បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការផ្ទុកព័ត៌មានលើសទំហំអង្គចងចាំរបស់សិស្ស ដែលរារាំងដល់ការចាប់យកចំណេះដឹង ដោយផ្តោតលើការរចនាសម្ភារៈបង្រៀនឱ្យស្របតាមរចនាសម្ព័ន្ធនៃការយល់ដឹងរបស់មនុស្ស។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អត្ថបទនេះធ្វើការស្រាវជ្រាវលើគោលការណ៍ជាមូលដ្ឋាននៃទ្រឹស្តីបន្ទុកការយល់ដឹង (Cognitive Load Theory) និងរៀបរាប់ពីយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ការអនុវត្តជាក់ស្តែងក្នុងថ្នាក់រៀន និងប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិក។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Instructional Methods វិធីសាស្ត្របង្រៀនបែបប្រពៃណី |
ងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំ និងធ្លាប់ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាទូទៅតាំងពីយូរលង់ណាស់មកហើយនៅក្នុងវិស័យអប់រំ។ វាស័ក្តិសមសម្រាប់ចំណេះដឹងជីវសាស្ត្របឋម (Biologically primary knowledge)។ | អាចបណ្តាលឱ្យសិស្សមានបន្ទុកការយល់ដឹងលើសទំហំ (Cognitive Overload) ព្រោះមិនបានបែងចែកព័ត៌មានឱ្យស្របតាមកម្រិតនៃអង្គចងចាំរយៈពេលខ្លី។ | សិស្សឆាប់ភ្លេច និងជួបការលំបាកក្នុងការចងចាំ ឬយល់ខ្លឹមសារស្មុគស្មាញ។ |
| CLT-Based Instructional Design ការរចនាការបង្រៀនផ្អែកលើទ្រឹស្តីបន្ទុកការយល់ដឹង |
កាត់បន្ថយបន្ទុកព័ត៌មានមិនចាំបាច់ (Extraneous Load) និងជួយបង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃការបង្កើតគ្រោងការណ៍យល់ដឹង (Schema) ដែលជួយដល់ការចងចាំរយៈពេលវែង។ | ទាមទារឱ្យគ្រូបង្រៀន ឬអ្នករចនាមានការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីចិត្តសាស្ត្រអប់រំ និងចំណាយពេលច្រើនក្នុងការរៀបចំមេរៀន និងឧទាហរណ៍។ | បង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃការរៀនសូត្រ ការដោះស្រាយបញ្ហា និងបង្កើនការចងចាំរយៈពេលវែង (Long-term knowledge retention)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់អំពីតម្រូវការធនធានផ្នែករឹង ឬផ្នែកទន់ជាក់លាក់នោះទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារការវិនិយោគលើធនធានមនុស្សនិងពេលវេលាក្នុងការរចនាមេរៀនឡើងវិញ។
ឯកសារនេះជាអត្ថបទស្រាវជ្រាវបែបទ្រឹស្តី (Review paper) ដែលផ្អែកលើការរកឃើញរបស់លោក John Sweller ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០។ វាមិនបានប្រើប្រាស់សំណុំទិន្នន័យប្រជាសាស្ត្រជាក់លាក់ណាមួយឡើយ ប៉ុន្តែវាត្រូវបានផ្អែកលើស្ថាបត្យកម្មនៃការយល់ដឹងរបស់មនុស្សទូទៅ ដែលមានន័យថាគោលការណ៍ទាំងនេះអាចអនុវត្តបានជាសកល រួមទាំងប្រព័ន្ធអប់រំនៅប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។
ទ្រឹស្ដីនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំង និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អដើម្បីកែលម្អគុណភាពនៃការរៀននិងបង្រៀននៅកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តទ្រឹស្តីបន្ទុកការយល់ដឹងនឹងជួយពង្រឹងគុណភាពនៃការរចនាមេរៀន ធ្វើឱ្យសិស្សកម្ពុជាចាប់យកចំណេះដឹងបានលឿន និងចងចាំបានយូរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cognitive Load Theory | ទ្រឹស្តីដែលពន្យល់ពីរបៀបដែលខួរក្បាលមនុស្សដំណើរការព័ត៌មាន ដោយផ្តោតលើការគ្រប់គ្រងទំហំនៃអង្គចងចាំរយៈពេលខ្លី (Working Memory) ដើម្បីការពារកុំឱ្យមានការផ្ទុកព័ត៌មានច្រើនពេកដែលរារាំងដល់ការរៀនសូត្រ។ | ដូចជាកែវទឹកមួយដែលផ្ទុកទឹកបានតែចំណុះកំណត់ បើចាក់ទឹក (ព័ត៌មាន) ច្រើនពេកក្នុងពេលតែមួយ វានឹងហូរហៀរចេញមកក្រៅ (ភ្លេច ឬលែងយល់)។ |
