បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃគុណភាពនិងភាពស្ទាត់ជំនាញនៃការវិភាគជីគីមីនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍រដ្ឋនិងឯកជននៅប្រទេសថៃ ដើម្បីធានាបាននូវការអនុលោមតាមស្តង់ដារធានាគុណភាព ISO/IEC 17025។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានរៀបចំជីគីមីពីររូបមន្តដើម្បីប្រើប្រាស់ជាសម្ភារៈយោងផ្ទៃក្នុង និងវាយតម្លៃលទ្ធផលវិភាគរបស់មន្ទីរពិសោធន៍ដែលចូលរួមតាមរយៈស្ថិតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Proficiency Testing using Z-score (ISO/IEC Guide 43) ការធ្វើតេស្តភាពស្ទាត់ជំនាញដោយប្រើប្រាស់ពិន្ទុ Z-score |
ជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារអន្តរជាតិដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់សម្រាប់ការវាយតម្លៃសមត្ថភាពមន្ទីរពិសោធន៍ (ISO/IEC 17025) និងងាយស្រួលក្នុងការប្រៀបធៀបលទ្ធផល។ | ទាមទារឱ្យមានការយល់ដឹងច្បាស់លាស់ផ្នែកស្ថិតិ និងចំនួនមន្ទីរពិសោធន៍ចូលរួមច្រើនទើបការវាយតម្លៃមានភាពសុក្រឹត។ | អាចបែងចែកចំណាត់ថ្នាក់មន្ទីរពិសោធន៍ជា ៣កម្រិត៖ ជាទីគាប់ចិត្ត គួរឱ្យសង្ស័យ និងមិនគាប់ចិត្ត។ |
| Internal Reference Material (IRM) Preparation ការរៀបចំនិងប្រើប្រាស់សម្ភារៈយោងផ្ទៃក្នុង (IRM) |
ជួយសន្សំសំចៃថវិកាបានយ៉ាងច្រើន (ប្រមាណ ១០លានបាត) ដោយមិនចាំបាច់ទិញសម្ភារៈយោងស្តង់ដារ (SRM) ពីបរទេស ដែលមានតម្លៃថ្លៃ។ | ទាមទារពេលវេលាយូរ (រហូតដល់ ៦ខែ) និងភាពហ្មត់ចត់ក្នុងការធ្វើតេស្តភាពដូចគ្នា (Homogeneity) និងស្ថិរភាព (Stability) នៃសំណាក។ | បង្កើតបានសំណាកជីយោង (0-52-34 និង 12-60-0) ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នា និងមានស្ថិរភាពសម្រាប់ចែកជូនមន្ទីរពិសោធន៍ចំនួន ២១។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការផលិតសម្ភារៈយោងផ្ទៃក្នុង (IRM) ដោយខ្លួនឯង បានជួយសន្សំសំចៃថវិកាជាតិបានប្រមាណ ១០ លានបាត (Baht) ប៉ុន្តែទាមទារនូវឧបករណ៍វិភាគស្តង់ដារនិងសារធាតុគីមីជាក់លាក់។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងតែនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយមានការចូលរួមពីមន្ទីរពិសោធន៍រដ្ឋនិងឯកជនចំនួន ២១ កន្លែង។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះបង្ហាញពីគំរូដ៏ល្អមួយ ប៉ុន្តែកម្ពុជាអាចនឹងខ្វះខាតចំនួនមន្ទីរពិសោធន៍និងធនធានមនុស្សដែលមានសមត្ថភាពស្រដៀងគ្នានេះ ដើម្បីបង្កើតបណ្តាញប្រៀបធៀបដ៏ធំមួយ។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការវាយតម្លៃ និងការផលិតសំណាកយោងនេះ គឺមានសារៈសំខាន់និងចាំបាច់បំផុតសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីត្រួតពិនិត្យគុណភាពជីគីមីដែលនាំចូលនិងផលិតក្នុងស្រុក។
ការអនុវត្តកម្មវិធីប្រៀបធៀបសមត្ថភាពមន្ទីរពិសោធន៍នេះ នឹងជួយពង្រឹងទំនុកចិត្តលើលទ្ធផលវិភាគ ទប់ស្កាត់ការចរាចរណ៍ជីក្លែងក្លាយ និងធានាបាននូវទិន្នផលកសិកម្មខ្ពស់សម្រាប់ប្រជាកសិករកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Proficiency Testing (ការធ្វើតេស្តភាពស្ទាត់ជំនាញ) | ដំណើរការនៃការវាយតម្លៃសមត្ថភាព និងភាពត្រឹមត្រូវនៃមន្ទីរពិសោធន៍នីមួយៗ ដោយប្រៀបធៀបលទ្ធផលវិភាគរបស់ពួកគេទៅនឹងតម្លៃស្តង់ដារ ឬលទ្ធផលពីមន្ទីរពិសោធន៍ផ្សេងទៀតដែលធ្វើការវិភាគលើសំណាកតែមួយ។ | ដូចជាការប្រឡងប្រជែងសមត្ថភាពសិស្សមកពីសាលាផ្សេងៗគ្នា ដោយប្រើវិញ្ញាសាតែមួយដើម្បីមើលថាតើសាលាណាមានស្តង់ដារ និងចម្លើយត្រឹមត្រូវជាងគេ។ |
