បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយពីបញ្ហាដែលអង្គចងចាំការងារ (Working Memory) របស់មនុស្សមានកម្រិតក្នុងការដំណើរការព័ត៌មានថ្មីៗដែលមានភាពស្មុគស្មាញ និងមានអន្តរកម្មខ្ពស់ ដែលធ្វើឱ្យការរចនាការបង្រៀនតាមបែបប្រពៃណីខ្វះប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកនិពន្ធបានអនុវត្តទ្រឹស្តីបន្ទុកនៃការយល់ដឹង (Cognitive Load Theory) ដើម្បីវិភាគ និងកំណត់ការរចនាទម្រង់បង្រៀនដែលជួយសម្រួលដល់ដំណើរការនៃព័ត៌មានជាសំឡេងនិងរូបភាព។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Conventional Split-Attention vs. Integrated Design ការរចនាបំបែកការយកចិត្តទុកដាក់ធៀបនឹងការរួមបញ្ចូលគ្នា |
ការរួមបញ្ចូលអត្ថបទទៅក្នុងដ្យាក្រាមផ្ទាល់ជួយកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់អង្គចងចាំការងារ (Working Memory) សម្រាប់ការស្វែងរកឯកសារយោងចុះឡើង។ | ទាមទារការខិតខំប្រឹងប្រែង និងពេលវេលាបន្ថែមពីសំណាក់គ្រូបង្រៀនក្នុងការរចនាសម្ភារៈសិក្សាឡើងវិញ។ | ការរចនារួមបញ្ចូលគ្នាផ្តល់លទ្ធផលសិក្សាល្អជាង (Split-attention effect) ដោយកាត់បន្ថយបន្ទុកអላសកម្មនៃការយល់ដឹង ជាពិសេសសម្រាប់មេរៀនស្មុគស្មាញ។ |
| Single Modality vs. Dual Modality (Audio-Visual) ការប្រើប្រាស់ទម្រង់វិញ្ញាណតែមួយធៀបនឹងទម្រង់ទ្វេ (រូបភាពនិងសំឡេង) |
ការប្រើប្រាស់ទាំងរូបភាពមើល និងការពន្យល់ជាសំឡេងស្តាប់ ជួយពង្រីកសមត្ថភាពសរុបនៃអង្គចងចាំការងារបានកាន់តែធំ។ | អាចមានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការផលិតមេរៀន និងទាមទារឧបករណ៍បច្ចេកទេសដើម្បីថតសំឡេងបញ្ជូលជាមួយរូបភាព។ | សិស្សរៀនបានប្រសើរជាងនៅពេលទទួលបានមេរៀនតាមរយៈការមើល និងការស្តាប់រួមគ្នា (Modality effect) ជាជាងការអានអត្ថបទនិងមើលរូបភាពក្នុងពេលតែមួយ។ |
| Redundant vs. Non-Redundant Instruction ការបង្រៀនដែលមានព័ត៌មានស្ទួនធៀបនឹងការគ្មានព័ត៌មានស្ទួន |
ការលុបចោលព័ត៌មាន ឬអត្ថបទដែលស្ទួនជួយសន្សំសំចៃទំហំអង្គចងចាំការងារ និងកាត់បន្ថយការភាន់ច្រឡំ។ | គ្រូបង្រៀនអាចពិបាកក្នុងការកំណត់ថាតើព័ត៌មានមួយណាជាព័ត៌មានស្ទួនសម្រាប់សិស្សដែលមានកម្រិតយល់ដឹងខុសៗគ្នា។ | ការដកចេញនូវអត្ថបទដែលគ្រាន់តែរៀបរាប់ឡើងវិញពីអ្វីដែលមានក្នុងដ្យាក្រាមស្រាប់ (Redundancy effect) ជួយពង្រឹងលទ្ធផលនៃការរៀនសូត្រ។ |
| Imagination vs. Study Procedures ការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសស្រមៃធៀបនឹងការសិក្សាបែបប្រពៃណី |
