ប្រធានបទ (Topic)៖ ឯកសារនេះផ្តល់នូវក្របខ័ណ្ឌអប់រំច្បាស់លាស់សម្រាប់និស្សិតរចនាក្រាហ្វិក (Graphic Design) ដើម្បីសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងស្វែងយល់ពីប្រវត្តិសាស្រ្តនៃការវិវត្តនៃគ្រឿងលម្អ និងសិល្បៈតុបតែងតាមសម័យកាលនីមួយៗ។
រចនាសម្ព័ន្ធ (Structure)៖ វិធីសាស្រ្តបង្រៀនត្រូវបានរៀបចំឡើងតាមលំដាប់លំដោយនៃប្រវត្តិសាស្រ្ត ដោយរួមបញ្ចូលការបង្រៀនទ្រឹស្តីជាមួយនឹងការអនុវត្តគូរចម្លងជាក់ស្តែង។
ចំណុចសំខាន់ៗ (Key Takeaways)៖
បន្ទាប់ពីអានឯកសារនេះ អ្នកគួរអាច៖
ឯកសារណែនាំនេះគ្របដណ្តប់លើការវិវត្តនៃសិល្បៈគ្រឿងលម្អចាប់ពីអរិយធម៌បុរាណ (អេហ្ស៊ីប ក្រិក រ៉ូម) សម័យមជ្ឈិមសម័យ អឺរ៉ុបបុរាណ រហូតដល់ការរចនាក្រាហ្វិកទំនើប។ វាផ្តល់នូវសំណួរទ្រឹស្តីសម្រាប់សិក្ខាសាលា និងគោលការណ៍ណែនាំជាក់ស្តែងសម្រាប់ការគូរចម្លងក្បាច់លម្អប្រវត្តិសាស្រ្ត ដើម្បីពង្រឹងជំនាញរចនា និងការយល់ដឹងពីអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌របស់និស្សិតក្រាហ្វិកឌីហ្សាញ។
| គោលគំនិត (Concept) | ការពន្យល់ (Explanation) | ឧទាហរណ៍ (Example) |
|---|---|---|
| Classification and Structure of Ornaments ចំណាត់ថ្នាក់ និងរចនាសម្ព័ន្ធនៃគ្រឿងលម្អ |
ការសិក្សាអំពីទម្រង់ សមាសធាតុ និងចង្វាក់នៃការរៀបចំគ្រឿងលម្អ។ និស្សិតរៀនពីរបៀបដែលគំនូរមួយត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយផ្អែកលើគោលការណ៍ស៊ីមេទ្រី ការផ្ទួនគ្នា និងប្រភពដើមនៃគំនូរ (រុក្ខជាតិ សត្វ ឬធរណីមាត្រ)។ | ការរៀបចំទម្រង់ក្បាច់ផ្ទួនៗគ្នា (Repeating pattern) ជាខ្សែបន្ទាត់ ឬជាផ្ទៃសម្រាប់ប្រើប្រាស់លើក្រណាត់ ឬផ្ទៃខាងក្រោយជញ្ជាំង។ |
| Classical Ornaments (Antiquity) គ្រឿងលម្អសម័យកាលបុរាណ |
ការសិក្សាអំពីក្បាច់លម្អរ៉ូម៉ាំង និងក្រិកបុរាណ ដែលផ្តោតលើភាពសុខដុមរមនា ស៊ីមេទ្រី និងការយកលំនាំតាមធម្មជាតិដូចជាស្លឹក Acanthus ផ្កា និងទម្រង់ធរណីមាត្រដ៏តឹងរ៉ឹង។ | ការប្រើប្រាស់ក្បាច់រាងគូប ឬរង្វង់ដែលហៅថា Meander ក្នុងការតុបតែងស្ថាបត្យកម្ម និងគំនូរលើក្អមឆ្នាំងរបស់ក្រិកបុរាណ។ |
| Medieval and Religious Ornaments គ្រឿងលម្អសម័យមជ្ឈិមសម័យ និងសាសនា |
គ្របដណ្តប់លើសិល្បៈ ហ្គោធិក (Gothic) ប៊ីហ្សង់ទីន (Byzantine) និងសិល្បៈឥស្លាម ដែលផ្តោតលើការប្រើប្រាស់ក្បាច់ក្រងចូលគ្នា (Interlacing) រូបសត្វ និងនិមិត្តសញ្ញាខាងវិញ្ញាណ ព្រមទាំងការប្រើប្រាស់អក្សរផ្ចង់ធ្វើជាគ្រឿងលម្អ។ | ការប្រើប្រាស់ក្បាច់ធរណីមាត្រដ៏ស្មុគស្មាញបែបអារ៉ាប់ (Girih និង Islimi) និងអក្សរផ្ចង់នៅក្នុងសិល្បៈឥស្លាម។ |
