បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃកម្រិតនៃការពេញចិត្តរបស់ជនរងគ្រោះដោយគ្រោះមហន្តរាយចំពោះគុណភាពនៃការផ្តល់ជំនួយពីការិយាល័យបង្ការ និងការសង្គ្រោះគ្រោះមហន្តរាយខេត្តត្រាត (Trat Province) ក្នុងឆ្នាំ២០១២ និងប្រៀបធៀបការពេញចិត្តដោយផ្អែកលើកត្តាប្រជាសាស្ត្រ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិមាណវិស័យដោយធ្វើការស្ទង់មតិលើជនរងគ្រោះដោយគ្រោះមហន្តរាយចំនួន ២២៦ នាក់ តាមរយៈការជ្រើសរើសគំរូតាមស្រទាប់និងតាមគោលដៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Descriptive Statistics (Frequency, Percentage, Mean, SD) ស្ថិតិពិពណ៌នា (ប្រេកង់ ភាគរយ មធ្យមភាគ និងគម្លាតស្តង់ដារ) |
ងាយស្រួលយល់ ផ្តល់រូបភាពជារួមច្បាស់លាស់អំពីកម្រិតនៃការពេញចិត្ត និងងាយស្រួលក្នុងការធ្វើបទបង្ហាញដល់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយ។ | មិនអាចបញ្ជាក់ពីទំនាក់ទំនងស៊ីជម្រៅ ឬភាពខុសគ្នាជាលក្ខណៈស្ថិតិ (Statistical Significance) រវាងក្រុមប្រជាសាស្ត្រផ្សេងៗគ្នាបានទេ។ | បង្ហាញថាការពេញចិត្តជារួមស្ថិតក្នុងកម្រិតខ្ពស់ ដោយផ្នែកសមធម៌ (Equity) ទទួលបានមធ្យមភាគខ្ពស់ជាងគេ។ |
| Inferential Statistics (t-test & One-way ANOVA) ស្ថិតិអនុមាន (ការធ្វើតេស្ត t-test និង ANOVA) |
អាចប្រៀបធៀប និងបញ្ជាក់ពីភាពខុសគ្នាយ៉ាងច្បាស់លាស់រវាងអថេរឯករាជ្យ (ដូចជា យេនឌ័រ អាយុ) ទៅលើកម្រិតនៃការពេញចិត្តដោយផ្អែកលើវិទ្យាសាស្ត្រ។ | ទាមទារទិន្នន័យដែលមានទំហំសំណាកគ្រប់គ្រាន់ របាយទិន្នន័យត្រឹមត្រូវ និងការយល់ដឹងពីសម្មតិកម្មស្ថិតិច្បាស់លាស់ដើម្បីបកស្រាយលទ្ធផល។ | រកឃើញថាមានតែ 'យេនឌ័រ' ប៉ុណ្ណោះដែលធ្វើឱ្យកម្រិតនៃការពេញចិត្តខុសគ្នាដោយមានអត្ថន័យស្ថិតិ (p=0.003) ខណៈអាយុ និងកម្រិតវប្បធម៌មិនមានភាពខុសគ្នាទេ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលម្អិតលើធនធាននោះទេ ប៉ុន្តែផ្អែកលើវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបបរិមាណ វាទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការចុះប្រមូលទិន្នន័យ និងកម្មវិធីវិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតែនៅក្នុងខេត្តត្រាត (Trat Province) ប្រទេសថៃ ក្នុងឆ្នាំ២០១២ ដែលផ្តោតលើគ្រោះមហន្តរាយជាក់លាក់មួយកំឡុងពេលនោះ។ ទិន្នន័យនេះអាចមានភាពលំអៀងទៅលើបរិបទភូមិសាស្ត្រ សង្គម និងរបៀបរបបនៃការគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយរបស់អាជ្ញាធរថៃ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងនេះមានសារៈសំខាន់ជាគំរូទ្រឹស្តី ប៉ុន្តែលទ្ធផលផ្ទាល់មិនអាចយកមកអនុវត្តបាន ១០០% ទេ ដោយសារភាពខុសគ្នានៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាល និងប្រព័ន្ធផ្តល់សេវាសង្គ្រោះ។
វិធីសាស្ត្រនៃការវាយតម្លៃការពេញចិត្តរបស់ប្រជាពលរដ្ឋនេះ គឺមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ស្ថាប័នរដ្ឋនៅកម្ពុជាក្នុងការវាស់ស្ទង់គុណភាពសេវាសាធារណៈ និងការសង្គ្រោះបន្ទាន់។
