បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលបញ្ហាប្រឈមនៃវិស័យសេដ្ឋកិច្ចឯកជននៅប្រទេសវៀតណាម ក្នុងការសម្របខ្លួនទៅរកការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការប្តេជ្ញាចិត្តកាត់បន្ថយការបំភាយឧស្ម័នរបស់ជាតិនៅសន្និសីទ COP26។
វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ របាយការណ៍នេះធ្វើការវាយតម្លៃលើទិន្នន័យស្ថិតិជាតិ និងវិភាគលើក្របខ័ណ្ឌគោលនយោបាយបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីផ្តល់ជាអនុសាសន៍យុទ្ធសាស្ត្រ។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖
របាយការណ៍នេះបង្ហាញពីតួនាទីដ៏សំខាន់របស់វិស័យឯកជនក្នុងការជំរុញសេដ្ឋកិច្ចវៀតណាម ប៉ុន្តែក៏បានគូសបញ្ជាក់ពីភាពងាយរងគ្រោះរបស់ពួកគេដោយសារទំហំអាជីវកម្មតូចតាច។ ការសម្រេចបាននូវការប្តេជ្ញាចិត្ត COP26 តម្រូវឱ្យមានការគាំទ្រផ្នែកច្បាប់ បច្ចេកវិទ្យា និងហិរញ្ញវត្ថុជាបន្ទាន់ ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរវិស័យនេះទៅរកគំរូអាជីវកម្មប្រកបដោយចីរភាព។
| ការរកឃើញ (Finding) | ព័ត៌មានលម្អិត (Detail) | ភស្តុតាង (Evidence) |
|---|---|---|
| ភាពលេចធ្លោនៃសហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម (Dominance of SMEs) | វិស័យឯកជនគ្របដណ្តប់ស្ទើរតែទាំងស្រុងនៃអាជីវកម្មសរុបនៅវៀតណាម ប៉ុន្តែភាគច្រើនជាសហគ្រាសធុនមីក្រូនិងតូច ដែលធ្វើឱ្យពួកគេមានដែនកំណត់ក្នុងការស្រូបយកបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ និងប្រឈមនឹងហានិភ័យខ្ពស់ពីវិបត្តិខាងក្រៅ។ | វិស័យឯកជនស្រូបយកជិត ៩៧% នៃសហគ្រាសសរុប (ឆ្នាំ ២០២១) ដែលក្នុងនោះ ៦៧% ជាសហគ្រាសមីក្រូ (Micro) និង ២៦.៨% ជាសហគ្រាសធុនតូច (Small)។ |
| ការរួមចំណែកសេដ្ឋកិច្ចនិងការងារ (Economic and Employment Contribution) | វិស័យឯកជនគឺជាប្រភពបង្កើតការងារដ៏ធំបំផុត និងរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ដល់ការរីកចម្រើនសេដ្ឋកិច្ច ទោះបីជាប្រាក់ចំណូលរបស់កម្មករក្នុងវិស័យនេះនៅមានកម្រិតទាបជាងវិស័យរដ្ឋនិងក្រុមហ៊ុនបរទេស (FDI) ក៏ដោយ។ | វិស័យឯកជនបង្កើតការងារជាង ៨០% នៃទីផ្សារការងារសរុប និងរួមចំណែកប្រមាណ ៣៩% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២០។ |
| បញ្ហាប្រឈមក្នុងការអនុវត្តគោលដៅអាកាសធាតុ (Challenges in Climate Goal Implementation) | ទោះបីជារដ្ឋាភិបាលមានមហិច្ឆតាខ្ពស់ក្នុងការកាត់បន្ថយការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ ប៉ុន្តែក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ និងយន្តការលើកទឹកចិត្តជាក់ស្តែងសម្រាប់សហគ្រាសដើម្បីផ្លាស់ប្តូរទៅរកគំរូសេដ្ឋកិច្ចវិលជុំ (Circular Economy) នៅមានភាពខ្វះចន្លោះនៅឡើយ។ | រដ្ឋាភិបាលបានប្តេជ្ញាចិត្តសម្រេចការបំភាយឧស្ម័នស្មើសូន្យត្រឹមឆ្នាំ ២០៥០ (Net-zero by 2050) នៅ COP26 ប៉ុន្តែសហគ្រាសភាគច្រើននៅខ្វះខាតដើមទុន និងមិនទាន់មានស្តង់ដារវាយតម្លៃអាជីវកម្មបៃតងច្បាស់លាស់។ |
