បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងសិក្សាពីទម្រង់នៃភាពជាអ្នកដឹកនាំ (Leadership types) និងកម្រិតនៃការលើកទឹកចិត្តក្នុងការបំពេញការងារ (Work motivation) របស់បុគ្គលិក ព្រមទាំងទំនាក់ទំនងរវាងកត្តាទាំងពីរនេះនៅក្នុងសាលាឃុំសាម៉េត ខេត្តជលបុរី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបរិមាណ (Quantitative Research) ដោយប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈកម្រងសំណួរពីក្រុមគោលដៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Directive / Dictatorship Leadership ភាពជាអ្នកដឹកនាំបែបបញ្ជា ឬផ្តាច់ការ |
មានការកំណត់គោលដៅ និងភារកិច្ចច្បាស់លាស់ ងាយស្រួលសម្រាប់ការងាររដ្ឋបាលដែលទាមទារការត្រួតពិនិត្យដិតដល់។ | អាចធ្វើឱ្យបុគ្គលិកបាត់បង់គំនិតច្នៃប្រឌិត និងមានអារម្មណ៍តានតឹងប្រសិនបើប្រើប្រាស់ហួសកម្រិត។ | ជាទម្រង់ដែលត្រូវបានគេកត់សម្គាល់ឃើញច្រើនជាងគេបំផុត (៤៤.៩២%) និងមានទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានកម្រិតខ្ពស់ជាមួយការលើកទឹកចិត្ត (r=0.666)។ |
| Supportive Leadership ភាពជាអ្នកដឹកនាំបែបគាំទ្រ |
ជួយកសាងបរិយាកាសការងារល្អ ផ្តល់ការគាំទ្រផ្លូវចិត្ត និងប្រព្រឹត្តចំពោះបុគ្គលិកដោយស្មើភាព។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើនពីអ្នកដឹកនាំក្នុងការបង្វឹក (Coaching) និងតាមដានសុខទុក្ខបុគ្គលិក។ | ទោះបីជាត្រូវបានគេកត់សម្គាល់ឃើញតិចតួចបំផុត (១២.៧១%) ប៉ុន្តែវាមានទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានខ្ពស់បំផុតជាមួយការលើកទឹកចិត្ត (r=0.683)។ |
| Participative Leadership ភាពជាអ្នកដឹកនាំបែបចូលរួម |
លើកទឹកចិត្តឱ្យមានការចូលរួមសម្រេចចិត្តជាក្រុម ធ្វើឱ្យបុគ្គលិកមានអារម្មណ៍ជាម្ចាស់ការលើការងារ។ | អាចពន្យារពេលក្នុងការសម្រេចចិត្ត នៅពេលដែលស្ថាប័នត្រូវការចំណាត់ការបន្ទាន់។ | ត្រូវបានគេកត់សម្គាល់ឃើញក្នុងកម្រិត ១៨.៦៤% និងមានទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានជាមួយការលើកទឹកចិត្ត (r=0.662)។ |
| Achievement-Oriented Leadership ភាពជាអ្នកដឹកនាំបែបតម្រង់ទិសសមិទ្ធផល |
ជំរុញឱ្យបុគ្គលិកអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពជាប្រចាំ និងផ្តោតលើការសម្រេចគោលដៅធំៗ។ | អាចបណ្តាលឱ្យមានសម្ពាធការងារខ្ពស់ ប្រសិនបើគោលដៅដែលដាក់ចេញមិនសក្តិសមនឹងធនធានជាក់ស្តែង។ | ជាទម្រង់លេចធ្លោទី២ (២៣.៧៣%) និងមានទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានកម្រិតខ្ពស់ជាមួយការលើកទឹកចិត្តក្នុងការងារ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនតម្រូវឱ្យមានធនធានបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់នោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារឱ្យមានការប្រមូលទិន្នន័យដោយផ្ទាល់ និងកម្មវិធីវិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងសាលាឃុំសាម៉េត ខេត្តជលបុរី ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើបុគ្គលិកថ្នាក់មូលដ្ឋានចំនួន ១១៨ នាក់ ដែលភាគច្រើនជាស្ត្រី និងមានអាយុចន្លោះពី ៤១ ទៅ ៥០ ឆ្នាំ។ ទោះបីជាវប្បធម៌ការងារមានភាពស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលថ្នាក់មូលដ្ឋាន និងកត្តាសេដ្ឋកិច្ចអាចមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការកែសម្រួលបរិបទមុននឹងយកមកអនុវត្ត។
