បញ្ហា (The Problem)៖ តំបន់ជនបទជាច្រើនមានសក្តានុពលទេសចរណ៍កសិកម្ម ប៉ុន្តែខ្វះការរៀបចំផែនការប្រើប្រាស់ដីប្រកបដោយភាពត្រឹមត្រូវ ដែលអាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ធនធានធម្មជាតិ និងវប្បធម៌។ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការវាយតម្លៃសមត្ថភាព និងភាពស័ក្តិសមនៃដីសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍កសិកម្មប្រកបដោយចីរភាពនៅស្រុក Şarköy ប្រទេសតួកគី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ (GIS) រួមបញ្ចូលជាមួយទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រ អាកាសធាតុ និងដី ដើម្បីវាយតម្លៃ និងបង្កើតផែនទីភាពស័ក្តិសមនៃតំបន់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| GIS-based Land Suitability Evaluation ការវាយតម្លៃភាពស័ក្តិសមនៃដីដោយផ្អែកលើប្រព័ន្ធ GIS |
អាចរួមបញ្ចូលទិន្នន័យច្រើនប្រភេទ (អាកាសធាតុ ដី ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ) ដើម្បីវិភាគនិងកំណត់តំបន់ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ទេសចរណ៍កសិកម្មបានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ វាជួយជៀសវាងការខូចខាតបរិស្ថានដោយសារការអភិវឌ្ឍមិនមានផែនការ។ | ទាមទារឱ្យមានទិន្នន័យផែនទី ទិន្នន័យលេខដែលមានភាពសុក្រឹតខ្ពស់ និងតម្រូវឱ្យមានអ្នកជំនាញបច្ចេកទេសក្នុងការប្រើប្រាស់កម្មវិធី។ | បានកំណត់ផ្ទៃដី ១៧,២៤ ហិកតាដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ដំណាំទំពាំងបាយជូរ និងជាង ១១.៩១៥ ហិកតាសម្រាប់ដំណាំអូលីវ។ |
| SWOT Analysis ការវិភាគចំណុចខ្លាំង ខ្សោយ ឱកាស និងការគំរាមកំហែង (SWOT) |
ជួយវាយតម្លៃកត្តាសេដ្ឋកិច្ចសង្គម ទិដ្ឋភាពវប្បធម៌ និងកម្រិតនៃការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋាន ដែលជាទិន្នន័យគុណវិស័យដែលប្រព័ន្ធផែនទីភូមិសាស្ត្រមិនអាចផ្តល់ឱ្យបាន។ | ពឹងផ្អែកលើការសង្កេត និងមតិយោបល់ផ្ទាល់ខ្លួនដែលអាចមានភាពលម្អៀង និងមិនផ្តល់ជាទិន្នន័យបរិមាណ (Quantitative data) ជាក់លាក់នោះទេ។ | បានបង្ហាញថាតំបន់សិក្សាមានសក្តានុពលអាកាសធាតុនិងផលិតផលល្អ ប៉ុន្តែជួបបញ្ហាខ្វះការរៀបចំចងក្រងសហគមន៍ និងខ្វះហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្ត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រក្នុងការសិក្សានេះទាមទារនូវកម្មវិធីកុំព្យូទ័រឯកទេស ទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រកម្រិតលម្អិត និងចំណេះដឹងពហុជំនាញ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅស្រុក Şarköy ប្រទេសតួកគី ដោយពឹងផ្អែកលើអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីសម្រាប់ដំណាំអូលីវ (Olea europeae L.) និងទំពាំងបាយជូរ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយកគំរូនេះមកអនុវត្តតម្រូវឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ (Suitability Criteria) ឱ្យស្របតាមអាកាសធាតុត្រូពិច ប្រភេទដី និងប្រភេទដំណាំក្នុងស្រុក ដូចជាម្រេច ទុរេន ឬស្វាយ ជាដើម។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃនិងរៀបចំផែនការប្រើប្រាស់ដីនេះ មានសារៈសំខាន់និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍កសិកម្ម (Agritourism) នៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តការរៀបចំផែនការផ្អែកលើទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រនេះ នឹងជួយឱ្យកម្ពុជាអាចទាញយកប្រយោជន៍ពីសក្តានុពលកសិកម្មរបស់ខ្លួន បំប្លែងទៅជាគោលដៅទេសចរណ៍ប្រកបដោយចីរភាព និងបង្កើនចំណូលសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋានប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Agritourism (ទេសចរណ៍កសិកម្ម) | វាដើរតួជាស្ពានភ្ជាប់រវាងវិស័យកសិកម្ម និងទេសចរណ៍ ដោយផ្តល់ឱកាសឱ្យភ្ញៀវទេសចរអាចចូលរួមសកម្មភាពផ្ទាល់នៅកសិដ្ឋាន (ដូចជាការប្រមូលផល ឬភ្លក់ផលិតផល) ដែលជួយបង្កើតប្រភពចំណូលបន្ថែមសម្រាប់កសិករ និងលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចសហគមន៍មូលដ្ឋាន។ | ដូចជាការដែលយើងទៅលេងចម្ការធូរេន ឬចម្ការម្រេច ហើយបានបេះញ៉ាំផ្ទាល់ ព្រមទាំងទិញផលិតផលពីកសិករនៅទីនោះផ្ទាល់តែម្តង។ |