ជួយសិស្សដែលមានមូលដ្ឋានចំណេះដឹងរួចហើយ អាចធ្វើស្វ័យប្រវត្តិកម្មនៃដំណើរការគិត (Automation) បានលឿន។ | ផ្តល់ផលអវិជ្ជមាន និងបង្កើនបន្ទុកផ្លូវចិត្តធ្ងន់ធ្ងរដល់សិស្សថ្មីថ្មោង (Novices) ដែលមិនទាន់មានចំណេះដឹងមូលដ្ឋានគ្រឹះ។ | បច្ចេកទេសស្រមៃ (Imagination effect) មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការបង្កើនសមត្ថភាព សម្រាប់តែអ្នកសិក្សាដែលមានកម្រិតយល់ដឹងខ្ពស់រួចហើយប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់អំពីតម្លៃធនធាន (Resource Costs) ផ្នែករឹងឬផ្នែកទន់ជាក់លាក់នោះទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារការវិនិយោគពេលវេលា និងជំនាញខ្ពស់ក្នុងការរចនាមេរៀនឡើងវិញ។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើការស្រាវជ្រាវផ្នែកចិត្តសាស្ត្រការយល់ដឹងជាច្រើនទសវត្សរ៍នៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍។ ទោះបីជាស្ថាបត្យកម្មនៃការយល់ដឹងរបស់មនុស្សមានលក្ខណៈសកលក៏ដោយ ប៉ុន្តែកម្រិតនៃចំណេះដឹងមូលដ្ឋាន (Prior knowledge) បរិបទវប្បធម៌ និងការប្រើប្រាស់ភាសាសិក្សាជាភាសាទីពីរនៅកម្ពុជា អាចជះឥទ្ធិពលដល់របៀបដែលសិស្សទទួលយកភាពស្មុគស្មាញនៃមេរៀន។
គោលការណ៍នៃការរចនាការបង្រៀននេះមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធអប់រំ ទាំងការរៀបចំសៀវភៅសិក្សា និងការបង្កើតមេរៀនឌីជីថលនៅកម្ពុជា។
ការបង្វែរពីការបង្រៀនបែបប្រពៃណីដែលពោរពេញដោយអត្ថបទស្មុកស្មាញ មកប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្ររចនាផ្អែកលើការយល់ដឹងនេះ នឹងជួយកាត់បន្ថយភាពតានតឹងក្នុងការរៀនសូត្រ និងបង្កើនគុណភាពនៃការអប់រំនៅកម្ពុជាបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Working memory | ប្រព័ន្ធខួរក្បាលដែលទទួលខុសត្រូវក្នុងការរក្សាទុក និងដំណើរការព័ត៌មានបណ្តោះអាសន្ននៅពេលយើងកំពុងគិត ឬរៀនអ្វីមួយថ្មី។ វាមានសមត្ថភាពនិងរយៈពេលផ្ទុកមានកម្រិតខ្លាំង។ | ដូចជាតុធ្វើការតូចមួយ ដែលអ្នកអាចដាក់ឯកសារបានតែពីរបីសន្លឹកប៉ុណ្ណោះសម្រាប់មើលនិងធ្វើការក្នុងពេលតែមួយ។ |
| Long-term memory | ឃ្លាំងផ្ទុកព័ត៌មាននិងចំណេះដឹងរបស់មនុស្សដែលអាចរក្សាទុកទិន្នន័យបានច្រើនឥតកំណត់ និងមានរយៈពេលយូរអង្វែងក្នុងទម្រង់ជាគម្រូគំនិត (Schemas) សម្រាប់ទាញយកមកប្រើប្រាស់ពេលដោះស្រាយបញ្ហា។ | ដូចជាបណ្ណាល័យដ៏ធំមួយដែលរក្សាទុកសៀវភៅនិងឯកសាររាប់លានក្បាលសម្រាប់ការប្រើប្រាស់អស់មួយជីវិត។ |
