បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាស្មៅចង្រៃក្នុងការដាំដុះប៉េងប៉ោះ ដោយស្វែងរកវិធីសាស្ត្រគ្របដីដែលចំណាយតិច និងផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ដើម្បីជំនួសការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅគីមី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រើប្រាស់ប្លង់ពិសោធន៍បែបចៃដន្យពេញលេញ (Randomized Complete Block - RCB) ដែលមាន៤ជាន់និង៧ប្រព្រឹត្តិកម្ម ដោយប្រៀបធៀបសម្ភារៈគ្របដីផ្សេងៗជាមួយថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Mulching with straw ការគ្របដីដោយចំបើង |
សម្ភារៈងាយស្រួលរកក្នុងស្រុក ជួយរក្សាសំណើមដីបានល្អ និងជំរុញការលូតលាស់ដើមប៉េងប៉ោះបានយ៉ាងប្រសើរ។ វាជាជម្រើសសរីរាង្គដែលជួយកែលម្អរចនាសម្ព័ន្ធដីនៅពេលវាពុកផុយ។ | ត្រូវការបរិមាណច្រើន (ប្រមាណ១តោនក្នុងមួយរ៉ៃ) ដែលអាចត្រូវការកម្លាំងពលកម្មច្រើនក្នុងការដឹកជញ្ជូន និងរៀបចំ។ | ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ 3,596.36 ក្រាម/ដើម និងទទួលបានប្រាក់ចំណេញ 19,255.05 បាត/រ៉ៃ។ |
| Mulching with dry cogon grass ការគ្របដីដោយស្មៅស្បូវស្ងួត |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃ និងផ្តល់ទិន្នផលប៉េងប៉ោះខ្ពស់ជាងគេបំផុតក្នុងការពិសោធន៍។ | ការចំណាយដើមទុនលើការប្រមូល និងរៀបចំស្មៅស្បូវមានតម្លៃខ្ពស់ជាងចំបើងបន្តិច (៤,៩០០ បាត/រ៉ៃ)។ | ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត 3,858.23 ក្រាម/ដើម និងប្រាក់ចំណេញអតិបរមា 20,139.02 បាត/រ៉ៃ។ |
| Mulching with plastic (Grey/Black) ការគ្របដីដោយផ្លាស្ទិក (ពណ៌ប្រផេះ និងខ្មៅ) |
ងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្ត និងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការទប់ស្កាត់ការដុះស្មៅចង្រៃបានលឿន។ | មិនរលាយក្នុងដី ដែលបង្កផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ព្រមទាំងអាចធ្វើឱ្យសីតុណ្ហភាពដីកើនឡើងខ្ពស់ ប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់របស់ប៉េងប៉ោះ។ | ផ្តល់ទិន្នផលត្រឹមតែ 2,589.83 ក្រាម/ដើម និងប្រាក់ចំណេញ 9,563.38 បាត/រ៉ៃ ដែលទាបជាងការប្រើចំបើង។ |
| Chemical Herbicides (Oxadiazon/Metribuzin) ការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅគីមី |
ចំណាយដើមទុនទាបខ្លាំង (២០០ ទៅ ៤៥០ បាត/រ៉ៃ) និងចំណេញពេលវេលាក្នុងការអនុវត្តលើផ្ទៃដីធំ។ | អាចបន្សល់ទុកនូវសារធាតុគីមីពុលក្នុងដី ប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកប្រើប្រាស់ និងមិនអាចរក្សាសំណើមដីបានដូចការគ្របដីនោះទេ។ | ទិន្នផលមធ្យមចន្លោះពី 2,453 ទៅ 2,709.29 ក្រាម/ដើម និងចំណេញចន្លោះ 11,103 ទៅ 13,809 បាត/រ៉ៃ។ |
