បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងស្វែងយល់ពីកត្តាបុគ្គល និងឥទ្ធិពលនៃល្បាយទីផ្សារដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការសម្រេចចិត្តរបស់បុគ្គលិកក្នុងការទិញឆ្នោតរដ្ឋាភិបាលតាមប្រព័ន្ធឌីជីថល។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិមាណ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីបុគ្គលិកចំនួន ១៤២ នាក់ តាមរយៈកម្រងសំណួរដែលបានធ្វើតេស្តភាពជឿជាក់ រួចវិភាគដោយប្រើកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Multiple Regression Analysis ការវិភាគតំរែតំរង់ពហុគុណ |
អាចកំណត់យ៉ាងច្បាស់ថាកត្តាទីផ្សារណាមួយ (4Ps) មានឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងគេទៅលើការសម្រេចចិត្តទិញ។ អនុញ្ញាតឱ្យមើលឃើញទំនាក់ទំនងហេតុនិងផល។ | ទាមទារការសន្មត់ថាមានទំនាក់ទំនងលីនេអ៊ែររវាងអថេរ និងអាចរងផលប៉ះពាល់ប្រសិនបើអថេរឯករាជ្យមានទំនាក់ទំនងគ្នាខ្លាំងពេក (Multicollinearity)។ | បានរកឃើញថាទិដ្ឋភាពបណ្តាញចែកចាយ (Place) ជាកត្តាជះឥទ្ធិពលខ្លាំងបំផុតដល់ការសម្រេចចិត្តទិញ បន្ទាប់មកគឺផលិតផលនិងការជំរុញការលក់ ខណៈតម្លៃមិនមានឥទ្ធិពល។ |
| One-Way ANOVA & t-test ការវិភាគភាពប្រែប្រួលផ្លូវមួយ និងការធ្វើតេស្ត t |
ស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការប្រៀបធៀបមធ្យមភាគរវាងក្រុមប្រជាសាស្ត្រខុសៗគ្នា (ឧទាហរណ៍ កម្រិតវប្បធម៌ ឬមុខតំណែង) ដើម្បីរកមើលភាពខុសប្លែកគ្នា។ | បង្ហាញត្រឹមតែភាពខុសគ្នាជាក្រុមប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែមិនបានពន្យល់ស៊ីជម្រៅពីទំនាក់ទំនងបុព្វហេតុ (Causality) នោះទេ។ | បញ្ជាក់ថាកត្តាបុគ្គលដូចជា កម្រិតវប្បធម៌ ប្រភេទបុគ្គលិក និងប្រភេទនាយកដ្ឋាន ធ្វើឱ្យទស្សនៈលើការសម្រេចចិត្តទិញមានភាពខុសគ្នា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនតម្រូវឱ្យមានធនធានកុំព្យូទ័រធំដុំ (Hardware) នោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារកម្មវិធីស្ថិតិ និងការចំណាយពេលវេលាក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ពីអ្នកចូលរួម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតែលើបុគ្គលិកការិយាល័យសវនកម្មរដ្ឋ (ទីស្នាក់ការកណ្តាល) ក្នុងប្រទេសថៃចំនួន ១៤២ នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ទិន្នន័យនេះតំណាងឱ្យតែក្រុមមន្ត្រីរាជការដែលមានប្រាក់ចំណូលនិងកម្រិតអប់រំជាក់លាក់ មិនមែនប្រជាជនទូទៅនោះទេ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយកលទ្ធផលនេះទៅប្រើប្រាស់គួរមានការប្រុងប្រយ័ត្ន ព្រោះអាកប្បកិរិយាអ្នកទិញឆ្នោតនៅតាមទីជនបទ អាចមានភាពខុសគ្នាស្រឡះពីអ្នកធ្វើការរដ្ឋាភិបាលនៅទីក្រុង។
វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវនេះមានប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់ស្ថាប័នរដ្ឋនិងឯកជននៅកម្ពុជា ក្នុងបរិបទដែលកំពុងជំរុញការប្រើប្រាស់សេវាឌីជីថលនិងកម្មវិធីទូរស័ព្ទ។
សរុបមក ការយល់ដឹងពីល្បាយទីផ្សារជួយស្ថាប័ននៅកម្ពុជាឱ្យវិនិយោគចំគោលដៅលើបទពិសោធន៍អ្នកប្រើប្រាស់ (App UX/UI) ជាជាងគ្រាន់តែប្រកួតប្រជែងលើតម្លៃ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Marketing Mix | ល្បាយទីផ្សារ (4Ps) គឺជាសំណុំនៃឧបករណ៍យុទ្ធសាស្ត្រដែលក្រុមហ៊ុន ឬស្ថាប័នប្រើប្រាស់ដើម្បីទាក់ទាញអតិថិជន និងសម្រេចគោលដៅទីផ្សារ ដែលរួមមាន ផលិតផល (Product) តម្លៃ (Price) ទីកន្លែងចែកចាយ (Place) និងការជំរុញការលក់ (Promotion)។ | ដូចជារូបមន្តផ្សំគ្រឿងទេស៤មុខដើម្បីធ្វើម្ហូបមួយចានឱ្យឆ្ងាញ់ត្រូវមាត់ភ្ញៀវ។ |
