បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការផ្ទុកព័ត៌មានលើសទម្ងន់ (Cognitive overload) នៅក្នុងការចងចាំរយៈពេលខ្លីរបស់សិស្ស ដែលបណ្តាលមកពីការរចនាប្រព័ន្ធសិក្សាតាមអនឡាញមិនបានល្អ ធ្វើឱ្យអត្រានៃការបាត់បង់ព័ត៌មានមានកម្រិតខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការត្រួតពិនិត្យទ្រឹស្តី និងបង្កើតជាក្របខណ្ឌនៃការរចនាបរិស្ថានសិក្សា ដោយផ្តោតលើដំណើរការនៃការចងចាំរបស់មនុស្ស និងកម្រិតអន្តរកម្មនៃធាតុផ្សំនៃមេរៀន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional E-learning Procedure នីតិវិធីនៃការសិក្សាតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិកបែបប្រពៃណី |
ងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំដោយគ្រូបង្រៀន ព្រោះគ្រាន់តែយកឯកសារដែលមានស្រាប់ទៅដាក់លើប្រព័ន្ធដោយផ្ទាល់។ | អាចបណ្តាលឱ្យមានបន្ទុកការយល់ដឹងលើសលប់ (Cognitive overload) ដោយសារព័ត៌មានមិនត្រូវបានចម្រាញ់ និងរៀបចំឱ្យស្របតាមសមត្ថភាពខួរក្បាល។ | ធ្វើឱ្យសមត្ថភាពផ្ទុកនៃការចងចាំរយៈពេលខ្លី (Working memory) របស់សិស្សឆាប់ពេញ ដែលបណ្តាលឱ្យមានអត្រានៃការបាត់បង់ព័ត៌មានខ្ពស់។ |
| CLT-Based E-Learning Framework ក្របខណ្ឌសិក្សាតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិកផ្អែកលើទ្រឹស្តីបន្ទុកការយល់ដឹង (ស្នើឡើង) |
កាត់បន្ថយការបែកអារម្មណ៍ និងការផ្តល់ព័ត៌មានជាន់គ្នា (Redundancy) ព្រមទាំងបង្កើនបន្ទុកមានប្រយោជន៍ (Germane load) ដែលជំរុញការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅ។ | ទាមទារពេលវេលា ការខិតខំប្រឹងប្រែង និងជំនាញខ្ពស់ពីអ្នករចនាការបង្រៀន (Instructional designers) ក្នុងការវិភាគ និងរៀបចំមាតិកា។ | បង្កើតបរិយាកាសសិក្សាដែលជួយសិស្សឱ្យដោះស្រាយបញ្ហាបានល្អ និងសម្រួលដល់ការរក្សាទុកព័ត៌មានទៅក្នុងការចងចាំរយៈពេលវែង (Long-term memory)។ |
| Audio-visual Instruction (Modality Effect) ការបង្រៀនដោយប្រើសំឡេងនិងរូបភាព (ដកស្រង់ពីការសិក្សាពាក់ព័ន្ធ) |
ជួយសម្រួលដល់ដំណើរការយល់ដឹងដោយបែងចែកការទទួលព័ត៌មានតាមរយៈសោតវិញ្ញាណ និងចក្ខុវិញ្ញាណក្នុងពេលតែមួយ។ | មិនស័ក្តិសមសម្រាប់ព័ត៌មានដែលវែង ឬលឿនពេក (Transient information) ព្រោះវាអាចធ្វើឱ្យបាត់បង់ព័ត៌មានមុនពេលខួរក្បាលកត់ត្រាបាន។ | ការសិក្សាបង្ហាញថាសិស្សទទួលបានលទ្ធផលសិក្សាខ្ពស់ជាង ពេលប្រើចលនារូបភាពរួមជាមួយការអត្ថាធិប្បាយជាសំឡេង ជាជាងការប្រើអត្ថបទសុទ្ធនៅលើអេក្រង់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយជាតួលេខច្បាស់លាស់ទេ ដោយសារវាជាការស្រាវជ្រាវបង្កើតក្របខណ្ឌទ្រឹស្តី ប៉ុន្តែវាទាមទារការវិនិយោគលើចំណេះដឹងរបស់អ្នករចនាមេរៀន និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។
