បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើបញ្ហាសង្គមដែលកើតចេញពីការធ្វើចំណាកស្រុករបស់ស្ត្រីនៅតំបន់ជនបទនៃដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ ដែលបណ្តាលមកពីដំណើរការឧស្សាហូបនីយកម្ម និងផលប៉ះពាល់នៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះដោយរួមបញ្ចូលការវិភាគទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ និងការស្រាវជ្រាវគុណវិស័យតាមរយៈការសម្ភាសន៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Secondary Data Analysis (Quantitative) ការវិភាគទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ (បរិមាណវិស័យ) |
ផ្តល់នូវរូបភាពជារួមអំពីទំហំ និងនិន្នាការប្រជាសាស្ត្រក្នុងកម្រិតតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គក្នុងរយៈពេល១០ឆ្នាំ។ វាអាចបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធអាយុយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | មិនអាចបង្ហាញស៊ីជម្រៅពីមូលហេតុផ្លូវចិត្ត ការសម្រេចចិត្តផ្ទាល់ខ្លួន ឬផលប៉ះពាល់លម្អិតដល់កម្រិតគ្រួសារនីមួយៗនោះទេ។ | បង្ហាញថាមានមនុស្សជាង ៦៩ម៉ឺននាក់បានធ្វើចំណាកស្រុកចេញពីតំបន់ជនបទ ហើយកម្លាំងពលកម្មវ័យក្មេង (១៥-៣៤ឆ្នាំ) មានការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។ |
| In-depth Qualitative Interviews ការសម្ភាសន៍គុណវិស័យស៊ីជម្រៅ |
អាចស្វែងយល់លម្អិតពីមូលហេតុផ្ទៃក្នុង ការផ្លាស់ប្តូរតួនាទីយេនឌ័រ និងផលប៉ះពាល់ផ្ទាល់ដល់ការបែងចែកការងារក្នុងគ្រួសារ (បន្ទុកមនុស្សចាស់ និងកុមារ)។ | ទំហំសំណាកតូចពេក (ត្រឹម ៨ គ្រួសារនៅស្រុក Cho Moi) ដែលមិនអាចយកជាតំណាងឱ្យទិន្នន័យនៃតំបន់ទាំងមូលបានទាំងស្រុងនោះទេ។ | រកឃើញថាស្ត្រីចំណាកស្រុកភាគច្រើនចេញទៅដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច ដោយទុកកូនឱ្យជីដូនជីតាមើលថែ ដែលបង្កើតជាបន្ទុកធ្ងន់ធ្ងរដល់មនុស្សចាស់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាស្មុគស្មាញកម្រិតខ្ពស់នោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារនូវការចូលប្រើប្រាស់ទិន្នន័យជំរឿនជាតិ និងពេលវេលាសម្រាប់ការចុះស្រាវជ្រាវផ្ទាល់នៅសហគមន៍។
ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យថ្នាក់តំបន់នៃដីសណ្ដទន្លេមេគង្គរបស់វៀតណាម ប៉ុន្តែការសម្ភាសន៍ជាក់ស្តែងធ្វើឡើងលើសំណាកតូចមួយ (៨ គ្រួសារ) នៅស្រុក Cho Moi ខេត្ត An Giang។ ទំហំសំណាកតូចនេះប្រហែលជាមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីបទពិសោធន៍ចម្រុះរបស់ស្ត្រីនៅទូទាំងតំបន់នោះទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក្តី វាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច ការពឹងផ្អែកលើកសិកម្ម និងការគំរាមកំហែងពីបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នាទៅនឹងតំបន់នេះ។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការយល់ដឹងពីបញ្ហាសង្គម និងការរៀបចំគោលនយោបាយពាក់ព័ន្ធនឹងទេសន្តរប្រវេសន៍នៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការយល់ដឹងពីកត្តាជំរុញ និងផលវិបាកសង្គមនៃការធ្វើចំណាកស្រុករបស់ស្ត្រី