បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការកើនឡើងនូវបន្ទុកការយល់ដឹង (Cognitive Load) របស់សិស្សនៅក្នុងបរិស្ថានថ្នាក់រៀនឌីជីថល ដែលសម្បូរទៅដោយមាតិកាពហុមេឌៀ។ វាស្វែងយល់ពីរបៀបដែលការរចនាការបង្រៀនមិនបានល្អអាចធ្វើឱ្យសិស្សទទួលរងព័ត៌មានលើសលប់ និងកាត់បន្ថយប្រសិទ្ធភាពនៃការរៀនសូត្រពិតប្រាកដ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវចម្រុះ (Mixed-methods) ដោយរួមបញ្ចូលទាំងការពិសោធន៍បរិមាណ និងការសម្ភាសន៍គុណភាព។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Low Cognitive Load Instructional Design ការរចនាការបង្រៀនដែលមានបន្ទុកការយល់ដឹងទាប |
ងាយស្រួលយល់ និងមិនទាមទារការប្រឹងប្រែងខួរក្បាលច្រើន។ ស័ក្តិសមសម្រាប់សិស្សថ្មី ឬការណែនាំគោលគំនិតជាមូលដ្ឋាន។ | អាចខ្វះភាពទាក់ទាញដោយសារមិនសូវមានការប្រើប្រាស់ពហុមេឌៀ (Multimedia) ច្រើន។ | ពិន្ទុបន្ទុកការយល់ដឹងជាមធ្យម ៣.២/១០ ជាមួយនឹងគម្លាតស្តង់ដារ (SD) ០.៨។ |
| Medium Cognitive Load Instructional Design ការរចនាការបង្រៀនដែលមានបន្ទុកការយល់ដឹងមធ្យម |
មានតុល្យភាពល្អរវាងភាពស្មុគស្មាញនៃមាតិកា និងសមត្ថភាពទទួលយករបស់សិស្ស។ ជំរុញឱ្យមានការគិតស៊ីជម្រៅក្នុងកម្រិតសមស្រប។ | ទាមទារការរៀបចំ និងបែងចែកខ្លឹមសារឱ្យបានម៉ត់ចត់ពីសំណាក់គ្រូបង្រៀនដើម្បីរក្សាតុល្យភាព។ | ពិន្ទុបន្ទុកការយល់ដឹងជាមធ្យម ៥.៦/១០ ជាមួយនឹងគម្លាតស្តង់ដារ (SD) ១.១។ |
| High Cognitive Load Instructional Design ការរចនាការបង្រៀនដែលមានបន្ទុកការយល់ដឹងខ្ពស់ (ពហុមេឌៀស្មុគស្មាញ) |
ផ្តល់ព័ត៌មានច្រើន និងប្រើប្រាស់ធាតុអន្តរកម្ម ឬពហុមេឌៀចម្រុះ ដែលអាចទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍បានខ្លាំង។ | ធ្វើឱ្យសិស្សទទួលរងព័ត៌មានលើសលប់ (Overload) កាត់បន្ថយការចងចាំ និងមិនជួយឱ្យលទ្ធផលសិក្សាប្រសើរឡើងនោះទេ។ | ពិន្ទុបន្ទុកការយល់ដឹងជាមធ្យមខ្ពស់បំផុត ៧.៨/១០ ជាមួយនឹងគម្លាតស្តង់ដារ (SD) ១.២។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយជាសាច់ប្រាក់ជាក់លាក់នោះទេ ប៉ុន្តែការអនុវត្តតម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគលើប្រព័ន្ធឌីជីថល និងពេលវេលាក្នុងការរចនាមេរៀន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងបរិស្ថានថ្នាក់រៀនឌីជីថលនៃគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សា