របាយការណ៍នេះបានស្នើឡើងនូវវិធានការជាយុទ្ធសាស្ត្រ ដើម្បីគាំទ្រវិស័យឯកជនក្នុងការធ្វើបរិវត្តកម្មឌីជីថល និងផ្លាស់ប្តូរទៅរកការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។
| គោលដៅ (Target) | សកម្មភាព (Action) | អាទិភាព (Priority) |
|---|---|---|
| រាជរដ្ឋាភិបាល (Government) | បង្កើតនិងកែលម្អក្របខ័ណ្ឌច្បាប់សម្រាប់គំរូអាជីវកម្មប្រកបដោយចីរភាព ដូចជាសេដ្ឋកិច្ចវិលជុំ (Circular Economy) ព្រមទាំងផ្តល់ការលើកទឹកចិត្តផ្នែកពន្ធ និងគោលនយោបាយលទ្ធកម្មសាធារណៈបៃតង (Green Public Procurement)។ | ខ្ពស់ (High) |
| ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ និងក្រសួងពាក់ព័ន្ធ (Financial Institutions & Relevant Ministries) | ផ្តល់ការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ឥណទានបៃតង (Green Credit) និងការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញ ដើម្បីជួយសហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម (SMEs) ក្នុងការធ្វើបរិវត្តកម្មឌីជីថល និងអនុវត្តនវានុវត្តន៍បច្ចេកវិទ្យា។ | ខ្ពស់ (High) |
| វិស័យឯកជន (Private Sector) | ចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងខ្សែច្រវាក់តម្លៃសកល និងបណ្តាញផលិតកម្មដោយផ្តោតលើការកាត់បន្ថយសំណល់ ការប្រើប្រាស់ថាមពលប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងការអនុវត្តស្តង់ដារគុណភាពអន្តរជាតិ។ | មធ្យម (Medium) |
ស្រដៀងទៅនឹងប្រទេសវៀតណាម សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើសហគ្រាសធុនមីក្រូ តូច និងមធ្យម (MSMEs)។ របាយការណ៍នេះផ្តល់នូវមេរៀនដ៏សំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការរៀបចំគោលនយោបាយគាំទ្រ MSMEs ឱ្យស្របតាមការប្តេជ្ញាចិត្តអព្យាក្រឹតកាបូន (Carbon Neutrality 2050) និងយុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។
ការរួមបញ្ចូលគោលដៅអាកាសធាតុទៅក្នុងគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍សហគ្រាស មិនត្រឹមតែជួយកម្ពុជាការពារបរិស្ថានប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងទាក់ទាញការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) និងបង្កើនភាពប្រកួតប្រជែងសម្រាប់ការនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| COP26 | សន្និសីទលើកទី២៦ របស់អង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលតម្រូវឱ្យប្រទេសនានាធ្វើការប្តេជ្ញាចិត្តកាត់បន្ថយការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ជាសកល ដើម្បីទប់ស្កាត់ការឡើងកម្តៅផែនដី។ | ជាកិច្ចប្រជុំកំពូលពិភពលោកដែលមេដឹកនាំប្រទេសនានាជួបគ្នា ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយនិងសន្យាការពារបរិស្ថានផែនដី។ |
