បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះពិនិត្យទៅលើបញ្ហានៃការកើនឡើងនៃការប្រើប្រាស់ និងបំពានគ្រឿងញៀនក្នុងចំណោមសិស្សសាលាមធ្យមសិក្សានៅប្រទេសកេនយ៉ា ដែលបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហាវិន័យ និងប៉ះពាល់ដល់ការសិក្សា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការរចនាការស្ទង់មតិបែបពណ៌នា (Descriptive Survey Design) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីភាគីពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗនៅក្នុងសាលារៀនក្នុងក្រុង Kisumu។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Descriptive Survey (Student Questionnaires) ការស្ទង់មតិបែបពណ៌នា (ការប្រើប្រាស់កម្រងសំណួរសម្រាប់សិស្ស) |
អនុញ្ញាតឱ្យប្រមូលទិន្នន័យពីសិស្សច្រើននាក់ក្នុងពេលតែមួយ និងរក្សាការសម្ងាត់បានល្អ ដែលជំរុញឱ្យសិស្សហ៊ានឆ្លើយរឿងរសើប។ | អាចមានភាពលម្អៀងដោយសារការរាយការណ៍ដោយខ្លួនឯង (Self-reporting bias) ដែលសិស្សអាចលាក់បាំងការពិតមួយចំនួន។ | បានរកឃើញថា ៨០% នៃសិស្សបានប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងច្រើនជាងគេ បន្ទាប់មកគឺ មីរ៉ា (miraa) គូបឺរ (kuber) និងកញ្ឆា។ |
| Purposive Sampling (Key Informant Questionnaires) ការជ្រើសរើសគំរូដោយមានគោលដៅ (កម្រងសំណួរសម្រាប់អ្នកផ្តល់ព័ត៌មានគន្លឹះ) |
ទទួលបានទស្សនៈវិស័យ និងព័ត៌មានស៊ីជម្រៅពីអ្នកគ្រប់គ្រងសាលា និងប្រធានផ្នែកប្រឹក្សាយោបល់ដែលមានបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាសិស្ស។ | ទំហំគំរូតូច (នាយកសាលា១០នាក់ និងគ្រូប្រឹក្សា១០នាក់) ដែលអាចមានភាពតូចចង្អៀត និងមិនតំណាងឱ្យទស្សនៈជារួមទាំងអស់។ | បានផ្តល់នូវការយល់ដឹងជារួមអំពីកត្តាគ្រប់គ្រងសាលារៀន និងបានស្នើឡើងនូវយុទ្ធសាស្ត្រអន្តរាគមន៍ជាក់ស្តែង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតអំពីការចំណាយលើធនធានបច្ចេកវិទ្យាធំដុំនោះទេ ប៉ុន្តែផ្អែកលើវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបស្ទង់មតិ ការចំណាយចម្បងគឺទៅលើធនធានមនុស្ស និងឧបករណ៍ប្រមូលទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្តោតតែលើសាលាមធ្យមសិក្សាសាធារណៈនៅក្នុងក្រុង Kisumu ប្រទេសកេនយ៉ា ដែលទិន្នន័យភាគច្រើនតំណាងឱ្យបរិបទទីក្រុងនិងជាយក្រុងប៉ុណ្ណោះ។ វាមិនបានគ្របដណ្តប់សាលាឯកជន ឬតំបន់ជនបទដាច់ស្រយាលឡើយ ដែលនេះអាចធ្វើឱ្យលទ្ធផលមានភាពខុសគ្នា ប្រសិនបើអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជាដែលមានបរិបទសង្គម និងប្រភេទគ្រឿងញៀនពេញនិយមខុសគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ បារីអេឡិចត្រូនិក ឬម៉ាទឹកកក)។
ទោះបីជាការសិក្សានេះធ្វើឡើងនៅទ្វីបអាហ្រ្វិកក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវ និងការស្នើឡើងនូវយុទ្ធសាស្ត្រអន្តរាគមន៍គឺមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់បរិបទប្រទេសកម្ពុជា ដែលកំពុងជួបប្រទះបញ្ហាស្រដៀងគ្នា។
ជារួម ការសិក្សានេះផ្តល់នូវក្របខ័ណ្ឌដ៏សាមញ្ញនិងមានប្រសិទ្ធភាពមួយសម្រាប់ស្ថាប័នអប់រំនៅកម្ពុជា ក្នុងការវាយតម្លៃពីមូលហេតុនៃការប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀន និងរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រទប់ស្កាត់ឱ្យចំគោលដៅ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Pharmacological effects (ផលប៉ះពាល់ខាងឱសថសាស្ត្រ) | សំដៅទៅលើរបៀបដែលថ្នាំ ឬសារធាតុគីមីណាមួយធ្វើសកម្មភាព និងបង្កើតឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុងរាងកាយ ដូចជាការផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយា អារម្មណ៍ ឬមុខងារសរីរាង្គផ្សេងៗ។ | ដូចជាពេលយើងចាក់សាំងចូលម៉ាស៊ីន ហើយវាធ្វើឱ្យម៉ាស៊ីនឆេះនិងមានកម្លាំងរត់ លឿនឬយឺត គឺសារធាតុនោះចូលទៅបញ្ជាប្រព័ន្ធរាងកាយយើង។ |