| Multiple Regression Analysis | ការវិភាគតំរែតំរង់ពហុគុណ គឺជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីស្វែងយល់ពីឥទ្ធិពល និងទស្សន៍ទាយលទ្ធផលនៃអថេរឯករាជ្យច្រើន (ឧទាហរណ៍ កត្តា 4Ps ទាំង៤) ទៅលើអថេរអាស្រ័យតែមួយ (ឧទាហរណ៍ ការសម្រេចចិត្តទិញឆ្នោត)។ | ដូចជាការគណនារកមើលថា តើពន្លឺព្រះអាទិត្យ ទឹក និងជី មួយណាធ្វើឱ្យដើមឈើលូតលាស់លឿនជាងគេបំផុត។ |
| Proportional stratified random sampling | ការជ្រើសរើសគំរូដោយចៃដន្យតាមស្រទាប់សមាមាត្រ គឺជាបច្ចេកទេសស្រាវជ្រាវដោយបែងចែកប្រជាជនសរុបជាក្រុមរងសិន រួចទើបជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមតំណាងពីក្រុមនីមួយៗក្នុងចំនួនសមាមាត្រទៅនឹងទំហំក្រុមនោះក្នុងចំនួនប្រជាជនសរុប។ | ដូចជាការជ្រើសរើសសិស្សតំណាងសាលា ដោយយក៥នាក់ពីថ្នាក់ដែលមានសិស្សច្រើន និង២នាក់ពីថ្នាក់ដែលមានសិស្សតិច ដើម្បីឱ្យមានសមភាព។ |
| One Way ANOVA | ការវិភាគភាពប្រែប្រួលផ្លូវមួយ (Analysis of Variance) ជាការធ្វើតេស្តស្ថិតិដើម្បីប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃក្រុមចំនួន៣ ឬច្រើនជាងនេះ ថាតើវាមានភាពខុសគ្នាជាអត្ថន័យស្ថិតិឬអត់។ ក្នុងអត្ថបទនេះ គេប្រើវាដើម្បីធៀបការសម្រេចចិត្តទិញរវាងអ្នកមានកម្រិតវប្បធម៌ខុសៗគ្នា។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុប្រឡងមធ្យមរបស់សិស្សថ្នាក់ទី១០ ទី១១ និងទី១២ ដើម្បីរកមើលថាថ្នាក់ណាពូកែជាងគេ។ |
| Black Box Model of Consumer Behavior | ទ្រឹស្តីប្រអប់ខ្មៅនៃអាកប្បកិរិយាអ្នកប្រើប្រាស់ គឺជាគំរូពន្យល់ពីរបៀបដែលកត្តាជំរុញពីខាងក្រៅ (ដូចជាការផ្សព្វផ្សាយទីផ្សារ) ចូលទៅក្នុងខួរក្បាលអ្នកទិញ (ប្រអប់ខ្មៅដែលមើលមិនឃើញពីដំណើរការខាងក្នុង) រួចបញ្ចេញមកវិញនូវសកម្មភាពឬការសម្រេចចិត្តទិញជាក់ស្តែង។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនកិនទឹកក្រឡុក ដែលយើងដឹងពីផ្លែឈើដែលដាក់ចូល និងទឹកដែលចេញមក តែយើងមិនច្បាស់ពីដំណើរការកិនវិលវល់ខាងក្នុងម៉ាស៊ីននោះទេ។ |
| Mann - Whitney U Test | ជាវិធីសាស្ត្រធ្វើតេស្តស្ថិតិមិនប៉ារ៉ាម៉ែត្រ (Non-parametric) ប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបភាពខុសគ្នារវាងក្រុមឯករាជ្យពីរ នៅពេលដែលទិន្នន័យមិនមានការចែកចាយជាទម្រង់ជួង (Normal distribution)។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបចំណាត់ថ្នាក់ប្រកួតកីឡារវាងសិស្សប្រុសនិងសិស្សស្រី ដោយមិនពឹងផ្អែកលើពិន្ទុសរុប។ |
| Content validity | សុពលភាព ឬភាពត្រឹមត្រូវនៃខ្លឹមសារ គឺជាការវាយតម្លៃដោយអ្នកជំនាញដើម្បីបញ្ជាក់ថាតើកម្រងសំណួរដែលបានបង្កើតឡើង ពិតជាអាចវាស់វែងប្រធានបទដែលយើងចង់វាស់វែងបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយនិងត្រឹមត្រូវដែរឬទេ។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពភាសាអង់គ្លេស ដែលតម្រូវឱ្យមានទាំងការស្តាប់ និយាយ អាន និងសរសេរ ទើបអាចវាយតម្លៃបានពេញលេញពិតប្រាកដ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
