បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតលើដំណាំពោត ដែលអាចមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សត្វល្អិតមានប្រយោជន៍ ដូចជាសត្វល្អិតកន្ទុយដង្កៀប Proreus simulans ដែលជាសត្រូវធម្មជាតិរបស់សត្វល្អិតចង្រៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយការវាស់ស្ទង់អត្រាស្លាប់ និងអត្រាកំណើនរបស់សត្វល្អិតកន្ទុយដង្កៀប បន្ទាប់ពីការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតផ្សេងៗគ្នានៅមជ្ឈមណ្ឌលជាតិស្រាវជ្រាវពោត និងសណ្តែកសៀង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Topical Application (Carbamate & Organophosphate) ការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតដោយការបន្តក់ផ្ទាល់ (Carbofuran និង Turbufos) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការកម្ចាត់សត្វល្អិតចង្រៃដែលស៊ីរូងចូលទៅក្នុងគល់ ឬកំពូលពោត។ | បណ្តាលឱ្យមានអត្រាស្លាប់ខ្ពស់បំផុតដល់សត្វល្អិតកន្ទុយដង្កៀបមានប្រយោជន៍ ដោយសារការប៉ះពាល់ផ្ទាល់ទៅនឹងសារធាតុពុល។ | ផ្តល់កម្រិតពុលខ្ពស់បំផុតដោយមានអត្រាស្លាប់របស់សត្វល្អិតកន្ទុយដង្កៀប 78.93% និង 66.34% នៅរយៈពេល ១០ ថ្ងៃ។ |
| Spraying Method (Organophosphates) ការបាញ់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតប្រភេទ Organophosphates (EPN, Sulprofos) |
ងាយស្រួលអនុវត្តលើផ្ទៃដីដាំដុះធំទូលាយ និងអាចគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃបានច្រើនប្រភេទក្នុងពេលតែមួយ។ | កាត់បន្ថយអត្រាកំណើនរបស់សត្វល្អិតមានប្រយោជន៍យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ទោះបីជាអត្រាស្លាប់ភ្លាមៗមានកម្រិតមធ្យមក៏ដោយ។ | អត្រាស្លាប់មធ្យម (34.11% ទៅ 51.58%) ប៉ុន្តែអត្រាកំណើនសត្វល្អិតមានប្រយោជន៍ធ្លាក់ចុះមកត្រឹម 0.88 ទៅ 1.07 ដង។ |
| Insect Growth Regulators (IGR) & Synthetic Pyrethroids ការប្រើប្រាស់ថ្នាំកែប្រែការលូតលាស់សត្វល្អិត (IGR) និង Pyrethroids ត្រាប់ |
មានសុវត្ថិភាពខ្ពស់សម្រាប់សត្វល្អិតកន្ទុយដង្កៀបស៊ីសាច់ជាអាហារ ដែលជួយរក្សាតុល្យភាពសត្រូវធម្មជាតិក្នុងចម្ការ។ | អាចមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពសម្លាប់ភ្លាមៗ (Knockdown effect) ទៅលើសត្វល្អិតចង្រៃ ដូចថ្នាំប្រភេទគីមីខ្លាំងៗដទៃទៀត។ | អត្រាស្លាប់ទាបបំផុត (0% ដល់ 10.10%) និងរក្សាអត្រាកំណើនធម្មជាតិបានល្អ (រហូតដល់ 2.68 ដងសម្រាប់ក្រុម IGR)។ |
| Control Plot (No Insecticide) ការមិនប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត (Control Plot) |
