បញ្ហា (The Problem)៖ មន្ត្រីធានាគុណភាព និងស្តង់ដារ (QASO) នៅប្រទេសកេនយ៉ា ខ្វះការបណ្តុះបណ្តាលជាក់លាក់សម្រាប់តួនាទីរបស់ពួកគេ ដែលជារឿយៗនាំឱ្យការត្រួតពិនិត្យការអប់រំមិនមានប្រសិទ្ធភាព និងធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងជាមួយគ្រូបង្រៀនមានភាពតានតឹង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់កម្រងសំណួរ និងកិច្ចសម្ភាសន៍ ដើម្បីវាយតម្លៃសមត្ថភាព និងតម្រូវការបណ្តុះបណ្តាលរបស់មន្ត្រី QASO នៅក្នុងស្រុក Kisumu ប្រទេសកេនយ៉ា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Inspection Approach អភិក្រមអធិការកិច្ចបែបប្រពៃណី (បែបចាប់កំហុស) |
អាចធ្វើឱ្យគ្រូបង្រៀនមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ និងត្រៀមឯកសារបានគ្រប់គ្រាន់ដោយសារការភ័យខ្លាច។ | បង្កើតបរិយាកាសតានតឹង គ្មានកិច្ចសន្ទនាស្ថាបនា និងរារាំងគ្រូក្នុងការចែករំលែកបញ្ហាប្រឈមពិតប្រាកដ។ | មន្ត្រី QASO នៅតែមានទម្លាប់ប្រើប្រាស់អភិក្រមនេះ (ពិន្ទុមធ្យមនៃវិធីសាស្ត្រត្រួតពិនិត្យគឺ ២.៩៧ ដែលស្ថិតក្រោមកម្រិតមធ្យម)។ |
| Collaborative Supervision Approach អភិក្រមត្រួតពិនិត្យបែបសហការ (QASO Ideal Model) |
ផ្តោតលើការជួយគាំទ្រ កែលម្អការបង្រៀន និងកសាងភាពជាដៃគូជាមួយគ្រូបង្រៀនដើម្បីលើកកម្ពស់គុណភាព។ | ទាមទារឱ្យមន្ត្រីមានចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះលើមុខវិជ្ជា និងជំនាញទំនាក់ទំនងទន់ (Soft skills) កម្រិតខ្ពស់។ | ជំនាញត្រួតពិនិត្យ (Supervisory skills) ត្រូវបានចាត់ទុកជាតម្រូវការបណ្តុះបណ្តាលអាទិភាពទី១ (១០០% នៃអ្នកឆ្លើយតប)។ |
| Action Research Implementation ការអនុវត្តការស្រាវជ្រាវសកម្មភាព |
ជួយមន្ត្រី និងគ្រូក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាជាក់លាក់ក្នុងការអប់រំ និងកែលម្អវិធីសាស្ត្របង្រៀនផ្អែកលើទិន្នន័យជាក់ស្តែង។ | ទាមទារចំណេះដឹងផ្នែកស្រាវជ្រាវ ដែលមន្ត្រីភាគច្រើនពុំធ្លាប់ទទួលបានការបណ្តុះបណ្តាលពីមុនមក។ | មន្ត្រីមានសមត្ថភាពខ្សោយបំផុតលើជំនាញនេះ (ពិន្ទុមធ្យមត្រឹមតែ ២.៦៧ ប៉ុណ្ណោះ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ធនធានតិចតួចសម្រាប់ការប្រមូលទិន្នន័យ ដោយពឹងផ្អែកលើការស្ទង់មតិសាមញ្ញ ប៉ុន្តែទាមទារការវិនិយោគពេលវេលា និងថវិកាជាចាំបាច់ដើម្បីបង្កើតកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាល (INSET)។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងស្រុក Kisumu នៃប្រទេសកេនយ៉ា ដោយមានទំហំគំរូតូចតាចបំផុត (មន្ត្រីត្រឹមតែ ៨ នាក់) និងផ្អែកលើការវាយតម្លៃសមត្ថភាពដោយខ្លួនឯង (Self-assessment bias) ដែលអាចមានភាពលំអៀង។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះបង្ហាញពីតម្រូវការចាំបាច់ក្នុងការធ្វើការស្ទង់មតិទ្រង់ទ្រាយធំ និងប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វាយតម្លៃពីភាគីទី៣ (ឧទាហរណ៍ វាយតម្លៃពីនាយកសាលា ឬគ្រូបង្រៀន) ដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលសុក្រឹតមុននឹងធ្វើកំណែទម្រង់។