| Internal Reference Material (សម្ភារៈយោងផ្ទៃក្នុង) | សំណាកដែលត្រូវបានរៀបចំឡើងយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្នដោយមន្ទីរពិសោធន៍ផ្ទាល់ (ជំនួសឱ្យការទិញពីក្រៅ) ដើម្បីប្រើប្រាស់ជាខ្នាតរង្វាស់ស្តង់ដារសម្រាប់ផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវនៃម៉ាស៊ីន ឬវិធីសាស្ត្រវិភាគប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេ។ | ដូចជាការបង្កើតដុំទម្ងន់គំរូមួយដោយខ្លួនឯងដែលយើងដឹងច្បាស់ថាវាមានទម្ងន់ ១គីឡូក្រាមពិតប្រាកដ ដើម្បីយកទៅថ្លឹងផ្ទៀងផ្ទាត់មើលថាតើជញ្ជីងរបស់យើងដើរត្រូវឬខុសជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ |
| Homogeneity test (ការធ្វើតេស្តភាពដូចគ្នា / ភាពឯកសណ្ឋាន) | ការធ្វើតេស្តផ្នែកស្ថិតិដើម្បីបញ្ជាក់ថាសំណាកដែលបានបំបែកចេញពីប្រភពធំតែមួយ មានលក្ខណៈរូប និងសមាសធាតុគីមីដូចគ្នាបេះបិទនៅគ្រប់កញ្ចប់តូចៗទាំងអស់ មុននឹងបញ្ជូនទៅកាន់មន្ទីរពិសោធន៍ផ្សេងៗ។ | ដូចជាការភ្លក់សម្លមួយឆ្នាំងនៅទីតាំងខុសៗគ្នា (ខាងលើ កណ្តាល ខាងក្រោម) ដើម្បីធានាថាគ្រឿងផ្សំបានរលាយចូលគ្នាសព្វល្អ និងមានរសជាតិដូចគ្នានៅគ្រប់កន្លែង។ |
| Z-score (ពិន្ទុ Z) | រង្វាស់ស្ថិតិដែលបង្ហាញពីគម្លាតរវាងលទ្ធផលវិភាគរបស់មន្ទីរពិសោធន៍នីមួយៗ ធៀបនឹងតម្លៃកណ្តាល (តម្លៃយោង)។ បើ Z-score ស្ថិតនៅចន្លោះ -2 និង +2 មានន័យថាលទ្ធផលនោះត្រឹមត្រូវ និងអាចទទួលយកបាន។ | ដូចជាការប្រាប់ថាតើពិន្ទុប្រឡងរបស់អ្នក នៅកៀកឬនៅឆ្ងាយប៉ុណ្ណាពីមធ្យមភាគពិន្ទុរបស់សិស្សក្នុងថ្នាក់ទាំងមូល។ |
| One-way ANOVA (ការវិភាគវ៉ារ្យង់មួយផ្លូវ) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលគេប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបតម្លៃមធ្យមភាគនៃក្រុមទិន្នន័យចាប់ពី ៣ ឡើងទៅ ដើម្បីកំណត់ថាតើពួកវាមានភាពខុសគ្នាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ (Significant difference) ដែរឬទេ។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ ប្រើសម្រាប់តេស្តភាពដូចគ្នានៃសំណាកជី។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុមធ្យមសិស្សនៃថ្នាក់ទី១២ ចំនួន ៣ថ្នាក់ ដើម្បីរកមើលថាតើមានថ្នាក់ណាមួយរៀនពូកែជាងគេដាច់ ឬក៏មានកម្រិតប្រហាក់ប្រហែលគ្នាទាំងអស់។ |
| Stability test (ការធ្វើតេស្តស្ថិរភាព) | ការធ្វើតេស្តដើម្បីវាយតម្លៃថាតើសមាសធាតុគីមីរបស់សំណាកយោង (IRM) នៅតែរក្សាបាននូវលក្ខណៈដើម និងមិនមានការប្រែប្រួលគុណភាពទៅតាមពេលវេលា (ឧទាហរណ៍ ក្រោយរក្សាទុក ៦ខែ)។ | ដូចជាការយកម្ហូបកំប៉ុងដែលរក្សាទុកយូរខែមកពិនិត្យមើលថាតើវានៅតែមានរសជាតិ និងគុណភាពល្អដូចកាលពីថ្ងៃផលិតឬអត់។ |
| Spectrophotometric method (វិធីសាស្ត្រស្ប៉ិចត្រូហ្វូតូម៉ែត្រ / ការវាស់កម្រិតស្រូបពន្លឺ) | បច្ចេកទេសវិភាគគីមីដែលប្រើពន្លឺដើម្បីវាស់កំហាប់នៃសារធាតុណាមួយ (ឧទាហរណ៍៖ ផូស្វាត) ដោយផ្អែកលើបរិមាណពន្លឺដែលសារធាតុនោះស្រូបយកនៅពេលពន្លឺឆ្លងកាត់វា។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលភាពថ្លានៃទឹកកខ្វក់ដោយបញ្ចាំងពិលកាត់វា បើទឹកកាន់តែល្អក់ (មានសារធាតុច្រើន) វានឹងស្រូបពន្លឺបានច្រើន ហើយពន្លឺឆ្លងកាត់បានកាន់តែតិច។ |
| Flame Photometric method (វិធីសាស្ត្រផ្លេមហ្វូតូម៉ែត្រ / ការវាស់ពន្លឺអណ្តាតភ្លើង) | វិធីសាស្ត្រវាស់កំហាប់លោហៈ (ឧទាហរណ៍៖ ប៉ូតាស្យូម) ដោយដុតសំណាកក្នុងអណ្តាតភ្លើង ហើយវាស់អាំងតង់ស៊ីតេនៃពណ៌ពន្លឺដែលភាយចេញពីលោហៈនោះ។ | ដូចជាការដុតកាំជ្រួចដែលប្រើរ៉ែខុសៗគ្នាដើម្បីបង្កើតពន្លឺពណ៌ខុសៗគ្នា ហើយគេវាស់កម្រិតពន្លឺនោះដើម្បីដឹងពីបរិមាណរ៉ែដែលមាននៅក្នុងនោះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