| working memory | ប្រព័ន្ធអង្គចងចាំរបស់ខួរក្បាលដែលមានតួនាទីរក្សាទុក និងដំណើរការព័ត៌មានក្នុងរយៈពេលខ្លី និងមានទំហំផ្ទុកមានកំណត់ មុននឹងបញ្ជូនទៅកាន់អង្គចងចាំរយៈពេលវែង។ | ដូចជាតុធ្វើការរបស់អ្នក បើអ្នកដាក់ឯកសារច្រើនពេកនៅលើតុក្នុងពេលតែមួយ អ្នកនឹងពិបាករកមើល និងធ្វើការយឺត។ |
| Intrinsic Cognitive Load | កម្រិតនៃភាពស្មុគស្មាញពីធម្មជាតិរបស់មេរៀន ឬព័ត៌មានផ្ទាល់ ដែលអាស្រ័យលើមុខវិជ្ជា និងចំណេះដឹងមូលដ្ឋានរបស់អ្នករៀន ហើយគ្រូពិបាកនឹងផ្លាស់ប្តូរវា។ | ដូចជាការរៀនជិះកង់ដំបូង វាពិបាកពីធម្មជាតិព្រោះត្រូវទាមទារការទប់លំនឹង និងធាក់ក្នុងពេលតែមួយ។ |
| Extraneous Cognitive Load | បន្ទុកខួរក្បាលដែលមិនចាំបាច់ ដែលកើតឡើងដោយសាររបៀបនៃការបង្រៀន ឬការរចនាមេរៀនមិនបានល្អ ដូចជាការប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍ស្មុគស្មាញពេក ឬមានរូបភាពដែលមិនពាក់ព័ន្ធច្រើន។ | ដូចជាការព្យាយាមស្តាប់គ្រូពន្យល់មេរៀន ខណៈពេលដែលមានសំឡេងរំខានខ្លាំងពីការដ្ឋានសាងសង់នៅក្បែរនោះ ឬអក្សរលើស្លាយតូចៗពិបាកមើល។ |
| Germane Cognitive Load | ការប្រឹងប្រែងរបស់ខួរក្បាលក្នុងទិសដៅល្អ ដើម្បីចងក្រង និងរៀបចំព័ត៌មានថ្មីៗបញ្ចូលគ្នាបង្កើតជាគ្រោងការណ៍យល់ដឹង (Schemas) សម្រាប់រក្សាទុកក្នុងអង្គចងចាំរយៈពេលវែង។ | ដូចជាការខិតខំប្រឹងប្រែងចាត់ថ្នាក់សៀវភៅតាមប្រភេទ ហើយរៀបចំដាក់លើធ្នើរឱ្យមានសណ្តាប់ធ្នាប់ ដើម្បីងាយស្រួលរកនៅថ្ងៃក្រោយ។ |
| schema | រចនាសម្ព័ន្ធ ឬបណ្ដុំនៃព័ត៌មាននៅក្នុងខួរក្បាល ដែលជួយយើងក្នុងការចាត់ថ្នាក់ និងយល់ពីអ្វីមួយដោយផ្អែកលើចំណេះដឹងឬបទពិសោធន៍ចាស់។ | ដូចជាថតឯកសារ (Folder) នៅក្នុងកុំព្យូទ័រ ដែលផ្ទុកឯកសារពាក់ព័ន្ធគ្នានៅកន្លែងតែមួយ។ |
| Biologically secondary knowledge | ចំណេះដឹងដែលទាមទារការខិតខំប្រឹងប្រែងរៀនសូត្រ និងការបង្ហាត់បង្រៀនជាផ្លូវការទើបអាចចេះបាន (ដូចជា អំណាន គណិតវិទ្យា វិទ្យាសាស្ត្រ) ព្រោះវាមិនមែនជាសភាវគតិដែលមនុស្សចេះពីកំណើត។ | ដូចជាការរៀនសរសេរកូដកុំព្យូទ័រ ដែលយើងត្រូវទៅសាលារៀន និងប្រឹងប្រែងទើបអាចចេះបាន វាមិនដូចការចេះនិយាយភាសាទី១តាំងពីតូចនោះទេ។ |
| Split Attention Effect | បាតុភូតដែលកើតឡើងនៅពេលអ្នករៀនត្រូវបែងចែកការយកចិត្តទុកដាក់រវាងប្រភពព័ត៌មានពីរផ្សេងគ្នា (ឧទាហរណ៍ រូបភាព និងអត្ថបទពន្យល់ដែលនៅឆ្ងាយពីគ្នា) ដែលធ្វើឱ្យខួរក្បាលធ្វើការធ្ងន់ និងពិបាកយល់។ | ដូចជាការមើលកុនដែលមានអក្សររត់ (Subtitle) នៅខាងក្រោម ផង និងសម្លឹងមើលសកម្មភាពតួអង្គនៅខាងលើផងក្នុងពេលតែមួយ។ |
| Expertise reversal effect | ស្ថានភាពដែលវិធីសាស្ត្របង្រៀនមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់អ្នកទើបរៀនដំបូង (ដូចជាការពន្យល់ល្អិតល្អន់គ្រប់ជំហាន) បែរជាក្លាយជាការរំខាន ឬបន្ថយប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់អ្នកដែលមានជំនាញរួចទៅហើយ។ | ដូចជាអ្នកពូកែគណិតវិទ្យាដែលធុញទ្រាន់នឹងការស្តាប់គ្រូពន្យល់រូបមន្តបូកដកកម្រិតមូលដ្ឋានដដែលៗវែងឆ្ងាយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