ទោះបីជាការសិក្សានេះធ្វើឡើងនៅកេនយ៉ាក៏ដោយ របកគំហើញនិងវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃនេះមានតម្លៃយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់កំណែទម្រង់ប្រព័ន្ធអធិការកិច្ចអប់រំនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតពីការធ្វើ 'អធិការកិច្ចបែបចាប់កំហុស' ទៅជា 'មន្ត្រីសហការធានាគុណភាពអប់រំ' នឹងជួយលើកកម្ពស់ស្តង់ដារបង្រៀននៅតាមសាលារៀននៅកម្ពុជាប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Quality Assurance and Standards Officer (QASO) (មន្ត្រីធានាគុណភាព និងស្តង់ដារអប់រំ) | ជាមន្ត្រីដែលមានភារកិច្ចចុះត្រួតពិនិត្យ ផ្តល់ការគាំទ្រ និងធានាថាការបង្រៀននិងការអនុវត្តកម្មវិធីសិក្សានៅតាមសាលារៀន ប្រព្រឹត្តទៅប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងស្របតាមស្តង់ដារដែលបានកំណត់។ ពាក្យនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីជំនួសពាក្យ "អធិការអប់រំ" ដែលតែងតែបង្កភាពភ័យខ្លាចដល់គ្រូបង្រៀន។ | ដូចជា "មេការសំណង់" ដែលចុះមកពិនិត្យមើលថាតើជាងសាងសង់ធ្វើតាមប្លង់ដែលបានគូសឬអត់ ព្រមទាំងជួយប្រាប់ពីបច្ចេកទេសសាងសង់ដើម្បីធានាគុណភាពផ្ទះ។ |
| In-Service Education and Training (INSET) (ការបណ្តុះបណ្តាលវិក្រឹតការ ឬការបណ្តុះបណ្តាលពេលកំពុងបម្រើការងារ) | ជាកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលរយៈពេលខ្លី ឬវគ្គបំប៉នដែលរៀបចំឡើងសម្រាប់មន្ត្រី ឬបុគ្គលិកដែលកំពុងបម្រើការងារស្រាប់ ដើម្បីជួយពួកគេអភិវឌ្ឍជំនាញវិជ្ជាជីវៈ និងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពចំណេះដឹងថ្មីៗទាក់ទងនឹងការងាររបស់ពួកគេ។ | ដូចជាការយកទូរស័ព្ទដៃដែលកំពុងប្រើរាល់ថ្ងៃ ទៅ Update Software ថ្មីដើម្បីឱ្យវាដើរលឿន និងមានមុខងារថ្មីៗ។ |
| Action Research (ការស្រាវជ្រាវសកម្មភាព) | ជាដំណើរការស្រាវជ្រាវដែលធ្វើឡើងដោយអ្នកអនុវត្តផ្ទាល់ (ដូចជាគ្រូបង្រៀន ឬមន្ត្រីអប់រំ) ដើម្បីរកឱ្យឃើញពីបញ្ហាប្រឈមក្នុងសកម្មភាពការងារប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេ រួចបង្កើតយុទ្ធសាស្ត្រដោះស្រាយ និងយកទៅអនុវត្តភ្លាមៗដើម្បីកែលម្អគុណភាពការងារនោះ។ | ដូចជាចុងភៅភ្លក់សម្លរខ្លួនឯង រកឃើញថាសាប រួចក៏ថែមអំបិលនិងគ្រឿងទេសភ្លាមៗដើម្បីឱ្យសម្លរនោះមានរសជាតិឆ្ងាញ់។ |