| Net-zero emissions | គោលដៅនៃការកាត់បន្ថយបរិមាណឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ដែលបញ្ចេញទៅក្នុងបរិយាកាស ឱ្យមានតុល្យភាពជាមួយនឹងបរិមាណដែលត្រូវបានស្រូបយកមកវិញ (ឧទាហរណ៍តាមរយៈការដាំដើមឈើ ឬបច្ចេកវិទ្យាស្រូបកាបូន) រហូតដល់កម្រិតស្មើសូន្យ។ | ដូចជាការចាក់ទឹកចូលក្នុងធុងបូកនឹងការដកទឹកចេញក្នុងបរិមាណស្មើគ្នា ដែលធ្វើឱ្យបរិមាណទឹកក្នុងធុងមិនមានការកើនឡើង។ |
| Circular Economy | គំរូសេដ្ឋកិច្ចដែលផ្តោតលើការរចនាផលិតផលឱ្យមានអាយុកាលប្រើប្រាស់យូរ និងអាចកែច្នៃប្រើប្រាស់ឡើងវិញ ដើម្បីកាត់បន្ថយការទាញយកធនធានថ្មីៗ និងលុបបំបាត់ការបញ្ចេញកាកសំណល់ទៅក្នុងបរិស្ថាន។ | ជាការកែច្នៃរបស់ចាស់យកមកប្រើប្រាស់ឡើងវិញជាប្រចាំ ជំនួសឱ្យទម្លាប់ទិញប្រើហើយបោះចោល។ |
| SMEs (Small and Medium-sized Enterprises) | សហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម ដែលជាឆ្អឹងខ្នងនៃសេដ្ឋកិច្ចជាតិក្នុងការផ្តល់ការងារភាគច្រើន ប៉ុន្តែតែងតែជួបប្រទះបញ្ហាប្រឈមក្នុងការស្វែងរកដើមទុន និងកង្វះខាតបច្ចេកវិទ្យាទំនើប។ | គឺជាក្រុមហ៊ុន ឬអាជីវកម្មដែលមានទំហំតូច និងមានបុគ្គលិកតិចតួច ដូចជាហាងកាហ្វេ ឬរោងសិប្បកម្មក្នុងស្រុកជាដើម។ |
| Digital Transformation | ការរួមបញ្ចូលបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលទៅក្នុងគ្រប់សកម្មភាពនិងដំណើរការនៃអាជីវកម្ម ដើម្បីផ្លាស់ប្តូររបៀបវារៈប្រតិបត្តិការ បង្កើនប្រសិទ្ធភាពការងារ និងផ្តល់គុណតម្លៃថ្មីដល់អតិថិជន។ | ដូចជាការប្តូរពីការកត់ត្រាការលក់និងស្តុកទំនិញលើសៀវភៅ មកប្រើប្រាស់កុំព្យូទ័រ និងប្រព័ន្ធអនឡាញវិញ។ |
| FDI (Foreign Direct Investment) | ការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស គឺជារំហូរទុនដែលក្រុមហ៊ុនបរទេសនាំយកមកវិនិយោគក្នុងស្រុក ដែលមិនត្រឹមតែជួយបង្កើតការងារប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជួយផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យានិងជំនាញគ្រប់គ្រងថ្មីៗផងដែរ។ | គឺនៅពេលដែលក្រុមហ៊ុនបរទេសយកលុយមកសាងសង់រោងចក្រ ឬបើកក្រុមហ៊ុននៅក្នុងប្រទេសយើង។ |
| Green Public Procurement | គោលនយោបាយលទ្ធកម្មសាធារណៈបៃតង ជានីតិវិធីដែលរដ្ឋាភិបាលផ្តល់អាទិភាពក្នុងការទិញទំនិញ ឬសេវាកម្មដែលមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ដើម្បីលើកទឹកចិត្តដល់អាជីវកម្មដែលផលិតផលិតផលបៃតង។ | ដូចជារដ្ឋាភិបាលសម្រេចចិត្តទិញតែរថយន្តអគ្គិសនី ឬក្រដាសកែច្នៃ សម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងក្រសួងនិងស្ថាប័នរដ្ឋ។ |
| Inclusive Business | គំរូអាជីវកម្មបរិយាប័ន្ន គឺជាការធ្វើអាជីវកម្មដែលទាញយកប្រជាជនមានចំណូលទាបឱ្យចូលរួមក្នុងខ្សែច្រវាក់តម្លៃ ក្នុងនាមជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់ អ្នកចែកចាយ ឬបុគ្គលិក ដើម្បីបង្កើតតម្លៃរួមគ្នា។ | គឺជាការរកស៊ីដែលជួយផ្តល់ឱកាសការងារ និងប្រាក់ចំណូលដល់អ្នកក្រីក្រនៅតាមសហគមន៍ ឱ្យមានការរីកចម្រើនទៅជាមួយគ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