អាចជួយកម្ពុជារៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចជនបទដោយចីរភាព និងពង្រឹងប្រព័ន្ធគាំពារសង្គមឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Feminization of migration | ជានិន្នាការដែលស្ត្រីកាន់តែច្រើនឡើងៗសម្រេចចិត្តធ្វើចំណាកស្រុកដោយខ្លួនឯងដើម្បីស្វែងរកការងារធ្វើនិងប្រាក់ចំណូល ជំនួសឱ្យការធ្វើចំណាកស្រុកដោយគ្រាន់តែជាអ្នកដើរតាម ឬពឹងផ្អែកលើស្វាមី។ | ដូចជាការដែលស្ត្រីក្លាយជាមេទ័ពសេដ្ឋកិច្ច ចេញទៅរកស៊ីនៅកន្លែងឆ្ងាយផ្ទះ ជាជាងនៅចាំផ្ទះមើលកូនដូចកាលពីមុន។ |
| Population structure | គឺជាការបែងចែកប្រជាជននៅក្នុងតំបន់មួយទៅតាមក្រុមផ្សេងៗគ្នា ដូចជាតាមអាយុ ភេទ ឬកម្រិតវប្បធម៌ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការវិភាគពីស្ថានភាពសង្គម និងរៀបចំគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច។ | ប្រៀបដូចជាការបែងចែកនំខេកមួយដុំធំទៅជាចំណែកតូចៗតាមពណ៌និងរសជាតិ ដើម្បីដឹងថារសជាតិមួយណាមានបរិមាណច្រើនជាងគេ។ |
| Push and pull factors | ជាទ្រឹស្តីពន្យល់ពីមូលហេតុនៃការចំណាកស្រុក ដោយ 'កត្តាជំរុញ' (Push) គឺជាភាពក្រីក្រ ឬគ្រោះធម្មជាតិនៅស្រុកកំណើតដែលរុញច្រានឱ្យចេញ ចំណែក 'កត្តាទាញ' (Pull) គឺជាឱកាសការងារ ឬប្រាក់ខែខ្ពស់នៅទីក្រុងដែលទាក់ទាញឱ្យទៅ។ | ដូចជាមេដែកពីរ៖ មួយរុញអ្នកចេញពីកន្លែងដែលគ្មានការងារធ្វើ និងមេដែកមួយទៀតទាញអ្នកឱ្យទៅកន្លែងដែលមានប្រាក់ខែខ្ពស់។ |
| Division of labor | របៀបដែលការងារត្រូវបានបែងចែកទៅឱ្យសមាជិកគ្រួសារម្នាក់ៗធ្វើ ដោយផ្អែកលើភេទ ឬអាយុ (ឧទាហរណ៍៖ នៅពេលម្តាយចំណាកស្រុក ឪពុក ឬយាយតាត្រូវទទួលភារកិច្ចមើលកូន និងធ្វើការផ្ទះជំនួស)។ | ដូចជានៅក្នុងក្រុមតន្ត្រីមួយ ដែលអ្នកខ្លះលេងហ្គីតា អ្នកខ្លះវាយស្គរ ដើម្បីឱ្យបទភ្លេងលេងទៅមុខបានរលូន ទោះបីជាមានអ្នកចម្រៀងអវត្តមានក៏ដោយ។ |
| Aging population | ជាបាតុភូតប្រជាសាស្ត្រដែលអត្រាមនុស្សចាស់នៅក្នុងសង្គមមានការកើនឡើង ខណៈអ្នកស្ថិតក្នុងវ័យពលកម្មថយចុះ ដែលនៅតំបន់ជនបទ បាតុភូតនេះច្រើនបណ្តាលមកពីយុវជនចេញទៅចំណាកស្រុកអស់។ | ដូចជាភូមិមួយដែលដើរទៅណាឃើញតែមនុស្សចាស់អង្គុយមើលថែក្មេងៗ ព្រោះកម្លាំងកំលោះក្រមុំចេញទៅធ្វើការនៅរោងចក្របាត់អស់។ |
| Livelihood strategy | ជាជម្រើស ផែនការ និងសកម្មភាពនានាដែលបុគ្គល ឬគ្រួសារមួយអនុវត្ត ដើម្បីស្វែងរកចំណូល ធានាការរស់រានមានជីវិត និងកែលម្អជីវភាពរបស់ពួកគេក្នុងបរិបទសេដ្ឋកិច្ច ឬបរិស្ថានជួបការលំបាក។ | ដូចជាការប្តូរពីការធ្វើស្រែដែលខាតបង់ដោយសារគ្រោះរាំងស្ងួត ទៅជាការធ្វើចំណាកស្រុកទៅធ្វើកម្មកររោងចក្រ ដើម្បីធានាថាគ្រួសារមានបាយហូបគ្រប់គ្រាន់។ |
| Reproductive labor | សំដៅលើការងារថែទាំផ្ទះសម្បែង ការចម្អិនអាហារ ការបោសសម្អាត និងការចិញ្ចឹមបីបាច់កូនចៅ ដែលជាទូទៅមិនទទួលបានប្រាក់ឈ្នួលទេ ប៉ុន្តែវាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ក្នុងការទ្រទ្រង់ជីវិតគ្រួសារនិងបណ្តុះបណ្តាលកម្លាំងពលកម្មជំនាន់ក្រោយ។ | ដូចជាការចាក់សាំង និងផ្លាស់ប្តូរប្រេងម៉ាស៊ីនរថយន្តជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីឱ្យរថយន្តនោះ (សមាជិកគ្រួសារ) អាចបើកបរទៅរកលុយបានបន្តទៀតយ៉ាងរលូន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