| Saturated sampling technique (បច្ចេកទេសជ្រើសរើសគំរូឆ្អែត ឬការយកគំរូទាំងអស់) | ជាវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសគំរូសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ ដោយប្រមូលយកប្រជាជនគោលដៅទាំងអស់មកធ្វើជាគំរូតែម្តង (១០០%) ដោយសារតែទំហំនៃចំនួនប្រជាជនគោលដៅនោះមានតិចតួចពេក មិនចាំបាច់ធ្វើការចាប់ឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងនោះទេ។ | ដូចជាគ្រូបង្រៀនហៅសិស្សទាំង ៨ នាក់ក្នុងថ្នាក់ដែលរៀនខ្សោយ មកសួរនាំទាំងអស់ ដោយមិនបាច់ចាប់ឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងនោះទេ។ |
| Likert Scale (មាត្រដ្ឋានលីខឺត) | ជាប្រព័ន្ធរង្វាស់ដែលគេប្រើញឹកញាប់ក្នុងកម្រងសំណួរស្រាវជ្រាវ ដើម្បីវាស់ស្ទង់ពីអាកប្បកិរិយា ឬកម្រិតនៃការយល់ស្របរបស់អ្នកឆ្លើយតបចំពោះសេចក្តីថ្លែងការណ៍ណាមួយ (ឧទាហរណ៍៖ ពីចំណុចយល់ស្របខ្លាំង បន្តបន្ទាប់រហូតដល់ចំណុចមិនយល់ស្របខ្លាំង)។ | ដូចជាការចុចឱ្យផ្កាយ (១ ដល់ ៥ ផ្កាយ) ពេលយើងវាយតម្លៃសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនម្ហូបអាហារអញ្ចឹងដែរ។ |
| Pearson Product Moment Correlation (មេគុណសហសម្ព័ន្ធ Pearson) | ជារូបមន្តស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតទំនាក់ទំនងរវាងអថេរពីរ។ នៅក្នុងបរិបទនៃការសិក្សានេះ គេប្រើវាដើម្បីបញ្ជាក់ពីភាពជឿជាក់នៃកម្រងសំណួរ (Reliability) ដោយប្រៀបធៀបលទ្ធផលអ្នកដែលបានឆ្លើយកម្រងសំណួរដដែលពីរដងផ្សេងគ្នា។ | ដូចជាការថ្លឹងគីឡូមនុស្សម្នាក់ពីរដងជាប់គ្នា បើលទ្ធផលចេញមកដូចគ្នា ឬប្រហាក់ប្រហែលគ្នាខ្លាំង នោះបញ្ជាក់ថាជញ្ជីងនោះពិតជាអាចទុកចិត្តបាន។ |
| Autocratic Supervisory Approach (អភិក្រមត្រួតពិនិត្យបែបផ្តាច់ការ) | ជាទម្រង់នៃការត្រួតពិនិត្យបែបប្រពៃណី ដែលមន្ត្រីអធិការកិច្ចប្រើប្រាស់អំណាចដើម្បីបញ្ជា រិះគន់ និងចាប់កំហុសគ្រូបង្រៀន ដោយមិនមានការសន្ទនាស្ថាបនា ឬមិនទទួលយកការបកស្រាយ និងមតិយោបល់ពីគ្រូឡើយ។ | ដូចជាប៉ូលីសចរាចរណ៍ដែលហៅអ្នកបើកបរមកផាកពិន័យដោយកំហឹង មិនស្តាប់ការពន្យល់ និងគ្រាន់តែប្រាប់ពីកំហុសដើម្បីផាកលុយប៉ុណ្ណោះ។ |
| Curriculum Evaluation (ការវាយតម្លៃកម្មវិធីសិក្សា) | ជាដំណើរការនៃការប្រមូលទិន្នន័យ ការវិភាគ និងការធ្វើសេចក្តីសន្និដ្ឋានថាតើកម្មវិធីសិក្សា និងសៀវភៅពុម្ពដែលកំពុងប្រើប្រាស់នៅតាមសាលារៀន ពិតជាឆ្លើយតបទៅនឹងគោលដៅអប់រំដែលបានកំណត់ ឬមានចំណុចណាខ្លះដែលត្រូវកែប្រែឱ្យប្រសើរឡើង។ | ដូចជាការយកកុំព្យូទ័រម៉ូដែលថ្មីមួយទៅឱ្យអតិថិជនសាកល្បងប្រើ ដើម្បីសួរថាតើវាលឿនឬអត់ និងមានបញ្ហាអ្វីខ្លះ មុននឹងសម្រេចចិត្តផលិតលក់ជាផ្លូវការទូទាំងប្រទេស។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