ឯកសារនេះគឺជាការស្រាវជ្រាវបែបបង្កើតក្របខណ្ឌទ្រឹស្តី (Theoretical framework) ដោយផ្អែកលើការត្រួតពិនិត្យអក្សរសិល្ប៍ មិនមានការប្រមូលទិន្នន័យពីសំណាកសិស្សផ្ទាល់នោះទេ (ទោះបីអ្នកនិពន្ធមកពីប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា)។ សម្រាប់បរិបទប្រទេសកម្ពុជា ការពឹងផ្អែកតែលើទ្រឹស្តីលោកខាងលិចអាចមានភាពលំអៀងទៅលើរបៀបរៀនសូត្រ ដូច្នេះចាំបាច់ត្រូវមានការធ្វើតេស្តសាកល្បងជាក់ស្តែងជាមួយសិស្សកម្ពុជាដើម្បីវាស់ស្ទង់ពីកម្រិតលំបាកនៃភាសា និងមាតិកា។
ក្របខណ្ឌនេះពិតជាមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តបាននៅក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងយុគសម័យដែលការរៀនតាមអនឡាញកំពុងរីកចម្រើន។
សរុបមក ការសហការគ្នារវាងអ្នកជំនាញព័ត៌មានវិទ្យា និងអ្នកអប់រំក្នុងការអនុវត្តក្របខណ្ឌនេះ នឹងជួយប្រែក្លាយ E-learning នៅកម្ពុជាពីគ្រាន់តែជា 'កន្លែងផ្ទុកឯកសារ' ទៅជា 'មជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាប្រកបដោយអន្តរកម្មនិងប្រសិទ្ធភាព'។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cognitive Load Theory | ជាទ្រឹស្តីចិត្តសាស្ត្រអប់រំដែលផ្តោតទៅលើបរិមាណនៃព័ត៌មានដែលការចងចាំរយៈពេលខ្លី (working memory) របស់មនុស្សអាចផ្ទុកនិងដោះស្រាយបានក្នុងពេលតែមួយ។ វាជួយអ្នករចនាមេរៀនឱ្យរៀបចំឯកសារដោយមិនធ្វើឱ្យសិស្សមានភាពតានតឹងខួរក្បាលដោយសារការផ្ទុកព័ត៌មានលើសទម្ងន់។ | ដូចជាទំហំនៃបំពង់ទឹក បើទឹក (ព័ត៌មាន) ហូរមកខ្លាំងនិងច្រើនពេកក្នុងពេលតែមួយ បំពង់នឹងស្ទះ។ |
| Working memory | ជាប្រព័ន្ធនៃការចងចាំដែលទទួល និងដំណើរការព័ត៌មានថ្មីៗបណ្តោះអាសន្ន។ វាមានសមត្ថភាពផ្ទុកមានកម្រិត (ជាទូទៅអាចផ្ទុកព័ត៌មានបានតែ៣ទៅ៤មុខប៉ុណ្ណោះក្នុងពេលតែមួយ) មុនពេលបញ្ជូនវាទៅរក្សាទុកក្នុងការចងចាំរយៈពេលវែង។ | ដូចជា RAM របស់កុំព្យូទ័រ ដែលផ្ទុកទិន្នន័យកំពុងដំណើរការបណ្តោះអាសន្ន មុននឹង Save វាចូលទៅក្នុង Hard Disk។ |
| Schemas | ជារចនាសម្ព័ន្ធចំណេះដឹងដែលផ្ទុកនៅក្នុងការចងចាំរយៈពេលវែង (Long-term memory)។ វាជួយយើងចាត់ថ្នាក់ និងភ្ជាប់ព័ត៌មានថ្មីៗទៅនឹងបទពិសោធន៍ចាស់ៗ ធ្វើឱ្យខួរក្បាលងាយស្រួលទាញយកមកប្រើប្រាស់ដោយស្វ័យប្រវត្តិ និងកាត់បន្ថយបន្ទុកការចងចាំនៅពេលជួបបញ្ហាស្រដៀងគ្នា។ | ដូចជាការរៀបចំឯកសារដាក់ក្នុងថតទូ (Folders) តាមប្រភេទ ដើម្បីងាយស្រួលរករហ័សនៅពេលក្រោយ ជាជាងទុកចោលរាយប៉ាយ។ |
