បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការស្វែងរកប្រភេទចំណីដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការចិញ្ចឹមបង្កាត់ពូជសត្វល្អិតស្លាបស្បៃពណ៌បៃតង (Plesiochrysa ramburi) ដើម្បីប្រើប្រាស់ជាភ្នាក់ងារត្រួតពិនិត្យជីវសាស្រ្តលើសត្វល្អិតចៃម្សៅដំឡូងមី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើតេស្តវាយតម្លៃលើចំណូលចិត្តចំណី និងដំណើរការលូតលាស់របស់ដង្កូវ Plesiochrysa ramburi តាមរយៈការពិសោធន៍ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដោយប្រើប្រាស់ចៃម្សៅ ៣ ប្រភេទ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Mass rearing on Pseudococcus jackbeardsleyi ការចិញ្ចឹមបង្កាត់ពូជដោយឱ្យស៊ីចៃម្សៅ Pseudococcus jackbeardsleyi |
ផ្តល់នូវអត្រាបន្តពូជខ្ពស់បំផុត និងមានរយៈពេលនៃការកើនឡើងទ្វេដង (Doubling time) ខ្លីជាងគេ ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការចិញ្ចឹមជាទ្រង់ទ្រាយធំ។ | ដង្កូវសត្វល្អិតស្លាបស្បៃពណ៌បៃតងមិនសូវចូលចិត្តស៊ីវានៅដំណាក់កាលដំបូងឡើយ ដោយសារតែវាមានទំហំធំជាង និងខ្លួនរឹងជាងប្រភេទដទៃ។ | អត្រាបន្តពូជសុទ្ធ (R0) = 19.1967 និងអត្រាបន្តពូជសរុប (GRR) = 46.0156 ញី/ញី/ជំនាន់។ |
| Mass rearing on Phenacoccus manihoti / Ph. madeirensis ការចិញ្ចឹមបង្កាត់ពូជដោយឱ្យស៊ីចៃម្សៅ Phenacoccus manihoti និង Ph. madeirensis |
ជាចំណីដែលដង្កូវមានចំណូលចិត្តខ្លាំងជាងគេ (ងាយស្រួលស៊ីដោយសារទំហំតូច និងខ្លួនទន់) ហើយអាចប្រើជាចំណីជំនួសដ៏ល្អ។ | ប៉ារ៉ាម៉ែត្រនៃការបន្តពូជ (អត្រាបន្តពូជសុទ្ធ និងសរុប) មានកម្រិតទាបជាង បើប្រៀបធៀបទៅនឹងការស៊ី Ps. jackbeardsleyi។ | អត្រាបន្តពូជសុទ្ធ (R0) ត្រឹមតែប្រហែល 17.2 និងអត្រាបន្តពូជសរុប (GRR) ប្រហែល 41 ញី/ញី/ជំនាន់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះតម្រូវឱ្យមានការរៀបចំបន្ទប់ពិសោធន៍ដែលអាចគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាព និងសំណើមបានល្អ ព្រមទាំងប្រភពចំណីធម្មជាតិសម្រាប់ការបង្កាត់ពូជ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ ក្រោមលក្ខខណ្ឌសីតុណ្ហភាព និងសំណើមដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។ ទោះបីជាអាកាសធាតុនៅក្នុងប្រទេសថៃមានភាពស្រដៀងគ្នាទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏លទ្ធផលនៃការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅលើវាលស្រែចម្ការដែលអាចមានការប្រែប្រួលសីតុណ្ហភាព និងអាកាសធាតុរដូវប្រាំង/វស្សា អាចនឹងមានភាពខុសប្លែកគ្នាបន្តិចបន្តួច។
វិធីសាស្ត្រនៃការចិញ្ចឹមបង្កាត់ពូជសត្វល្អិតមានប្រយោជន៍នេះ គឺមានសារៈសំខាន់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ការប្រើប្រាស់ Pseudococcus jackbeardsleyi ជាចំណីសម្រាប់ការចិញ្ចឹមបង្កាត់ពូជ Plesiochrysa ramburi ជាទ្រង់ទ្រាយធំ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏មានសក្តានុពល និងចំណាយទាប សម្រាប់ការអនុវត្តកម្មវិធីគ្រប់គ្រងសមាសភាពចង្រៃចម្រុះ (IPM) នៅកម្ពុជា ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតគីមី។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Plesiochrysa ramburi (សត្វល្អិតស្លាបស្បៃពណ៌បៃតង) | ជាប្រភេទសត្វល្អិតវិសេសម្យ៉ាងដែលដង្កូវរបស់វាស៊ីសត្វល្អិតចង្រៃផ្សេងៗ (ដូចជាចៃម្សៅ) ជាអាហារ ដែលគេតែងតែយកវាទៅប្រើប្រាស់ជាភ្នាក់ងារត្រួតពិនិត្យជីវសាស្ត្រក្នុងវិស័យកសិកម្ម។ | ដូចជាប៉ូលីសធម្មជាតិដែលជួយតាមចាប់និងស៊ីសត្វល្អិតចង្រៃដើម្បីជួយការពារដំណាំរបស់កសិករ។ |
