បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃភាពគ្មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការរចនាការបង្រៀនបែបប្រពៃណី ដែលជារឿយៗតែងតែផ្តល់ព័ត៌មានលើសកម្រិតដល់អង្គចងចាំការងារ (Working Memory) របស់អ្នកសិក្សា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកនិពន្ធបានបង្ហាញពីគោលការណ៍នៃទ្រឹស្តីបន្ទុកការយល់ដឹង (Cognitive Load Theory) ដោយផ្អែកលើគំរូនៃដំណើរការព័ត៌មានរបស់មនុស្ស រួមទាំងការលើកយកការធ្វើតេស្តជាក់ស្តែងមកពន្យល់ពីប្រសិទ្ធភាពនៃការរចនាការបង្រៀន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Conventional Problem Solving (Means-ends analysis) ការដោះស្រាយបញ្ហាតាមបែបប្រពៃណី (ការវិភាគមធ្យោបាយ-ចុងក្រោយ) |
ជួយអ្នកសិក្សាឱ្យផ្តោតលើការស្វែងរកចម្លើយសម្រាប់គោលដៅជាក់លាក់នៃបញ្ហា។ | បង្កើតបន្ទុកការយល់ដឹង (Cognitive Load) ខ្ពស់លើសលុប ដែលធ្វើឱ្យសិស្សចំណាយកម្លាំងខួរក្បាលច្រើន តែមិនងាយយល់ពីគោលគំនិតស៊ីជម្រៅ។ | សិស្សចំណាយពេលរៀនយូរ ប៉ុន្តែមិនមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាថ្មីៗ (Transfer problems)។ |
| Worked Example & Problem Completion Effect ការប្រើប្រាស់ឧទាហរណ៍ដែលបានដោះស្រាយរួច និងការបំពេញបញ្ហា |
កាត់បន្ថយបន្ទុកការយល់ដឹង ដោយបង្ហាញសិស្សដោយផ្ទាល់ពីជំហាននីមួយៗក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហា។ | ប្រសិទ្ធភាពអាចនឹងធ្លាក់ចុះ ប្រសិនបើសិស្សមានចំណេះដឹងកម្រិតខ្ពស់រួចទៅហើយ (Expertise Reversal Effect)។ | កាត់បន្ថយពេលវេលាបណ្តុះបណ្តាល ព្រមទាំងបង្កើនសមត្ថភាពសិស្សក្នុងការដោះស្រាយទាំងបញ្ហាស្រដៀងគ្នា និងបញ្ហាថ្មីៗ។ |
| Integrated Format vs. Split Attention Format ទម្រង់រូបភាពរួមបញ្ចូលអត្ថបទ ធៀបនឹង ទម្រង់បំបែកការយកចិត្តទុកដាក់ |
ជួយឱ្យសិស្សមិនបាច់ចំណាយកម្លាំងខួរក្បាលក្នុងការអានអត្ថបទ រួចងាកទៅមើលរូបភាពចុះឡើងៗ។ | ទាមទារការរចនាយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ពីគ្រូបង្រៀន ដើម្បីកុំឱ្យរូបភាពមើលទៅញឹកញាប់ ឬស្មុគស្មាញពេក។ | ការរៀនមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ជាងមុន ដោយសារព័ត៌មានត្រូវបានប្រមូលផ្តុំ និងងាយស្រួលយល់ភ្លាមៗ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ទោះបីជាឯកសារមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលើផ្នែករឹង (Hardware) ឬផ្នែកទន់ (Software) ក៏ដោយ ការអនុវត្តទ្រឹស្តីនេះទាមទារការវិនិយោគពេលវេលា និងការផ្លាស់ប្តូរវិធីសាស្ត្ររៀបចំឯកសារបង្រៀន។
ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ UNSW ប្រទេសអូស្រ្តាលី ដោយផ្តោតលើមុខវិជ្ជាដូចជា គណិតវិទ្យា វិទ្យាសាស្ត្រ និងវិស្វកម្ម។ ទោះបីជាប្រព័ន្ធអប់រំ និងវប្បធម៌នៅកម្ពុជាមានភាពខុសគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែយន្តការនៃអង្គចងចាំរបស់មនុស្ស (Human cognitive architecture) គឺដូចគ្នា ដែលធ្វើឱ្យទ្រឹស្តីនេះអាចអនុវត្តបានដោយមានប្រសិទ្ធភាព។ ទោះយ៉ាងណា ការអនុវត្តត្រូវគិតគូរយ៉ាងម៉ត់ចត់ពីកម្រិតចំណេះដឹងមូលដ្ឋានរបស់សិស្សកម្ពុជា ដើម្បីកុំឱ្យមានការធ្លាក់ចុះប្រសិទ្ធភាព (Expertise levels)។
ទ្រឹស្តីបន្ទុកការយល់ដឹងនេះមានសារៈសំខាន់ និងមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការកែទម្រង់វិធីសាស្ត្របង្រៀន និងការរៀបចំសៀវភៅសិក្សានៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការបញ្ចូលគោលការណ៍កាត់បន្ថយបន្ទុកការយល់ដឹងនេះទៅក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀន នឹងជួយបង្កើនគុណភាពនៃការរៀនសូត្រនៅកម្ពុជាឱ្យកាន់តែមានល្បឿនលឿន និងស៊ីជម្រៅ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Working memory | ផ្នែកនៃខួរក្បាលដែលទទួលខុសត្រូវក្នុងការគិត ដំណើរការព័ត៌មានថ្មីៗ និងការដោះស្រាយបញ្ហានៅពេលបច្ចុប្បន្ន ប៉ុន្តែវាមានកម្រិតកំណត់ខ្លាំង (អាចផ្ទុកព័ត៌មានបានប្រហែល៧ធាតុប៉ុណ្ណោះក្នុងពេលតែមួយ)។ | ដូចជាតុធ្វើការតូចមួយ ដែលអ្នកអាចដាក់ឯកសារបានតែពីរបីសន្លឹកប៉ុណ្ណោះសម្រាប់មើលនិងធ្វើការក្នុងពេលតែមួយ។ |
| Long term memory | កន្លែងផ្ទុកចំណេះដឹង ជំនាញ និងបទពិសោធន៍ទាំងអស់របស់យើងជាអចិន្ត្រៃយ៍ ដែលអាចទាញយកមកប្រើប្រាស់វិញបានគ្រប់ពេលដោយគ្មានដែនកំណត់ទំហំផ្ទុក។ | ដូចជាបណ្ណាល័យដ៏ធំមួយដែលផ្ទុកសៀវភៅរាប់លានក្បាល ហើយអ្នកអាចស្វែងរកនិងរក្សាទុកឯកសារបានជារៀងរហូតដោយមិនចេះពេញ។ |
| Schemas | បណ្តាញព័ត៌មានដែលត្រូវបានចងក្រងនិងរៀបចំជាប្រព័ន្ធនៅក្នុងអង្គចងចាំរយៈពេលវែង ដែលជួយយើងឱ្យយល់ដឹង និងធ្វើអ្វីមួយដោយស្វ័យប្រវត្តិ (ឧទាហរណ៍៖ របៀបអានអក្សរ ឬបើកបរ) ដោយមិនចាំបាច់ប្រឹងគិតច្រើន។ | ដូចជាថតឯកសារ (Folder) ក្នុងកុំព្យូទ័រ ដែលប្រមូលផ្តុំរឿងរ៉ាវទាក់ទងគ្នាទុកមួយកន្លែង ដើម្បីងាយស្រួលទាញយកមកប្រើប្រាស់ភ្លាមៗ។ |