ដោយមានអ្នកចូលរួមជាសិស្សចំនួន ១០០ នាក់ និងគ្រូ ១០ នាក់ ដែលទំនងជានៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ (ផ្អែកលើស្ថាប័នរបស់អ្នកនិពន្ធនៅឥណ្ឌូនេស៊ី ថៃ និងកម្ពុជា)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ ប៉ុន្តែត្រូវពិចារណាលើកម្រិតអក្ខរកម្មឌីជីថល (Digital Literacy) និងល្បឿនអ៊ីនធឺណិតរបស់សិស្សនៅតាមតំបន់ផ្សេងៗគ្នា ព្រោះសិស្សដែលមានបទពិសោធន៍ឌីជីថលតិចតួចនឹងងាយរងបន្ទុកការយល់ដឹងខ្ពស់ជាង។
ការរកឃើញនៅក្នុងការសិក្សានេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងមានប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធអប់រំឌីជីថលនៅកម្ពុជា។
ការរួមបញ្ចូលទ្រឹស្តីបន្ទុកការយល់ដឹង (CLT) ទៅក្នុងការរចនាការបង្រៀន នឹងជួយស្ថាប័នអប់រំនៅកម្ពុជាបង្កើតមាតិកាឌីជីថលដែលមានប្រសិទ្ធភាព និងមិនធ្វើឱ្យសិស្សមានភាពធុញថប់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cognitive Load Theory (CLT) | ទ្រឹស្ដីដែលពន្យល់ពីទំហំនៃការប្រឹងប្រែងខួរក្បាល ឬការចងចាំរយៈពេលខ្លី (Working Memory) ដែលត្រូវប្រើប្រាស់ក្នុងពេលរៀនសូត្រ។ វាផ្តោតលើការរៀបចំមេរៀនយ៉ាងណា កុំឱ្យខួរក្បាលសិស្សធ្វើការធ្ងន់ពេក រហូតដល់លែងចងចាំ។ | ដូចជាកែវទឹកមួយ បើយើងចាក់ទឹកចូលលឿននិងច្រើនពេក វានឹងហូរហៀរចេញមកក្រៅ មិនអាចរក្សាទុកបានឡើយ។ |
| Intrinsic Load | កម្រិតនៃភាពស្មុគស្មាញពីធម្មជាតិរបស់មេរៀន ឬកិច្ចការដែលត្រូវរៀន។ បើមេរៀននោះមានរូបមន្តគណិតវិទ្យាពិបាកៗ នោះបន្ទុកពីធម្មជាតិនឹងខ្ពស់ ដែលមិនអាចលុបបំបាត់បានទេ ក្រៅពីបំបែកវាជាចំណែកតូចៗដើម្បីងាយយល់។ | ដូចជាការលើកដុំថ្មធំមួយ ទម្ងន់របស់ដុំថ្មនោះគឺជារបស់ធម្មជាតិដែលយើងមិនអាចផ្លាស់ប្តូរបានទេ គឺត្រូវតែប្រើកម្លាំងដើម្បីលើកវា។ |
| Extraneous Load | បន្ទុកខួរក្បាលដែលមិនចាំបាច់ ដែលកើតឡើងដោយសារការរចនាមេរៀនមិនល្អ ដូចជាមានអត្ថបទច្រើនពេក រូបភាពរញ៉េរញ៉ៃ ឬសម្លេងរំខាន ដែលធ្វើឱ្យសិស្សពិបាកផ្តោតលើខ្លឹមសារពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការព្យាយាមស្តាប់មិត្តភក្តិនិយាយប្រាប់រឿងសំខាន់ណាមួយ នៅកណ្តាលទីផ្សារដែលមានសម្លេងឡូឡាខ្លាំង។ |
| Germane Load | បន្ទុកខួរក្បាលដែលមានប្រយោជន៍ គឺនៅពេលដែលសិស្សខិតខំប្រឹងប្រែងគិត ដើម្បីយល់ដឹង បង្កើតចំណេះដឹងថ្មី និងចងចាំទុកក្នុងខួរក្បាលរយៈពេលវែង។ ការរចនាការបង្រៀនល្អ ត្រូវជំរុញបន្ទុកមួយនេះឱ្យបានច្រើន។ | ដូចជាការហាត់ប្រាណ ទោះបីជាហត់ តែវាធ្វើឱ្យសាច់ដុំយើងរឹងមាំ និងមានសុខភាពល្អ។ |