| European Classical Styles រចនាប័ទ្មបុរាណអឺរ៉ុប |
ការវិវត្តនៃទម្រង់សិល្បៈពី រ៉ឺណេសង់ (Renaissance) បារ៉ុក (Baroque) រ៉ូកូកូ (Rococo) ដល់ អាំភៀរ (Empire) ដែលបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរពីភាពមានតុល្យភាព ទៅជាភាពស្មុគស្មាញ ទាក់ទាញបែបល្ខោន និងភាពអស្ចារ្យនៃអំណាច។ | ការប្រើប្រាស់ក្បាច់លម្អរាងសំបកខ្យងមិនស៊ីមេទ្រី (Rocaille) នៅក្នុងការតុបតែងខាងក្នុងនាសម័យ Rococo នៅប្រទេសបារាំង។ |
| Modern Graphic Design and Patterns ការរចនាក្រាហ្វិកទំនើប និងលំនាំក្បាច់ |
ការផ្តោតលើឥទ្ធិពលនៃចលនា Constructivism និងសិល្បៈអរូបីទំនើប (Art Nouveau) ក្នុងការបង្កើតក្បាច់លម្អបែបបច្ចេកទេស និងគំរូ (Patterns) សម្រាប់បម្រើដល់ការរចនាអត្តសញ្ញាណម៉ាក (Brand identity)។ | ការបង្កើត Pattern ក្រាហ្វិកទំនើបដោយប្រើទម្រង់ធរណីមាត្របច្ចេកទេស ដើម្បីធ្វើជាអត្តសញ្ញាណឱ្យក្រុមហ៊ុនពាណិជ្ជកម្មទំនើប។ |
ការសិក្សាប្រវត្តិសាស្រ្តនៃគ្រឿងលម្អសកលមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់និស្សិតកម្ពុជា ព្រោះវាជួយឱ្យពួកគេយល់ដឹងពីគោលការណ៍សកលនៃសិល្បៈតុបតែង ដែលអាចយកមកគួបផ្សំជាមួយ 'ក្បាច់' ប្រពៃណីខ្មែរ ដើម្បីបង្កើតស្នាដៃថ្មីៗដែលមានស្តង់ដារអន្តរជាតិ។
ចំណេះដឹងទាំងនេះផ្តល់ឱ្យនិស្សិតកម្ពុជានូវមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏រឹងមាំអំពីចង្វាក់នៃសិល្បៈ ស៊ីមេទ្រី និងនិមិត្តសញ្ញាវប្បធម៌ ដែលជាកត្តាចាំបាច់សម្រាប់ការលើកកម្ពស់វិស័យរចនា (Design Industry) នៅកម្ពុជាឱ្យកាន់តែមានភាពច្នៃប្រឌិត និងសម្បូរបែប។
លំហាត់ និងសកម្មភាពសិក្សាដើម្បីពង្រឹងការយល់ដឹង៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស (English) | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Меандр | ប្រភេទក្បាច់លម្អធរណីមាត្ររបស់ក្រិកបុរាណ ដែលមានរាងជាខ្សែបន្ទាត់បត់បែនជាមុំកែងតៗគ្នាដោយមិនដាច់។ វាជានិមិត្តសញ្ញានៃភាពគ្មានទីបញ្ចប់ និងត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងស្ថាបត្យកម្មនិងសិល្បៈតុបតែង។ | ដូចជាផ្លូវវង្វេងវង្កត់ដែលបត់ឆ្វេងស្តាំជាប់គ្នារហូតមិនដាច់ សម្រាប់គូសជាស៊ុមតុបតែង។ |