| Schemas | រចនាសម្ព័ន្ធនៃការចងក្រងចំណេះដឹងនៅក្នុងអង្គចងចាំរយៈពេលវែង ដែលជួយឱ្យយើងអាចចាត់ថ្នាក់ និងប្រមូលផ្តុំព័ត៌មានដែលធ្លាប់រៀនរួចមកផ្គុំចូលគ្នាជាដុំតែមួយ ដើម្បីងាយស្រួលទាញយកមកប្រើប្រាស់។ | ដូចជាថតឯកសារនៅក្នុងទូ ដែលបានរៀបចំឯកសារតាមប្រភេទច្បាស់លាស់ ធ្វើឱ្យងាយស្រួលរកទាញមកប្រើនៅពេលត្រូវការ។ |
| Element interactivity | កម្រិតនៃទំនាក់ទំនងរវាងផ្នែកនីមួយៗនៃព័ត៌មានដែលត្រូវរៀន។ បើព័ត៌មានមានអន្តរកម្មខ្ពស់ មានន័យថាអ្នកត្រូវយល់ពីផ្នែកទាំងអស់ព្រមគ្នាក្នុងពេលតែមួយទើបអាចយល់អត្ថន័យទាំងមូលបាន ដែលធ្វើឱ្យខួរក្បាលធ្វើការធ្ងន់។ | ដូចជាការរៀនបើកឡាន ដែលអ្នកត្រូវបញ្ជាចង្កូត ជាន់ហ្វ្រាំង និងមើលកញ្ចក់ក្នុងពេលតែមួយ (អន្តរកម្មខ្ពស់) ធៀបនឹងការរៀនពាក្យថ្មីម្តងមួយៗ (អន្តរកម្មទាប)។ |
| Split-attention effect | ផលវិបាកដែលកើតឡើងនៅពេលសិស្សត្រូវបែងចែកការយកចិត្តទុកដាក់រវាងប្រភពព័ត៌មានពីរឬច្រើនដែលទាក់ទងគ្នា តែកត់ត្រានៅដាច់ពីគ្នា (ឧ. អត្ថបទ និងរូបភាព) ដែលធ្វើឱ្យខួរក្បាលហត់នឿយក្នុងការស្វែងរកនិងផ្គុំវាចូលគ្នា។ | ដូចជាការព្យាយាមមើលផែនទីផង និងអានសៀវភៅណែនាំផ្លូវផងក្នុងពេលតែមួយ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកត្រូវងាកចុះងាកឡើងនិងវិលមុខ។ |
| Modality effect | ឥទ្ធិពលវិជ្ជមាននៃការប្រើប្រាស់ទម្រង់វិញ្ញាណពីរផ្សេងគ្នា (ដូចជាការមើលរូបភាព និងស្តាប់សំឡេងពន្យល់) ក្នុងពេលតែមួយ ដែលជួយពង្រីកសមត្ថភាពសរុបនៃអង្គចងចាំការងារបានល្អជាងការប្រើវិញ្ញាណតែមួយ។ | ដូចជាការមានផ្លូវពីរខ្សែសម្រាប់ចរាចរណ៍ (មួយសម្រាប់ភ្នែក មួយសម្រាប់ត្រចៀក) ដែលជួយឱ្យរថយន្ត (ព័ត៌មាន) ធ្វើដំណើរបានច្រើនជាងការមានផ្លូវតែមួយខ្សែ។ |
| Redundancy effect | ផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាននៃការរៀនសូត្រ ដែលបណ្តាលមកពីការផ្តល់ព័ត៌មានបន្ថែមដែលត្រួតស៊ីគ្នា ឬមិនចាំបាច់ (ឧ. អត្ថបទដែលរៀបរាប់ពីអ្វីដែលមានស្រាប់ក្នុងរូបភាពយ៉ាងច្បាស់ហើយ) ដែលធ្វើឱ្យខួរក្បាលខ្ជះខ្ជាយកម្លាំងទទេៗក្នុងការដំណើរការព័ត៌មានស្ទួននោះ។ | ដូចជាការពន្យល់ប្រាប់ពីរបៀបញ៉ាំបាយដល់មនុស្សធំ ដែលជាការនាំឱ្យខាតពេល និងធ្វើឱ្យខួរក្បាលត្រូវគិតរឿងស៊ាំញ៉ាំឥតប្រយោជន៍។ |
| Imagination effect | បច្ចេកទេសដែលឱ្យសិស្សមានចំណេះដឹងមូលដ្ឋានស្រាប់ ធ្វើការស្រមៃ ឬគិតក្នុងខួរក្បាលអំពីនីតិវិធីនៃការដោះស្រាយបញ្ហា ជាជាងការអង្គុយអានមេរៀនឡើងវិញ ដែលបច្ចេកទេសនេះជួយបង្កើនស្វ័យប្រវត្តិកម្ម និងភាពស្ទាត់ជំនាញបានលឿន។ | ដូចជាអ្នកកីឡាកាយសម្ព័ន្ធដែលបិទភ្នែកស្រមៃក្បាច់លោតរបស់ខ្លួន មុនពេលប្រកួត ដើម្បីឱ្យរាងកាយនិងខួរក្បាលស៊ាំនឹងសកម្មភាពនោះដោយមិនបាច់ធ្វើផ្ទាល់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