| Hoe weeding ការជំរះស្មៅដោយកម្លាំងពលកម្ម (ប្រើចបកាប់) |
មិនប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី ឬផ្លាស្ទិក ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ការដាំដុះបែបប្រពៃណីធម្មជាតិ។ | ទាមទារកម្លាំងពលកម្មខ្ពស់ (ចំណាយ ៩៦០ បាត/រ៉ៃ) និងត្រូវធ្វើឡើងច្រើនដងប្រសិនបើស្មៅដុះលឿន។ | ទិន្នផល 2,819.07 ក្រាម/ដើម និងទទួលបានប្រាក់ចំណេញ 14,103.06 បាត/រ៉ៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះបានធ្វើការគណនាចំណាយយ៉ាងលម្អិត ដោយបង្ហាញថាការប្រើប្រាស់សម្ភារៈសរីរាង្គទោះបីជាមានការចំណាយដើមទុនបឋមខ្ពស់ ក៏នៅតែផ្តល់ប្រាក់ចំណេញត្រលប់មកវិញខ្ពស់បំផុត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវកសិកម្មខេត្តណុងខាយ (Nong Khai) ប្រទេសថៃ ក្នុងឆ្នាំ ២០០១-២០០២ លើប្រភេទប៉េងប៉ោះពូជ Peto 94 និង SK 4។ ទោះបីជាទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ច (តម្លៃពលកម្ម និងសម្ភារៈ) មានភាពហួសសម័យក៏ដោយ ប៉ុន្តែលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ ប្រភេទដី និងប្រភេទស្មៅចង្រៃ (ដូចជា Melochia corcholifolia L.) គឺស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងតំបន់វាលទំនាប និងតាមដងទន្លេមេគង្គក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រគ្របដីដោយចំបើងនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍ និងសក្តានុពលខ្ពស់ណាស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជា។
ការប្រើប្រាស់កាកសំណល់កសិកម្មដូចជាចំបើងដើម្បីគ្របដី មិនត្រឹមតែជាដំណោះស្រាយបញ្ហាស្មៅចង្រៃដ៏មានប្រសិទ្ធភាពនោះទេ តែវាថែមទាំងជួយបង្កើនទិន្នផល និងប្រាក់ចំណេញដល់កសិករកម្ពុជាប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Mulching (ការគ្របដី) | ការប្រើប្រាស់សម្ភារៈផ្សេងៗ (ដូចជា ចំបើង ស្មៅស្ងួត ឬផ្លាស្ទិក) មកគ្របពីលើផ្ទៃដីដាំដុះ ដើម្បីរក្សាសំណើមដី ទប់ស្កាត់ការដុះស្មៅចង្រៃ និងរក្សាសីតុណ្ហភាពដីឱ្យមានលំនឹងល្អសម្រាប់ការលូតលាស់របស់ដំណាំ។ | ដូចជាការស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ការពារកម្តៅថ្ងៃឱ្យដី ដើម្បីកុំឱ្យដីឆាប់ស្ងួត និងការពារកុំឱ្យស្មៅអាក្រក់ដុះដណ្តើមជីជាតិដំណាំ។ |
| Broadleaved weeds (ស្មៅស្លឹកទូលាយ) | ជាប្រភេទស្មៅចង្រៃដែលមានស្លឹករាងសំប៉ែត និងទូលាយ (ខុសពីស្មៅប្រភេទស្លឹកស្រួចៗ ឬស្មៅប្រភេទក្រហុក) ដែលច្រើនតែដុះលូតលាស់លឿន និងប្រកួតប្រជែងដណ្តើមពន្លឺ និងសារធាតុចិញ្ចឹមពីដំណាំសំខាន់ៗ។ ឧទាហរណ៍នៅក្នុងឯកសារគឺប្រភេទស្មៅ Melochia corcholifolia L.។ | ដូចជាឆ័ត្រតូចៗដែលដុះលាតសន្ធឹងបាំងពន្លឺព្រះអាទិត្យមិនឱ្យចាំងមកដល់កូនដំណាំរបស់យើង។ |
