម និងការគាំទ្រហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅទីនោះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការអនុវត្តលើវិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្មផ្សេងៗ ដែលកសិករមានបំណងផ្លាស់ប្តូរពីការលក់វត្ថុធាតុដើមទៅជាការកែច្នៃ។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការស្រាវជ្រាវនេះ អាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ពង្រឹងគោលនយោបាយកសិ-ឧស្សាហកម្មនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការជំរុញឱ្យមានរោងចក្រកែច្នៃកម្រិតកសិករខ្នាតតូច មិនមែនពឹងផ្អែកលើការអប់រំផ្លូវការឡើយ ប៉ុន្តែទាមទារការផ្តល់ចំណេះដឹងជាក់ស្តែង និងដំណោះស្រាយហិរញ្ញវត្ថុដែលងាយស្រួលទទួលបាន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Structural Equation Modeling-Partial Least Squares or SEM-PLS (ការគំរូសមីការរចនាសម្ព័ន្ធបន្តិចម្តងៗ) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិមួយប្រភេទដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីវិភាគទំនាក់ទំនងស្មុគស្មាញរវាងអថេរច្រើនក្នុងពេលតែមួយ ជាពិសេសនៅពេលដែលទិន្នន័យមានទំហំតូច ឬមិនមានរបាយធម្មតា ដោយវាអាចប៉ាន់ស្មានទាំងកត្តាផ្ទាល់ និងប្រយោល (កត្តាសម្របសម្រួល)។ | ដូចជាការគូសផែនទីដែលបង្ហាញពីខ្សែពួរជាច្រើនប្រទាក់ក្រឡាគ្នា ដើម្បីមើលថាតើការទាញខ្សែមួយណាធ្វើឱ្យខ្សែផ្សេងទៀតកម្រើកខ្លាំងជាងគេ។ |
| Downstream Industry (ឧស្សាហកម្មខ្សែចង្វាក់ផលិតកម្មកម្រិតក្រោម ឬ ឧស្សាហកម្មកែច្នៃ) | ដំណាក់កាលនៃផលិតកម្មដែលយកវត្ថុធាតុដើម (ដូចជាផ្លែដូងប្រេង) មកកែច្នៃជាផលិតផលសម្រេច ឬពាក់កណ្តាលសម្រេច (ដូចជាប្រេងឆា) ដើម្បីបង្កើតតម្លៃបន្ថែម ផ្ទុយពីការដាំដុះដែលជាកម្រិតលើ (Upstream)។ | ដូចជាការយកផ្លែស្វាយដែលទើបបេះពីដើម (Upstream) ទៅកែច្នៃជាដំណាប់ស្វាយច្រកក្នុងប្រអប់ស្អាតៗ (Downstream) ដើម្បីលក់បានថ្លៃជាងមុន។ |
| Fresh Fruit Bunch or FFB (ធាងដូងស្រស់) | ជាចង្កោមផ្លែដូងប្រេងដែលទើបតែប្រមូលផលពីដើម ដែលជាវត្ថុធាតុដើមចម្បងសម្រាប់យកទៅកិន និងចម្រាញ់យកប្រេងដូងឆៅ។ ក្នុងទីផ្សារ កសិករភាគច្រើនលក់ដូងប្រេងក្នុងទម្រង់ជា FFB នេះឯង។ | ដូចជាស្ទងចេកដែលទើបតែកាត់ពីដើម ដែលមានផ្លែជាច្រើននៅជាប់គ្នាមុនពេលគេបេះវាចេញជាស្និតៗ។ |
| Theory of Planned Behavior or TPB (ទ្រឹស្តីនៃអាកប្បកិរិយាដែលមានផែនការ) | ជាទ្រឹស្តីចិត្តសាស្ត្រដែលពន្យល់ថា ចេតនារបស់មនុស្សក្នុងការធ្វើអ្វីមួយគឺត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយកត្តាបីយ៉ាង៖ អាកប្បកិរិយាផ្ទាល់ខ្លួនចំពោះទង្វើនោះ ការគាបសង្កត់ពីសង្គមជុំវិញ (Social norms) និងកម្រិតនៃការជឿជាក់ថាខ្លួនមានលទ្ធភាព ឬធនធានអាចធ្វើវាបានពិតមែន។ | ដូចជាមុនពេលសិស្សសម្រេចចិត្តរៀនពេទ្យ គេត្រូវគិតថាខ្លួនឯងចូលចិត្តឬអត់ (អាកប្បកិរិយា) ឪពុកម្តាយគាំទ្រឬអត់ (ឥទ្ធិពលសង្គម) និងមានលុយបង់ថ្លៃសាលាឬអត់ (ជំនឿលើលទ្ធភាពខ្លួនឯង)។ |
| Technology Acceptance Model or TAM (គំរូនៃការទទួលយកបច្ចេកវិទ្យា) | ជាទ្រឹស្តីដែលប្រើដើម្បីវាស់ស្ទង់ថាតើមនុស្សម្នាក់នឹងព្រមប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាថ្មីឬទេ ដោយពឹងផ្អែកលើអថេរចម្បងពីរយ៉ាង៖ តើវាមានប្រយោជន៍ឬទេ (Perceived Usefulness) និងតើវាងាយស្រួលប្រើឬទេ (Perceived Ease of Use)។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តប្រើប្រាស់កម្មវិធីធនាគារលើទូរស័ព្ទថ្មីមួយ ដោយពិចារណាថាវាជួយសន្សំពេលវេលាបានច្រើនឬអត់ និងពិបាកចុចប្រើឬអត់។ |
| Mediation Analysis (ការវិភាគកត្តាសម្របសម្រួល) | ការវិភាគស្ថិតិដែលស្វែងរកអថេរទីបី (Mediator) ដែលដើរតួជាអ្នកពាំនាំ ឬពន្យល់ពីទំនាក់ទំនងរវាងអថេរឯករាជ្យ និងអថេរអនិស្សរៈ។ ក្នុងឯកសារនេះ ការត្រៀមខ្លួន (Readiness) គឺជាកត្តាសម្របសម្រួលរវាងប្រវត្តិរូបកសិករ និងចេតនា។ | ដូចជាអ្នកធ្វើមេអណ្តើកដែលជាអ្នកនាំសារភ្ជាប់និស្ស័យរវាងកំលោះ និងក្រមុំ ដែលកាលពីមុនមិនសូវស្គាល់គ្នាទាល់តែសោះ។ |
| Cronbach’s Alpha (អាល់ហ្វារបស់ Cronbach) | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃភាពជឿជាក់ (Reliability) ឬភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាខាងក្នុងនៃកម្រងសំណួរស្ទង់មតិ ដើម្បីធានាថាសំណួរទាំងអស់ដែលវាស់ស្ទង់ប្រធានបទតែមួយ ទទួលបានចម្លើយដែលមានសង្គតិភាពគ្នាល្អ។ | ដូចជាការសួរសិស្សម្នាក់នូវសំណួរគណិតវិទ្យា៥ខុសៗគ្នាដែលប្រើរូបមន្តតែមួយ ដើម្បីធ្វើតេស្តបញ្ជាក់ថាគេពិតជាយល់រូបមន្តនោះមែន ឬគ្រាន់តែទាយត្រូវដោយចៃដន្យ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
