បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីលទ្ធភាព និងអត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចនៃការដាំសណ្តែកសៀងជាដំណាំទោល ឬដាំចម្រុះជាមួយស្រូវ ក្នុងលក្ខខណ្ឌដីឆ្អែតទឹក (Saturated Soil Culture) បើប្រៀបធៀបទៅនឹងការស្រោចស្រពធម្មតា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅកសិដ្ឋានរបស់កសិករក្នុងខេត្តរាជបុរី ដោយប្រើប្រាស់ការរចនាពិសោធន៍ប្រភេទ Split-split plot design ដើម្បីវាយតម្លៃលើកម្រិតពូជសណ្តែក និងការប្រើប្រាស់ជីអាសូតផ្សេងៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| SSC soybean monoculture ការដាំសណ្តែកសៀងជាដំណាំទោលក្នុងលក្ខខណ្ឌដីឆ្អែតទឹក (SSC) |
ផ្តល់ទិន្នផលសណ្តែកសៀងខ្ពស់ជាងការស្រោចស្រពធម្មតា និងងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រង។ ផ្តល់ប្រាក់ចំណូលសុទ្ធពីសណ្តែកសៀងខ្ពស់ជាងគេ។ | មិនទទួលបានផល និងប្រាក់ចំណូលបន្ថែមពីដំណាំផ្សេងទៀតដូចជាស្រូវនោះទេ។ ការប្រើប្រាស់ផ្ទៃដីមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ដូចការដាំចម្រុះ។ | ទិន្នផលជាមធ្យម ១៥០.៩ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ និងប្រាក់ចំណូលពីសណ្តែកសៀង ១៣០២.២ បាត/រ៉ៃ។ |
| SSC soybean + rice (intercropping) ការដាំសណ្តែកសៀងចម្រុះជាមួយស្រូវក្នុងលក្ខខណ្ឌដីឆ្អែតទឹក (SSC Intercropping) |
បង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ដី (LER ធំជាង ១) និងទទួលបានប្រាក់ចំណូលសរុបខ្ពស់បំផុត។ អាចកាត់បន្ថយហានិភ័យពីការខូចខាតដំណាំណាមួយ និងបង្កើនសន្តិសុខស្បៀង។ | ធ្វើឱ្យទិន្នផលស្រូវធ្លាក់ចុះ (ប្រៀបធៀបនឹងការដាំស្រូវទោល)។ ការគ្រប់គ្រង ការដាំដុះ និងការប្រមូលផលអាចមានភាពស្មុគស្មាញជាង។ | ប្រាក់ចំណូលសរុបខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ២៣១៦.៤ បាត/រ៉ៃ និង LER ខ្ពស់បំផុត ១.៦១ (នៅពេលប្រើពូជ A 138)។ |
| CI soybean monoculture ការដាំសណ្តែកសៀងជាដំណាំទោលដោយប្រើប្រព័ន្ធស្រោចស្រពធម្មតា (CI) |
ជានីតិវិធីដាំដុះទូទៅដែលកសិករភាគច្រើនធ្លាប់អនុវត្ត និងងាយស្រួលរៀបចំប្រព័ន្ធទឹកតាមទម្លាប់។ | ផ្តល់ទិន្នផលសណ្តែកសៀងទាបជាងការដាំក្នុងលក្ខខណ្ឌដីឆ្អែតទឹក ហើយប្រាក់ចំណូលក៏ទទួលបានទាបជាង។ | ទិន្នផលទាបបំផុត ១៣៧.១ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ និងប្រាក់ចំណូលទាបបំផុត ១១៨៣.៣ បាត/រ៉ៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតអំពីតម្លៃធនធានជាថវិកាសរុបនោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារឱ្យមានការរៀបចំប្រព័ន្ធទឹកសម្រាប់លក្ខខណ្ឌដីឆ្អែតទឹក គ្រាប់ពូជ និងជីមូលដ្ឋាន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅកសិដ្ឋានរបស់កសិករក្នុងខេត្តរាជបុរី ប្រទេសថៃ ចន្លោះខែសីហា ដល់ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៨៩ ដោយផ្តោតលើពូជសណ្តែកសៀងតែ ៣ ប្រភេទ។ ទិន្នន័យនេះអាចមានកម្រិតដោយសារវាផ្អែកលើលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីជាក់លាក់នារដូវនោះ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដោយសារតំបន់វាលទំនាបកណ្តាលរបស់យើងមានលក្ខខណ្ឌអេកូឡូស៊ីស្រដៀងគ្នា ដែលអាចយកគំរូនេះមកសិក្សាដើម្បីបង្កើនទិន្នផលនៅរដូវប្រាំង។