វិធីសាស្ត្រ និងទ្រឹស្តីនៅក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការវាយតម្លៃ និងកែលម្អការគ្រប់គ្រងធនធានមនុស្សនៅរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការយល់ដឹងពីឥទ្ធិពលនៃទម្រង់អ្នកដឹកនាំមកលើការលើកទឹកចិត្ត នឹងជួយស្ថាប័នកម្ពុជាក្នុងការរៀបចំកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលភាពជាអ្នកដឹកនាំប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ដើម្បីពង្រឹងគុណភាពសេវាសាធារណៈ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Path-Goal Theory | ទ្រឹស្តីដែលពន្យល់ថា អ្នកដឹកនាំមានតួនាទីជួយកម្ចាត់ឧបសគ្គ និងចង្អុលបង្ហាញផ្លូវច្បាស់លាស់ដល់បុគ្គលិក ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចសម្រេចបានគោលដៅការងារ និងទទួលបានរង្វាន់តាមការរំពឹងទុក។ | ដូចជាមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍ដែលកាប់ឆ្ការព្រៃ និងបំភ្លឺផ្លូវ ដើម្បីឱ្យអ្នកដើរព្រៃអាចធ្វើដំណើរទៅដល់កំពូលភ្នំបានដោយសុវត្ថិភាព។ |
| Two-Factor Theory | ទ្រឹស្តីនៃការលើកទឹកចិត្តរបស់ Herzberg ដែលបែងចែកកត្តាការងារជាពីរគឺ កត្តាលើកទឹកចិត្ត (ធ្វើឱ្យពេញចិត្តពេលមាន) និងកត្តាអនាម័យ (មិនធ្វើឱ្យពេញចិត្តទេ តែបើខ្វះវានឹងធ្វើឱ្យមិនសប្បាយចិត្ត ដូចជាប្រាក់ខែ និងបរិយាកាសការងារ)។ | ដូចជាការថែទាំរាងកាយ កត្តាអនាម័យប្រៀបដូចជាការហូបអាហារឱ្យឆ្អែតដើម្បីកុំឱ្យឈឺក្រពះ ចំណែកកត្តាលើកទឹកចិត្តប្រៀបដូចជាការហាត់ប្រាណដែលធ្វើឱ្យរាងកាយរឹតតែរឹងមាំនិងមានថាមពល។ |
| Contingency Theory | ទ្រឹស្តីភាពជាអ្នកដឹកនាំដែលជឿថាមិនមានទម្រង់ដឹកនាំណាមួយល្អឥតខ្ចោះសម្រាប់គ្រប់ស្ថានភាពនោះទេ ប៉ុន្តែប្រសិទ្ធភាពនៃការដឹកនាំអាស្រ័យលើភាពស៊ីគ្នារវាងស្ទីលរបស់អ្នកដឹកនាំ និងស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៃបរិស្ថានការងារ។ | ដូចជាការជ្រើសរើសសម្លៀកបំពាក់ មិនមានអាវមួយណាពាក់ត្រូវគ្រប់រដូវនោះទេ យើងត្រូវរើសអាវរងាពេលរងា និងអាវដៃខ្លីពេលក្តៅ។ |
| Directive Leadership | ទម្រង់នៃការដឹកនាំដែលអ្នកគ្រប់គ្រងកំណត់យ៉ាងច្បាស់លាស់នូវអ្វីដែលបុគ្គលិកត្រូវធ្វើ របៀបធ្វើ និងពេលវេលាដែលត្រូវបញ្ចប់ដោយមានការតាមដានយ៉ាងតឹងរ៉ឹង (នៅក្នុងឯកសារនេះសំដៅលើ Dictatorship)។ | ដូចជាមេបញ្ជាការយោធាដែលប្រាប់កូនចៅឱ្យធ្វើតាមបទបញ្ជាយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ដោយមិនឱ្យមានការកែប្រែដោយចិត្តឯង។ |
| Pearson’s product moment correlation | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិសម្រាប់វាស់ស្ទង់កម្រិត និងទិសដៅនៃទំនាក់ទំនងរវាងអថេរបរិមាណពីរ ថាតើវាមានទំនាក់ទំនងស្របគ្នា (វិជ្ជមាន) ឬផ្ទុយគ្នា (អវិជ្ជមាន) កម្រិតណា។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់មើលថាតើទំហំនៃការធ្លាក់ភ្លៀង មានទំនាក់ទំនងខ្លាំងកម្រិតណាទៅនឹងកម្ពស់ទឹកជំនន់នៅក្នុងក្រុង។ |
| One-way ANOVA | ការធ្វើតេស្តវិភាគស្ថិតិដើម្បីប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃក្រុមគោលដៅចាប់ពី ៣ ក្រុមឡើងទៅ ថាតើលទ្ធផលរបស់ពួកគេមានភាពខុសប្លែកគ្នាជាអត្ថន័យស្ថិតិឬយ៉ាងណា។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុប្រឡងរបស់សិស្សថ្នាក់ទី១០ ទី១១ និងទី១២ ដើម្បីមើលថាតើកម្រិតថ្នាក់មានឥទ្ធិពលលើលទ្ធផលសិក្សារបស់ពួកគេឬអត់។ |
| Cronbach's alpha | រង្វាស់ស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់ភាពជឿជាក់ និងភាពស៊ីចង្វាក់គ្នានៃសំណួរនៅក្នុងកម្រងសំណួរ ថាតើសំណួរទាំងអស់នោះពិតជាកំពុងវាស់ស្ទង់លើកត្តាតែមួយមែនឬទេ។ | ដូចជាការថ្លឹងគីឡូរបស់របរមួយជាច្រើនដងដោយជញ្ជីងតែមួយ បើជញ្ជីងនោះល្អ (ជឿជាក់បាន) នោះថ្លឹងប៉ុន្មានដងក៏ចេញទម្ងន់ប្រហាក់ប្រហែលគ្នាដែរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