| Grassy weeds (ស្មៅស្លឹកតូច ឬស្មៅប្រភេទស្លឹកស្រួច) | ជាប្រភេទស្មៅចង្រៃដែលមានស្លឹករាងទ្រវែង ស្រួច និងមានសរសៃស្លឹកស្របគ្នា (ដូចជាស្មៅជើងក្រាស ឬស្មៅចិញ្ចៀនជាដើម) ដែលធន់នឹងអាកាសធាតុ និងមានប្រព័ន្ធឫសស្មុគស្មាញធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការកម្ចាត់ចោល។ | ដូចជាសរសៃសក់រឹងៗដែលដុះចាក់ឫសខ្វាត់ខ្វែងជ្រៅក្នុងដី ធ្វើឱ្យយើងពិបាកក្នុងការដកវាចេញ។ |
| Randomized Complete Block (RCB) (ប្លង់ពិសោធន៍បែបចៃដន្យពេញលេញ) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដោយបែងចែកដីជាកន្លែងតូចៗ (Block) ហើយដាក់ប្រព្រឹត្តិកម្ម (Treatments ដូចជាការគ្របដីដោយវត្ថុផ្សេងៗ) ចូលទៅក្នុង Block នីមួយៗដោយចៃដន្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយការលម្អៀងនៃលទ្ធផលដោយសារភាពខុសគ្នានៃគុណភាពដី។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែ និងខ្សោយឱ្យចូលរៀនក្នុងថ្នាក់ផ្សេងៗគ្នាដោយស្មើភាព ដើម្បីធានាថាការប្រកួតប្រជែងយកចំណាត់ថ្នាក់គឺយុត្តិធម៌។ |
| Active ingredient (ai) (សារធាតុសកម្ម ឬសារធាតុបង្កឥទ្ធិពល) | គឺជាសមាសធាតុគីមីចម្បងនៅក្នុងថ្នាំកសិកម្ម (ដូចជាថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ) ដែលមានតួនាទីផ្ទាល់ក្នុងការសម្លាប់ ឬទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់សមាសភាគគោលដៅ (ស្មៅចង្រៃ) ខណៈដែលសមាសធាតុផ្សេងទៀតគ្រាន់តែជាសារធាតុផ្សំបន្ថែមប៉ុណ្ណោះ។ | ដូចជាជាតិកាហ្វេអ៊ីននៅក្នុងកាហ្វេ ដែលជាសារធាតុពិតប្រាកដធ្វើឱ្យយើងបាត់ងងុយដេក ចំណែកទឹក និងស្ករគ្រាន់តែជាគ្រឿងផ្សំបន្ថែមប៉ុណ្ណោះ។ |
| Untreated check (ឡូតិ៍ត្រួតពិនិត្យដែលមិនមានប្រព្រឹត្តិកម្ម) | ជាកន្លែងដាំដុះនៅក្នុងការពិសោធន៍ដែលមិនត្រូវបានគេធ្វើការគ្របដី ជំរះស្មៅ ឬប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅអ្វីទាំងអស់ ដើម្បីទុកជាគោលសម្រាប់ប្រៀបធៀបថាតើវិធីសាស្ត្រផ្សេងទៀតដែលកំពុងធ្វើតេស្តមានប្រសិទ្ធភាពកម្រិតណា។ | ដូចជាការទុកសិស្សម្នាក់មិនឱ្យរៀនគួរ ដើម្បីប្រៀបធៀបពិន្ទុជាមួយសិស្សដែលបានរៀនគួរ ថាតើការរៀនគួរពិតជាជួយឱ្យពិន្ទុខ្ពស់ជាងមែនឬអត់។ |
| Herbicides: Oxadiazon and Metribuzin (ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅគីមី) | ជាប្រភេទថ្នាំគីមីកសិកម្មដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅដើម្បីបាញ់សម្លាប់ស្មៅចង្រៃមុនពេល ឬក្រោយពេលវាដុះពន្លក។ ថ្វីត្បិតតែវាមានប្រសិទ្ធភាពលឿន និងចំណាយដើមទុនតិច ប៉ុន្តែការប្រើប្រាស់វាអាចបន្សល់ទុកនូវសំណល់គីមីពុលក្នុងដី។ | ដូចជាថ្នាំអង់ទីប៊ីយ៉ូទិកដែលវេជ្ជបណ្ឌិតឱ្យយើងលេបដើម្បីសម្លាប់មេរោគលឿន តែបើប្រើច្រើនពេកអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពក្រពះពោះវៀនរបស់យើង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