| Mass rearing (ការចិញ្ចឹមបង្កាត់ពូជជាទ្រង់ទ្រាយធំ) | គឺជាដំណើរការនៃការចិញ្ចឹម និងបង្កើនចំនួនសត្វល្អិតមានប្រយោជន៍នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ក្នុងបរិមាណដ៏ច្រើន ដើម្បីយកពួកវាទៅលែងក្នុងចម្ការសម្រាប់កម្ចាត់សត្វល្អិតចង្រៃ។ | ដូចជាការបើកកសិដ្ឋានហ្វឹកហ្វឺនកងទ័ពសត្វល្អិតល្អៗឱ្យបានច្រើន ដើម្បីត្រៀមបញ្ជូនទៅប្រយុទ្ធជាមួយសត្វល្អិតចង្រៃ។ |
| Life table analysis (ការវិភាគតារាងជីវិត) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីតាមដានវដ្តជីវិតរបស់សត្វល្អិតដោយវាស់ស្ទង់អត្រារស់រានមានជីវិត អាយុកាល និងអត្រាបន្តពូជ ដើម្បីវាយតម្លៃពីសក្តានុពលនៃការកើនឡើងចំនួនរបស់វានៅពេលស៊ីចំណីណាមួយ។ | ដូចជាការធ្វើសៀវភៅជំរឿនប្រជាជន ដើម្បីដឹងថាពួកគេរស់បានយូរប៉ុណ្ណា និងអាចមានកូនចៅប៉ុន្មាននាក់។ |
| Net reproduction number (អត្រាបន្តពូជសុទ្ធ) | ចំនួនកូនញីជាមធ្យមដែលសត្វល្អិតញីមួយក្បាលអាចបង្កើតបានក្នុងមួយជីវិតរបស់វា ដែលបញ្ជាក់ពីសមត្ថភាពពិតប្រាកដក្នុងការបន្តពូជដោយគិតបញ្ចូលទាំងអត្រាស្លាប់។ | ដូចជាចំនួនកូនស្រីមធ្យមដែលម្តាយម្នាក់អាចចិញ្ចឹមឱ្យរស់រានមានជីវិតរហូតដល់ធំពេញវ័យបាន ដើម្បីបន្តត្រកូល។ |
| Instar (វគ្គដង្កូវ ឬដំណាក់កាលដង្កូវ) | ដំណាក់កាលនីមួយៗនៃការលូតលាស់របស់ដង្កូវសត្វល្អិត ចន្លោះពីការសកកម្ទេចចាស់ចេញម្តងទៅម្តងទៀត មុនពេលវាក្លាយទៅជាសត្វពេញវ័យ (ឧទាហរណ៍៖ វគ្គទី១ ទី២ និងទី៣)។ | ដូចជាថ្នាក់រៀនរបស់ក្មេងៗ (ថ្នាក់ទី១ ទី២ ទី៣) មុនពេលពួកគេធំពេញវ័យ និងបញ្ចប់ការសិក្សា។ |
| Choice and no-choice tests (ការធ្វើតេស្តមានជម្រើស និងគ្មានជម្រើស) | ជាការពិសោធន៍ដើម្បីវាយតម្លៃចំណូលចិត្តចំណីរបស់សត្វល្អិត ដោយវិធីមួយផ្តល់ចំណីច្រើនប្រភេទឱ្យវាជ្រើសរើស (មានជម្រើស) និងវិធីមួយទៀតផ្តល់ចំណីតែមួយប្រភេទគត់ (គ្មានជម្រើស)។ | ដូចជាការដាក់ម្ហូបច្រើនមុខឱ្យក្មេងរើសយកមុខដែលចូលចិត្ត (មានជម្រើស) បើធៀបនឹងការដួសបាយឱ្យតែមួយមុខអត់មានជម្រើសឱ្យរើស។ |
| Integrated pest management (ការគ្រប់គ្រងសមាសភាពចង្រៃចម្រុះ) | វិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃដោយរួមបញ្ចូលបច្ចេកទេសច្រើនយ៉ាងបញ្ជូលគ្នា ដូចជាការប្រើសត្វល្អិតមានប្រយោជន៍ ការដាំដុះឆ្លាស់ និងការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមីក្នុងកម្រិតទាបបំផុត ដើម្បីការពារបរិស្ថានកសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ក្បួនយុទ្ធសាស្ត្រចម្រុះក្នុងការការពារផ្ទះ ដោយប្រើទាំងឆ្កែយាមផ្ទះ របង និងកាមេរ៉ាសុវត្ថិភាព ជាជាងការពឹងផ្អែកតែលើអាវុធម្យ៉ាង។ |
| Cassava mealybugs (សត្វល្អិតចៃម្សៅដំឡូងមី) | ជាប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃម្យ៉ាងដែលជញ្ជក់ទឹករុក្ខជាតិពីដើមដំឡូងមី និងបញ្ចេញសារធាតុរាវផ្អែមដែលធ្វើឱ្យដើមដំឡូងមីចុះខ្សោយ ក្រិន និងខូចខាតដល់ទិន្នផលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | ដូចជាទាទឹកដែលតោងបឺតឈាមពីរាងកាយយើង ធ្វើឱ្យដើមដំឡូងមីចុះខ្សោយ និងមិនអាចលូតលាស់បានល្អ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