| Geographical Information System / GIS (ប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ) | វាដំណើរការដោយការប្រមូល ផ្ទុក ត្រួតស៊ីគ្នា និងវិភាគទិន្នន័យដែលមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រ (ដូចជាអាកាសធាតុ កម្ពស់ ប្រភេទដី) ដើម្បីបង្កើតជាផែនទីដែលជួយដល់អ្នកស្រាវជ្រាវក្នុងការសម្រេចចិត្តថា តំបន់ណាមួយស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ធ្វើគម្រោងអ្វីមួយ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ Google Maps កម្រិតខ្ពស់ ដែលមិនត្រឹមតែប្រាប់ផ្លូវ តែថែមទាំងអាចប្រាប់ពីប្រភេទដី អាកាសធាតុ និងកន្លែងដែលល្អបំផុតសម្រាប់ដាំដំណាំ។ |
| Land use capability classes (ចំណាត់ថ្នាក់សមត្ថភាពប្រើប្រាស់ដី) | វាវាយតម្លៃនិងបែងចែកប្រភេទដីទៅតាមសក្តានុពល និងកម្រិតកំណត់របស់វា (ដូចជា ជម្រាល ជម្រៅដី ហានិភ័យនៃការហូរច្រោះ) ដើម្បីកំណត់ថាតើដីនោះគួរប្រើសម្រាប់ដាំដំណាំ ធ្វើវាលស្មៅ ឬទុកជាព្រៃឈើ ដើម្បីកុំឱ្យខូចគុណភាពដីទៅថ្ងៃមុខ។ | ដូចជាការចាត់ថ្នាក់សិស្សតាមសមត្ថភាពមុខវិជ្ជា គឺយើងចាត់ថ្នាក់ដីថាដីមួយណាស័ក្តិសមដាំអី ឬធ្វើអ្វីបានល្អបំផុតដោយមិនខូចគុណភាពដី។ |
| Viticulture (ការដាំដុះទំពាំងបាយជូរ) | វាជាដំណើរការនៃការអនុវត្តបច្ចេកទេសកសិកម្មទាំងមូលទៅលើការដាំដុះ និងថែរក្សាដើមទំពាំងបាយជូរ រាប់ចាប់ពីការជ្រើសរើសពូជ ការកាត់តាក់តែងមែក និងការប្រមូលផល ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏សំខាន់សម្រាប់ឧស្សាហកម្មផលិតស្រាទំពាំងបាយជូរ (Wine)។ | ជាសិល្បៈនិងវិទ្យាសាស្ត្រនៃការធ្វើចម្ការទំពាំងបាយជូរ ដូចដែលយើងឃើញនៅតំបន់ផលិតស្រាទំពាំងបាយជូរល្បីៗនៅប្រទេសបារាំង។ |
| SWOT analysis (ការវិភាគ SWOT) | វាជាស៊ុមការងារសម្រាប់វាយតម្លៃស្ថានភាពទូទៅនៃគម្រោង ដោយធ្វើការបែងចែកកត្តាខាងក្នុង (ចំណុចខ្លាំង ចំណុចខ្សោយ) និងកត្តាខាងក្រៅ (ឱកាស ការគំរាមកំហែង) ដើម្បីរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍ឱ្យបានត្រឹមត្រូវនិងបញ្ចៀសហានិភ័យ។ | ដូចជាការថ្លឹងថ្លែងរកមើលគុណសម្បត្តិ គុណវិបត្តិ ឱកាសចំណេញ និងហានិភ័យ មុននឹងសម្រេចចិត្តបោះទុនបើកអាជីវកម្មអ្វីមួយ។ |
| Conservation-use balance (តុល្យភាពរវាងការអភិរក្សនិងការប្រើប្រាស់) | វាទាមទារឱ្យការទាញយកប្រយោជន៍ពីធនធានធម្មជាតិ (ដូចជាការបើកតំបន់កសិកម្មឱ្យទេសចរចូលលេង) ត្រូវធ្វើឡើងក្នុងកម្រិតមួយដែលមិនបំផ្លាញប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ដើម្បីធានាថាធនធានទាំងនោះនៅតែអាចប្រើប្រាស់បានយូរអង្វែងសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។ | ដូចជាការដកប្រាក់សន្សំក្នុងធនាគារមកចាយតែការប្រាក់ ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់ប្រាក់ដើម ដើម្បីឱ្យមានលុយចាយរហូត។ |
| Thematic maps (ផែនទីតាមប្រធានបទ) | វាបំប្លែងទិន្នន័យដ៏ស្មុគស្មាញ (ដូចជាទិន្នន័យទឹកភ្លៀង របាយប្រជាជន ឬប្រភេទដី) ឱ្យទៅជាទម្រង់រូបភាពពណ៌នៅលើផែនទី ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ ដើម្បីងាយស្រួលមើលឃើញពីភាពខុសគ្នានៃតំបន់នីមួយៗក្នុងការវិភាគទិន្នន័យ GIS ។ | ជាផែនទីដែលមិនមែនគ្រាន់តែបង្ហាញផ្លូវនិងព្រំដែន តែវាផ្តោតលើរឿងតែមួយ ឧទាហរណ៍ផែនទីដែលផាត់ពណ៌បង្ហាញតែតំបន់ណាមានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើនជាងគេ។ |
| Productivism (ផលិតកម្មនិយម) | វាជំរុញឱ្យវិស័យកសិកម្មផ្តោតសំខាន់តែទៅលើការបង្កើនទិន្នផលឱ្យបានច្រើនបំផុតតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន ដោយប្រើប្រាស់ជីគីមី និងគ្រឿងចក្រជាដើម ដែលជារឿយៗតែងតែមើលរំលងពីផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន (ផ្ទុយពីការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព)។ | ដូចជាការរុញច្រានម៉ាស៊ីនឱ្យធ្វើការអតិបរមាដើម្បីបានផលច្រើនបំផុត ដោយមិនខ្វល់ថាម៉ាស៊ីននោះឆាប់ខូច ឬបញ្ចេញផ្សែងពុលនោះទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