រក្សាបាននូវប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងបរិមាណសត្រូវធម្មជាតិយ៉ាងពេញលេញ និងមិនមានការចំណាយលើសារធាតុគីមី។ | អាចប្រឈមនឹងការខូចខាតទិន្នផលដំណាំធ្ងន់ធ្ងរ ដោយសារសត្វល្អិតចង្រៃ ប្រសិនបើគ្មានវិធានការការពារផ្សេងៗទៀត។ | អត្រាស្លាប់ 0% និងមានអត្រាកំណើនប្រជាជនសត្វល្អិតកន្ទុយដង្កៀបធម្មជាតិកើនឡើង 2.21 ដង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវកសិកម្មវាលស្រែ ដូចជាដីដាំដុះ ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតចម្រុះ និងកម្លាំងពលកម្មសម្រាប់ការតាមដានប្រមូលទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវពោតនិងសណ្តែកសៀងជាតិ ក្នុងខេត្តនគររាជសីមា ប្រទេសថៃ នៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៨៩ ដល់ ១៩៩០។ ទិន្នន័យនេះផ្តោតលើអាកាសធាតុ លក្ខខណ្ឌដី និងពូជពោតនៅតំបន់នោះ ដែលអាចមានភាពខុសគ្នាតិចតួចពីប្រទេសកម្ពុជា។ យ៉ាងណាក្តី ដោយសារកម្ពុជាមានលក្ខខណ្ឌកសិ-រុក្ខកម្ម និងប្រភេទសត្វល្អិតស្រដៀងគ្នា លទ្ធផលនេះនៅតែមានតម្លៃខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ការអនុវត្តកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការជ្រើសរើសថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតដែលមិនប៉ះពាល់ដល់សត្រូវធម្មជាតិ។
ជារួម ការយល់ដឹងពីកម្រិតពុលនៃថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតនីមួយៗ អាចជួយកសិករកម្ពុជាផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ពីការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមីផ្តេសផ្តាស មកជាការប្រើប្រាស់ដោយមានការជ្រើសរើសត្រឹមត្រូវ ដើម្បីរក្សាតុល្យភាពប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Predaceous Earwig (សត្វល្អិតកន្ទុយដង្កៀបស៊ីសាច់ជាអាហារ) | ប្រភេទសត្វល្អិតកសិកម្មមានប្រយោជន៍ ដែលដើរតួជាសត្រូវធម្មជាតិដោយស៊ីសត្វល្អិតចង្រៃផ្សេងៗ (ដូចជាដង្កូវស៊ីពោត ឬពងសត្វល្អិត) ជាអាហារ ជួយកាត់បន្ថយការខូចខាតដំណាំដោយធម្មជាតិ។ នៅក្នុងឯកសារនេះវាសំដៅលើប្រភេទ Proreus simulans។ | ដូចជាឆ្មាដែលជួយចាប់កណ្តុរក្នុងផ្ទះរបស់យើងអញ្ចឹងដែរ វាជាឆ្មាំការពារចម្ការដែលជួយកសិករកម្ចាត់សត្វល្អិតចង្រៃដោយមិនបាច់ប្រើថ្នាំ។ |
| Organophosphate (សារធាតុអ័រកាណូផូស្វាត) | ក្រុមថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតគីមីដែលមានសកម្មភាពខ្លាំង ដោយវាយប្រហារទៅលើអង់ស៊ីមក្នុងប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទរបស់សត្វល្អិត បណ្តាលឱ្យពួកវាប្រកាច់និងស្លាប់។ វាមានកម្រិតពុលខ្ពស់ណាស់ទាំងចំពោះសត្វល្អិតចង្រៃ និងសត្វល្អិតមានប្រយោជន៍។ | វាប្រៀបដូចជាគ្រាប់បែកឧស្ម័នពុល ដែលមិនត្រឹមតែសម្លាប់សត្រូវប៉ុណ្ណោះទេ តែវាក៏សម្លាប់អ្នកភូមិស្លូតត្រង់ (សត្វល្អិតមានប្រយោជន៍) ដែលនៅក្បែរនោះដែរ។ |