| Пальметта | ក្បាច់លម្អដែលយកលំនាំតាមទម្រង់ស្លឹកត្នោត ឬស្លឹកឈើដែលរីកសាយចេញពីគល់តែមួយ។ វាមានប្រភពពីអេហ្ស៊ីបបុរាណ និងត្រូវបានអភិវឌ្ឍយ៉ាងខ្លាំងនៅសម័យក្រិកក្នុងការតុបតែងអគារ និងកុលាលភាជន៍។ | ស្រដៀងទៅនឹងការគូររូបស្លឹកត្នោត ឬស្លឹកដូងដែលលាតសន្ធឹងចេញពីចំណុចកណ្តាលមួយនៅគល់វា។ |
| Акант | ក្បាច់លម្អដែលយកលំនាំតាមទម្រង់ស្លឹកនៃរុក្ខជាតិ Acanthus ដែលមានសភាពបត់បែន និងមានគែមស្រួចៗ។ វាជានិមិត្តសញ្ញានៃជីវិត និងត្រូវបានប្រើជាចម្បងលើក្បាលសសរបែប Corinthian របស់ក្រិកនិងរ៉ូម៉ាំង។ | ដូចជាក្បាច់ភ្ញីទេសរបស់ខ្មែរយើង ដែលយកលំនាំតាមរុក្ខជាតិមានស្លឹកកោងបត់បែនចូលគ្នា។ |
| Рокайль | ជាទម្រង់ក្បាច់លម្អគោលនៃរចនាប័ទ្មរ៉ូកូកូ (Rococo) ដែលមានរាងស្រដៀងទៅនឹងសំបកខ្យង ផ្កាថ្ម ឬទឹករលក ហើយវាមានលក្ខណៈមិនស៊ីមេទ្រី (Asymmetrical) ដែលផ្តល់នូវអារម្មណ៍រស់រវើក និងទន់ភ្លន់។ | ដូចជារូបរាងរបស់សំបកខ្យងសមុទ្រដែលរមួលកោងប្លែកៗ និងមិនមានភាពស្មើគ្នានៅសងខាង (មិនស៊ីមេទ្រី)។ |
| Картуш | ក្បាច់លម្អដែលមានរាងជាខែល ឬក្រដាសរមូរពាក់កណ្តាលលាត ដែលនៅចំកណ្តាលគេច្រើនសរសេរអក្សរ ដាក់និមិត្តសញ្ញា ឬរូបភាព។ វាពេញនិយមខ្លាំងនាសម័យបារ៉ុក (Baroque) និងរ៉ឺណេសង់។ | ស្រដៀងទៅនឹងផ្លាកសញ្ញា ឬខែលប្រដាប់អាវុធបុរាណ ដែលមានក្បាច់រចនាលម្អព័ទ្ធជុំវិញគែម។ |
| Ислими | ប្រភេទក្បាច់លម្អរុក្ខជាតិបែបអារ៉ាប់ ដែលមានវល្លិ៍ ស្លឹក និងផ្កាក្រងចូលគ្នាជាខ្សែវិលវល់មិនដាច់ ជានិមិត្តសញ្ញានៃការរីកលូតលាស់នៃធម្មជាតិនៅក្នុងសិល្បៈឥស្លាម។ | ដូចជាក្បាច់ភ្ញីវល្លិ៍ខ្មែរដែលវារព័ទ្ធពាក់ព័ន្ធគ្នាមិនដាច់នៅតាមជញ្ជាំងវត្ត។ |
| Гирих | ប្រព័ន្ធនៃក្បាច់លម្អធរណីមាត្របែបសិល្បៈឥស្លាម ដែលបង្កើតឡើងដោយការផ្គុំបន្ទាត់ និងទម្រង់ពហុកោណ បង្កើតជាទម្រង់សំណាញ់ ឬតារា (Stars) ដ៏ស្មុគស្មាញ និងមានតុល្យភាពខ្ពស់។ | ដូចជាការតម្រៀបឥដ្ឋការ៉ូ (Mosaic) ជាទម្រង់ធរណីមាត្របន្តបន្ទាប់គ្នា ដើម្បីបង្កើតជាផ្កាយឬក្បាច់សំបុកឃ្មុំ។ |
| Паттерн | លំនាំរចនាដែលកើតចេញពីការរៀបចំក្បាច់គំរូដើមដដែលៗជាបន្តបន្ទាប់គ្នាជាប្រព័ន្ធ។ នៅក្នុងការរចនាក្រាហ្វិកទំនើប វាត្រូវបានប្រើដើម្បីបង្កើតអត្តសញ្ញាណម៉ាកយីហោ (Brand identity) និងវាយនភណ្ឌ។ | ដូចជាក្រណាត់បោះពុម្ព ឬក្រដាសបិទជញ្ជាំង (Wallpaper) ដែលមានរូបភាពដដែលៗរៀបចំតៗគ្នាពេញផ្ទៃ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