| Element interactivity | កម្រិតនៃទំនាក់ទំនងរវាងផ្នែកផ្សេងៗនៃព័ត៌មានដែលត្រូវរៀន។ បើព័ត៌មានមានអន្តរកម្មខ្ពស់ (ដូចជាវេយ្យាករណ៍ភាសា) សិស្សត្រូវគិតដល់គ្រប់ផ្នែកទាំងអស់ក្នុងពេលតែមួយទើបអាចយល់ន័យជារួមបាន។ | ដូចជាការផ្គុំរូប (Jigsaw puzzle) ដែលបំណែកនីមួយៗអត់ន័យទេ ទាល់តែអ្នកផ្គុំវាចូលគ្នាទាំងអស់ទើបចេញជារូបភាពពេញលេញ។ |
| Intrinsic cognitive load | កម្រិតការលំបាកពីធម្មជាតិនៃមេរៀននោះផ្ទាល់ ដែលមិនអាចកែប្រែបានតាមរយៈវិធីសាស្ត្របង្រៀនឡើយ (ឧទាហរណ៍៖ ការរៀនគណិតវិទ្យាកម្រិតខ្ពស់តែងតែពិបាក និងប្រើខួរក្បាលច្រើនជាងការបូកលេខធម្មតា)។ | ដូចជាការលើកដុំថ្មធ្ងន់ ដែលទម្ងន់ពិតប្រាកដរបស់វាមិនអាចផ្លាស់ប្តូរបាន ទោះអ្នកប្រើកាយវិការបែបណាក៏ដោយ។ |
| Extraneous cognitive load | បន្ទុកខួរក្បាលមិនចាំបាច់ដែលកើតឡើងដោយសាររបៀបនៃការរៀបចំមេរៀនមិនបានល្អ ធ្វើឱ្យសិស្សត្រូវចំណាយកម្លាំងគិតច្រើនលើការស្វែងរកព័ត៌មាន ជាជាងការផ្តោតលើការរៀន។ | ដូចជាការពាក់កាបូបស្ពាយធ្ងន់ៗ ខណៈពេលកំពុងព្យាយាមរត់ប្រណាំង ដែលធ្វើឱ្យអ្នកហត់ដោយឥតប្រយោជន៍។ |
| Split attention effect | ការថយចុះប្រសិទ្ធភាពសិក្សា ដែលកើតមាននៅពេលសិស្សត្រូវងាកមើលអត្ថបទផង និងរូបភាពផងដែលនៅដាច់ពីគ្នា ធ្វើឱ្យខួរក្បាលធ្វើការធ្ងន់ក្នុងការប្រមូលផ្តុំព័ត៌មានទាំងពីរនេះបញ្ជូលគ្នា។ | ដូចជាការព្យាយាមមើលទូរទស្សន៍ផង និងអានសៀវភៅផងក្នុងពេលតែមួយ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកមិនសូវយល់រឿងទាំងពីរច្បាស់។ |
| Modality effect | ការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រពន្យល់ជាសំឡេងរួមជាមួយការបង្ហាញរូបភាព ដែលអាចជួយពង្រីកសមត្ថភាពអង្គចងចាំការងារបានល្អជាងការឱ្យសិស្សអានអត្ថបទនិងមើលរូបភាពក្នុងពេលតែមួយ។ | ដូចជាមានទ្វារពីរខុសគ្នាសម្រាប់បញ្ចូលទំនិញ (ភ្នែក និង ត្រចៀក) ធ្វើឱ្យមិនស្ទះចរាចរណ៍ និងអាចបញ្ជូនព័ត៌មានចូលខួរក្បាលបានច្រើនជាងមុន។ |
| Worked example effect | ប្រសិទ្ធភាពនៃការរៀនតាមរយៈការសិក្សាពីលំហាត់គំរូដែលគេបានដោះស្រាយរួចជាស្រេចមួយជំហានម្តងៗ ដែលជួយឱ្យសិស្សយល់ពីរបៀបធ្វើលឿនជាងការឱ្យសិស្សព្យាយាមរកចម្លើយដោយខ្លួនឯងតាំងពីដើម។ | ដូចជាការរៀនធ្វើម្ហូបដោយមើលចុងភៅធ្វើផ្ទាល់ឱ្យមើលជាមុនសិន ជាជាងព្យាយាមផ្សំគ្រឿងដោយខ្លួនឯងទាំងមិនដឹងមុខកាត់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