| Carbamate (សារធាតុកាបាម៉ាត) | ក្រុមថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតគីមីម្យ៉ាងទៀតដែលធ្វើសកម្មភាពស្រដៀងនឹង Organophosphate ដែរ គឺបំផ្លាញប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ។ ថ្នាំ Carbofuran ដែលប្រើក្នុងឯកសារនេះ គឺជាប្រភេទ Carbamate ដែលមានជាតិពុលខ្លាំងបំផុត និងបណ្តាលឱ្យសត្វល្អិតកន្ទុយដង្កៀបស្លាប់ច្រើនជាងគេ។ | ដូចជាថ្នាំពុលដែលចូលទៅរារាំងការបញ្ជូនសារក្នុងខួរក្បាល ធ្វើឱ្យរាងកាយសត្វល្អិតគាំង និងឈប់ដំណើរការភ្លាមៗ។ |
| Insect Growth Regulator / IGR (ថ្នាំកែប្រែការលូតលាស់សត្វល្អិត) | ក្រុមសារធាតុគីមីដែលមិនសម្លាប់សត្វល្អិតភ្លាមៗ (No knockdown effect) ទេ ប៉ុន្តែវាទៅរំខានដល់វដ្តជីវិត និងការលូតលាស់របស់ពួកវា ដូចជាការរារាំងការសកកករបក។ វាមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ចំពោះសត្រូវធម្មជាតិ និងបរិស្ថាន។ | ដូចជាថ្នាំពន្យារកំណើត ឬថ្នាំបញ្ឈប់ការលូតលាស់ ដែលធ្វើឱ្យសត្វល្អិតចង្រៃមិនអាចធំធាត់ និងបន្តពូជបាន ប៉ុន្តែមិនប៉ះពាល់ដល់សត្វផ្សេងទៀតទេ។ |
| Synthetic Pyrethroids (សារធាតុពីរ៉េតទ្រូអ៊ីតត្រាប់) | ក្រុមថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតសិប្បនិម្មិត ដែលត្រូវបានផលិតឡើងដោយត្រាប់តាមទម្រង់គីមីធម្មជាតិដែលមាននៅក្នុងផ្កាស្បៃរឿង (Chrysanthemum)។ វាមានប្រសិទ្ធភាពសម្លាប់សត្វល្អិតចង្រៃបានល្អ ហើយមិនសូវពុលខ្លាំងដល់សត្វល្អិតមានប្រយោជន៍នោះទេ។ | ដូចជាការចម្រាញ់ និងបង្កើតថ្នាំសម្លាប់មេរោគដោយចម្លងតាមរូបមន្តរុក្ខជាតិឱសថបុរាណ ដើម្បីឱ្យវាកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព តែមានសុវត្ថិភាពគួរសម។ |
| Topical application (ការបន្តក់ថ្នាំដោយផ្ទាល់) | វិធីសាស្ត្រនៃការសាកល្បងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ឬវាលស្រែ ដោយយកសារធាតុគីមីក្នុងបរិមាណជាក់លាក់មួយ ទៅទម្លាក់ឬបន្តក់ដោយផ្ទាល់ទៅលើរាងកាយរបស់សត្វល្អិត ឬរុក្ខជាតិ ដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតជាតិពុលពិតប្រាកដដែលរាងកាយទទួលបាន។ | ដូចជាការលាបថ្នាំផ្ទាល់ទៅលើមុខរបួស ឬស្បែក ដើម្បីតាមដានប្រតិកម្មរបស់វា ជំនួសឱ្យការបាញ់ថ្នាំជាទូទៅទៅក្នុងបរិយាកាស។ |
| Mortality percentage (អត្រាស្លាប់គិតជាភាគរយ) | រង្វាស់ស្ថិតិដែលបង្ហាញពីសមាមាត្រនៃចំនួនសត្វល្អិតដែលបានស្លាប់ បន្ទាប់ពីបានទទួលរងនូវការប៉ះពាល់ជាមួយថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ធៀបនឹងចំនួនសត្វល្អិតសរុបដែលបានយកមកធ្វើតេស្ត។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ គេវាស់វែងនៅថ្ងៃទី ១០ និង ទី ២០ ក្រោយប្រើថ្នាំ។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនសិស្សដែលធ្លាក់ការប្រឡង ធៀបនឹងសិស្សទាំងអស់ក្នុងថ្នាក់ ដើម្បីដឹងពីកម្រិតពិបាកនៃវិញ្ញាសា (ឬកម្រិតពុលរបស់ថ្នាំ)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