| Working Memory Capacity | សមត្ថភាពមានកម្រិតនៃខួរក្បាលមនុស្ស ក្នុងការរក្សាទុក និងដំណើរការព័ត៌មានក្នុងពេលតែមួយ ខណៈពេលកំពុងគិត ឬរៀនអ្វីមួយ។ ជាទូទៅ វាអាចផ្ទុកព័ត៌មានបានតែបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះមុនពេលវាផ្ទេរទៅការចងចាំរយៈពេលវែង។ | ដូចជាទំហំ RAM របស់កុំព្យូទ័រ ដែលប្រើសម្រាប់បើកកម្មវិធីពេលកំពុងដំណើរការ បើបើកកម្មវិធីធំៗច្រើនពេកក្នុងពេលតែមួយ វានឹងគាំង។ |
| Multimedia learning theory | ទ្រឹស្ដីដែលលើកឡើងថា មនុស្សរៀនបានល្អប្រសើរនៅពេលដែលព័ត៌មានត្រូវបានបង្ហាញដោយប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍ (សម្លេង ឬអត្ថបទ) រួមជាមួយនឹងរូបភាពបញ្ជាក់ ជាជាងការប្រើតែពាក្យពេចន៍ទទេ តែត្រូវរៀបចំឱ្យបានត្រឹមត្រូវដើម្បីកុំឱ្យលើសបន្ទុក។ | ដូចជាការមើលខ្សែភាពយន្តដែលមានរូបភាពនិងសម្លេងបញ្ជាក់ប្រាប់រឿងរ៉ាវច្បាស់លាស់ ល្អជាងការព្យាយាមស្រមៃដោយគ្រាន់តែស្តាប់វិទ្យុទទេ។ |
| Segmenting | បច្ចេកទេសក្នុងការបែងចែកព័ត៌មាន ឬមេរៀនដែលវែង និងស្មុគស្មាញ ទៅជាផ្នែកតូចៗដើម្បីឱ្យសិស្សងាយស្រួលរៀន និងមានពេលគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការយល់ដឹងមួយជំហានម្តងៗ។ | ដូចជាការញ៉ាំនំប៉័ងមួយដើមធំ យើងមិនអាចលេបទាំងមូលបានទេ គឺត្រូវតែកាត់វាជាចំណិតៗរួចញ៉ាំម្តងមួយម៉ាត់។ |
| NASA-TLX (Task Load Index) | ជាឧបករណ៍ ឬកម្រងសំណួរដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងការស្រាវជ្រាវ ដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតបន្ទុកការងារ ឬការប្រឹងប្រែងទាំងផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្តរបស់មនុស្សនៅពេលធ្វើកិច្ចការអ្វីមួយ។ | ដូចជាប្រដាប់វាស់កម្តៅ ដើម្បីទាញយកទិន្នន័យថាតើមនុស្សម្នាក់កំពុងតែក្តៅខ្លួនកម្រិតណា។ |
| Adaptive learning technologies | បច្ចេកវិទ្យាអប់រំដែលអាចកែតម្រូវភាពស្មុគស្មាញនៃមេរៀនដោយស្វ័យប្រវត្តិ ទៅតាមកម្រិតសមត្ថភាព ល្បឿនសិក្សា និងបន្ទុកការយល់ដឹងរបស់សិស្សម្នាក់ៗក្នុងពេលជាក់ស្តែង។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនរត់ហាត់ប្រាណ (Treadmill) ដែលចេះបន្ថយល្បឿនដោយខ្លួនឯង ពេលវាចាប់សញ្ញាដឹងថាយើងកំពុងតែហត់ខ្លាំង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