វិធីសាស្ត្រនៃការដាំដុះក្នុងលក្ខខណ្ឌដីឆ្អែតទឹក (Saturated Soil Culture) រួមជាមួយការដាំដំណាំចម្រុះ ពិតជាមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់អនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តបច្ចេកទេសដាំចម្រុះក្នុងលក្ខខណ្ឌដីឆ្អែតទឹកនេះ អាចជួយកសិករកម្ពុជាបង្កើនទាំងទិន្នផលសរុប និងសន្តិសុខហិរញ្ញវត្ថុ តាមរយៈការកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកតែលើដំណាំស្រូវតែមួយមុខ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Saturated Soil Culture (ការដាំដុះក្នុងលក្ខខណ្ឌដីឆ្អែតទឹក) | គឺជាបច្ចេកទេសដាំដុះមួយដែលរក្សាកម្រិតទឹកនៅក្នុងចង្អូរឱ្យនៅត្រឹមក្រោមផ្ទៃដីបន្តិច (ជាទូទៅប្រហែល ៥ សង់ទីម៉ែត្រខាងក្រោមផ្ទៃរង) ជាប្រចាំ ដើម្បីធានាថាដីមានសំណើមខ្ពស់ជានិច្ចដោយមិនលិចជន់ដើមរុក្ខជាតិ។ | វាប្រៀបដូចជាការរក្សាអេប៉ុងឱ្យសើមជោកជានិច្ច ប៉ុន្តែមិនឱ្យលិចកប់បាត់ក្នុងទឹកនោះទេ ដើម្បីឱ្យឫសរុក្ខជាតិងាយស្រូបយកទឹកជាប់រហូត។ |
| Intercropping (ការដាំដំណាំចម្រុះ) | ជាការដាំដុះដំណាំពីរ ឬច្រើនប្រភេទក្នុងពេលតែមួយ និងនៅលើផ្ទៃដីតែមួយ (ដូចជាការដាំសណ្តែកសៀងឆ្លាស់ជួរជាមួយស្រូវ) ដើម្បីទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ទៅវិញទៅមក បង្កើនទិន្នផលសរុប និងកាត់បន្ថយហានិភ័យ។ | ដូចជាការសហការគ្នារវាងមិត្តភក្តិពីរនាក់ដែលមានជំនាញខុសគ្នាក្នុងការធ្វើកិច្ចការតែមួយ ដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលល្អជាងការធ្វើម្នាក់ឯង។ |
| Monoculture / Sole Crop (ការដាំដំណាំទោល) | ជាប្រព័ន្ធកសិកម្មដែលមានការដាំដុះដំណាំតែមួយប្រភេទគត់នៅលើផ្ទៃដីចម្ការ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រងការដាំដុះ ការថែទាំ ការប្រើប្រាស់គ្រឿងចក្រ និងការប្រមូលផល។ | វាដូចជាការបើកហាងលក់ទំនិញដែលមានលក់តែផលិតផលមួយមុខគត់ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រងស្តុក។ |
| Land Equivalent Ratio (សមាមាត្រសមមូលដី) | ជារូបមន្តគណនាដែលប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពនៃការដាំដំណាំចម្រុះ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងការដាំដំណាំទោល។ បើ LER ធំជាង ១ មានន័យថាការដាំចម្រុះផ្តល់ផលចំណេញនិងប្រើប្រាស់ដីបានប្រសើរជាងការដាំទោលដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថា តើការដាក់លុយរកស៊ីរួមគ្នាបង្កើតប្រាក់ចំណេញបានច្រើនជាងការរកស៊ីម្នាក់ឯងកម្រិតណា។ |
| Split-split plot design (ការរចនាប្លង់ពិសោធន៍បែបបំបែកកូនឡូតិ៍ជាពីរតំណាក់កាល) | គឺជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំប្លង់ពិសោធន៍ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដែលមានការបែងចែកកត្តាពិសោធន៍ជាបីកម្រិត (ឡូតិ៍ធំ ឡូតិ៍តូច និងឡូតិ៍តូចបំផុត) ដើម្បីងាយស្រួលប្រៀបធៀបឥទ្ធិពលនៃកត្តាដែលពិបាកផ្លាស់ប្តូរ (ដូចជាប្រព័ន្ធស្រោចស្រព) ជាមួយកត្តាដែលងាយផ្លាស់ប្តូរ (ដូចជាពូជ និងជី)។ | ដូចជាការរៀបចំថ្នាក់រៀនដោយបែងចែកជាក្រុមធំ (តាមកម្រិតថ្នាក់) ក្រុមតូច (តាមមុខវិជ្ជា) និងក្រុមតូចបំផុត (តាមកម្រិតពិន្ទុ) ដើម្បីងាយស្រួលវាយតម្លៃសិស្ស។ |
| Inoculation (ការចាក់វ៉ាក់សាំងបាក់តេរី ឬការប្រឡាក់គ្រាប់ពូជ) | ក្នុងបរិបទកសិកម្មនេះ វាជាដំណើរការនៃការយកបាក់តេរីប្រភេទ Rhizobium japonicum ទៅប្រឡាក់ជាប់នឹងគ្រាប់ពូជសណ្តែកសៀងមុនពេលដាំ ដើម្បីជួយឱ្យឫសសណ្តែកអាចបង្កើតពក និងទាញយកអាសូតពីបរិយាកាសមកប្រើប្រាស់ជាជីធម្មជាតិ។ | វាប្រៀបដូចជាការផ្តល់ឧបករណ៍ពិសេសមួយឱ្យរុក្ខជាតិ ដើម្បីឱ្យវាអាចផលិតអាហារដោយខ្លួនឯងបានពីខ្យល់អាកាស។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