| Descriptive survey design (ការរចនាការស្ទង់មតិបែបពណ៌នា) | ជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវមួយដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យពីក្រុមមនុស្សណាមួយ ក្នុងគោលបំណងរៀបរាប់ និងបង្ហាញពីស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៃបញ្ហា ដោយមិនមានការកែប្រែ ឬការធ្វើពិសោធន៍ណាមួយទៅលើពួកគេឡើយ។ | ដូចជាអ្នកកាសែតចុះទៅសួរនាំប្រជាជនតាមភូមិអំពីស្ថានភាពទឹកជំនន់ រួចសរសេររបាយការណ៍រៀបរាប់ពីអ្វីដែលគាត់បានឃើញនិងលឺ ដោយមិនបានទៅកែប្រែស្ថានភាពនោះទេ។ |
| Stratified simple random sample (ការជ្រើសរើសគំរូចៃដន្យតាមស្រទាប់) | គឺជារបៀបជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមក្នុងការស្រាវជ្រាវដោយបែងចែកចំនួនប្រជាជនគោលដៅជាក្រុមតូចៗ (ដូចជាតាមភេទ ឬកម្រិតថ្នាក់) ជាមុនសិន បន្ទាប់មកទើបចាប់ឆ្នោតជ្រើសរើសយកមនុស្សពីក្នុងក្រុមនីមួយៗនោះដោយចៃដន្យ ដើម្បីធានាថាក្រុមនីមួយៗមានតំណាងស្មើភាពគ្នា។ | ដូចជាការជ្រើសរើសសិស្សដើម្បីតំណាងសាលា ដោយគេបែងចែកសិស្សជាក្រុមតាមថ្នាក់ទី១០ដល់ទី១២សិន រួចទើបចាប់ឆ្នោតរើសយកសិស្ស៣នាក់ពីថ្នាក់នីមួយៗ។ |
| Purposive sampling (ការជ្រើសរើសគំរូដោយមានគោលដៅ) | ជាវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមក្នុងការស្រាវជ្រាវ ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវសម្រេចចិត្តរើសយកបុគ្គលណាដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិ ឬដឹងព័ត៌មានជាក់លាក់ដែលគេចង់បាន (ឧទាហរណ៍៖ ការរើសយកតែនាយកសាលា ឬគ្រូប្រឹក្សាដើម្បីសួរពីបញ្ហាសិស្ស)។ | ដូចជាការជ្រើសរើសចុងភៅជំនាញមកធ្វើជាគណៈកម្មការដាក់ពិន្ទុក្នុងការប្រកួតធ្វើម្ហូប ដោយមិនមែនហៅអ្នកណាម្នាក់តាមផ្លូវមកភ្លក់នោះទេ។ |
| Hallucinogens (សារធាតុធ្វើឱ្យយល់ច្រឡំសតិ) | ជាប្រភេទថ្នាំ ឬសារធាតុញៀនដែលជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ខួរក្បាល ធ្វើឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់មើលឃើញ លឺ ឬមានអារម្មណ៍នូវរឿងរ៉ាវដែលមិនមានពិត (ការយល់ច្រឡំ ឬវង្វេងស្មារតី)។ | ដូចជាការពាក់វ៉ែនតា 3D មើលរឿងខ្មោច ដែលធ្វើឱ្យយើងលោតចុះលោតឡើងព្រោះស្មានតែខ្មោចលោតមកមែនទែន ទាំងដែលវាមិនមានពិត។ |
| Psychotropic (ថ្នាំពង្វក់ស្មារតី) | សារធាតុគីមី ឬថ្នាំដែលអាចផ្លាស់ប្តូរមុខងារខួរក្បាល និងបណ្តាលឱ្យមានការប្រែប្រួលដល់អារម្មណ៍ ការគិត អាកប្បកិរិយា និងការដឹងខ្លួន។ | ដូចជាតេឡេបញ្ជាទូរទស្សន៍ ដែលអាចប្តូរពណ៌ សំឡេង និងប៉ុស្តិ៍នៃខួរក្បាលយើង ធ្វើឱ្យអារម្មណ៍យើងប្រែប្រួលភ្លាមៗ។ |
| Peer group pressure (សម្ពាធពីមិត្តភក្តិ) | ជាឥទ្ធិពលដែលសមាជិកក្នុងក្រុម ឬមិត្តភក្តិមានមកលើបុគ្គលម្នាក់ ធ្វើឱ្យបុគ្គលនោះផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយា ទម្លាប់ ឬការសម្រេចចិត្តរបស់ខ្លួន ដើម្បីឱ្យគេទទួលស្គាល់ ឬដើម្បីមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនជាចំណែកនៃក្រុមនោះ។ | ដូចជាពេលយើងមិនចង់ទិញទូរស័ព្ទថ្មីទេ តែឃើញមិត្តភក្តិជិតស្និទ្ធប្តូរថ្មីអស់ យើងក៏បង្ខំចិត្តសុំលុយម៉ាក់ប៉ាទិញតាមគេដែរ ដើម្បីកុំឱ្យមានអារម្មណ៍ថាឯកោ។ |
| Stimulants (សារធាតុជំរុញសរសៃប្រសាទ) | ប្រភេទថ្នាំដែលជួយបង្កើនសកម្មភាពរបស់ប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទកណ្តាល និងរាងកាយ ធ្វើឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់មានអារម្មណ៍ស្វាង ស្វាហាប់ ចង្វាក់បេះដូងលោតញាប់ និងមានថាមពលខុសពីធម្មតា ដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់។ | ដូចជាការជាន់ហ្គែរឡានឱ្យរត់លឿនខុសពីធម្មតា ដែលធ្វើឱ្យម៉ាស៊ីនដើរញាប់ខ្លាំង ហើយអាចខូចឬផ្ទុះប្រសិនបើប្រើហួសកម្រិត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