| Intrinsic Cognitive Load | ជាបន្ទុកការយល់ដឹងដែលកើតចេញពីភាពស្មុគស្មាញពីធម្មជាតិនៃមេរៀននោះផ្ទាល់។ បន្ទុកនេះអាស្រ័យលើបរិមាណនៃធាតុផ្សំដែលទាក់ទងគ្នា (element interactivity) ដែលសិស្សត្រូវយល់ដឹងក្នុងពេលតែមួយ។ យើងមិនអាចលុបវាបានទេ តែអាចរៀបចំបង្រៀនជាជំហានៗ។ | ដូចជាការរៀនជិះកង់ដំបូង ដែលអ្នកត្រូវគិតទាំងការធាក់ ការកាន់ចង្កូត និងការរក្សាលំនឹងក្នុងពេលតែមួយ ដែលសុទ្ធសឹងជារឿងពិបាកពីធម្មជាតិ។ |
| Extraneous Cognitive Load | ជាបន្ទុកដែលមិនចាំបាច់ និងរំខានដល់ការរៀនសូត្រ ដែលបណ្តាលមកពីការរចនាមេរៀនមិនបានល្អ (ឧទាហរណ៍ ការដាក់អត្ថបទពន្យល់នៅឆ្ងាយពីរូបភាព ឬការប្រើប្រាស់ព័ត៌មានដែលជាន់គ្នា)។ អ្នករចនាត្រូវតែព្យាយាមកាត់បន្ថយបន្ទុកនេះឱ្យបានច្រើនបំផុត។ | ដូចជាការពាក់កាបូបស្ពាយធ្ងន់ៗដែលគ្មានអីវ៉ាន់ចាំបាច់ ក្នុងពេលកំពុងរត់ប្រណាំង ដែលធ្វើឱ្យយើងហត់នឿយដោយឥតប្រយោជន៍។ |
| Germane Cognitive Load | ជាការប្រឹងប្រែងរបស់ខួរក្បាលប្រកបដោយអត្ថប្រយោជន៍ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីបង្កើត រៀបចំ និងផ្ទុក Schemas ទៅក្នុងការចងចាំរយៈពេលវែង។ នេះគឺជាបន្ទុកដែលគ្រូគួរតែជំរុញឱ្យមាន ព្រោះវាបង្កើតចំណេះដឹងពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការហាត់ប្រាណបញ្ចេញញើស ដែលការហត់នឿយនេះជួយឱ្យសាច់ដុំយើងរឹងមាំ និងមានសុខភាពល្អ។ |
| Element interactivity | ជាកម្រិតនៃការពឹងផ្អែកគ្នាទៅវិញទៅមករវាងផ្នែកផ្សេងៗនៃព័ត៌មានក្នុងមេរៀន។ បើមេរៀនមាន Element Interactivity ខ្ពស់ មានន័យថាសិស្សមិនអាចយល់ផ្នែកមួយបានទេ លុះត្រាតែពួកគេដំណើរការនិងយល់ផ្នែកផ្សេងទៀតព្រមគ្នាក្នុងពេលតែមួយ។ | ដូចជាការផ្គុំរូប (Jigsaw puzzle) ដែលដុំនីមួយៗមិនអាចប្រាប់ពីរូបភាពពេញបានទេ ទាល់តែអ្នកមើលឃើញពីរបៀបដែលវាភ្ជាប់ជាមួយដុំផ្សេងទៀត។ |
| Split-attention | ជាបាតុភូតដែលកើតឡើងនៅពេលដែលអ្នករៀនត្រូវបែងចែកការយកចិត្តទុកដាក់របស់ពួកគេទៅលើប្រភពព័ត៌មានពីរឬច្រើនដែលនៅដាច់ពីគ្នា (ឧ. អត្ថបទ និងគំនូសតាងនៅទំព័រផ្សេងគ្នា) ដើម្បីយល់ពីអត្ថន័យរួម ដែលទាមទារឱ្យខួរក្បាលធ្វើការទ្វេដង។ | ដូចជាការមើលកុនបរទេសដែលត្រូវអានអក្សររត់ពីក្រោម (Subtitles) ផង និងមើលសកម្មភាពតួសម្តែងផង ធ្វើឱ្យខួរក្បាលហត់នឿយក្នុងការបែងចែកភ្នែកមើលសងខាង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