ជារួម ការអនុវត្តក្របខ័ណ្ឌវាយតម្លៃប្រកបដោយលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រនេះ នឹងជួយជំរុញឱ្យការផ្តល់ជំនួយ និងសេវាសាធារណៈនៅកម្ពុជាកាន់តែមានតម្លាភាព សមធម៌ និងអាចកែលម្អបានទាន់ពេលវេលា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Stratified sampling | ការជ្រើសរើសសំណាកដោយបែងចែកប្រជាជនជាក្រុមៗ (ស្រទាប់) ជាមុនសិន (ឧទាហរណ៍ តាមភេទ ឬអាយុ) រួចទើបជ្រើសរើសដោយចៃដន្យពីក្រុមនីមួយៗ ដើម្បីធានាថាសំណាកតំណាងឱ្យគ្រប់ផ្នែកទាំងអស់នៃប្រជាជនគោលដៅ។ | ដូចជាការភ្លក់សម្លដោយដួសយកទាំងសាច់ បន្លែ និងទឹក ក្នុងបរិមាណសមាមាត្រគ្នា ដើម្បីដឹងរសជាតិរួមពិតប្រាកដ។ |
| Purposive sampling | ការជ្រើសរើសសំណាកដោយមានចេតនា ឬគោលដៅជាក់លាក់ ផ្អែកលើការវិនិច្ឆ័យរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវថា បុគ្គលនោះមានលក្ខណៈសម្បត្តិ ឬព័ត៌មានដែលពាក់ព័ន្ធបំផុតសម្រាប់ការសិក្សា (ឧ. អ្នកដែលធ្លាប់រងគ្រោះដោយទឹកជំនន់ពិតប្រាកដ)។ | ដូចជាការជ្រើសរើសសួរសិស្សពូកែជាងគេក្នុងថ្នាក់ដោយផ្ទាល់ ដើម្បីចង់ដឹងពីវិធីសាស្ត្ររៀនឱ្យបានពិន្ទុល្អ។ |
| One-way ANOVA | វិធានការវិភាគស្ថិតិ (Analysis of Variance) ដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃក្រុមចំនួន៣ ឬច្រើន ដើម្បីមើលថាតើមានភាពខុសគ្នាជាលក្ខណៈស្ថិតិរវាងក្រុមទាំងនោះឬអត់ (ឧ. ប្រៀបធៀបការពេញចិត្តរវាងអ្នកមានកម្រិតវប្បធម៌ខុសៗគ្នា៣កម្រិត)។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ផ្លែប៉ោម៣កន្ត្រកផ្សេងគ្នា ដើម្បីពិនិត្យមើលថាតើកន្ត្រកនីមួយៗមានទម្ងន់មធ្យមខុសគ្នាពិតប្រាកដ ឬគ្រាន់តែជាការចៃដន្យ។ |
| Least Significant Difference (LSD) test | វិធីសាស្ត្រធ្វើតេស្តស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់បន្ទាប់ពីការធ្វើតេស្ត ANOVA (Post-hoc test) បង្ហាញថាមានភាពខុសគ្នា ដើម្បីស្វែងរកឱ្យច្បាស់ថាតើក្រុមមួយណាខ្លះ (ចាប់គូម្ដងមួយៗ) ដែលមានភាពខុសគ្នាជាក់លាក់ពីគ្នា។ | ដូចជាពេលដែលយើងដឹងថាមានអ្នកកុហកម្នាក់ក្នុងចំណោមមនុស្ស៣នាក់ យើងចាប់ផ្តើមសួរចម្លើយប្រៀបធៀបម្តងមួយគូៗដើម្បីរកមុខអ្នកកុហកពិតប្រាកដ។ |
| Standard deviation | រង្វាស់ស្ថិតិដែលបង្ហាញពីការបែកខ្ញែក ឬគម្លាតនៃទិន្នន័យនីមួយៗធៀបនឹងមធ្យមភាគរួម។ បើចំនួននេះតូច មានន័យថាចម្លើយ ឬមតិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើនគឺប្រហាក់ប្រហែលគ្នាទៅនឹងមធ្យមភាគ។ | ដូចជាការវាស់កម្ពស់សិស្សក្នុងថ្នាក់ បើសិស្សមានកម្ពស់ប្រហាក់ប្រហែលគ្នាទាំងអស់ នោះគម្លាតស្តង់ដារគឺតូចបន្តិច។ |
| Maslow's hierarchy of needs | ទ្រឹស្តីចិត្តវិទ្យារបស់លោក Abraham Maslow ដែលពន្យល់ពីចំណង់តម្រូវការរបស់មនុស្សជា៥កម្រិត ដោយចាប់ផ្តើមពីតម្រូវការមូលដ្ឋានសរីរាង្គ (ហូបចុក ទីជម្រក) រហូតដល់កម្រិតខ្ពស់បំផុត (ការយល់ដឹងពីតម្លៃខ្លួនឯង) ដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីពន្យល់ពីការពេញចិត្តចំពោះការសង្គ្រោះ។ | ដូចជាការសាងសង់ផ្ទះ ដែលយើងត្រូវចាក់គ្រឹះឱ្យជាប់ (ហូបចុកគ្រប់គ្រាន់) មុននឹងសង់ជញ្ជាំងនិងដំបូល (សុវត្ថិភាព និងសេចក្តីស្រឡាញ់)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
