បញ្ហា (The Problem)៖ របាយការណ៍នេះចងក្រងនិងវិភាគអក្សរសិល្ប៍ស្រាវជ្រាវជាង ២០ ឆ្នាំទាក់ទងនឹងការរចនាការបង្រៀន (Instructional Design) សម្រាប់គម្រោង MACE ដោយប្រមូលផ្តុំទ្រឹស្តី គំរូ និងធនធាននានាក្នុងវិស័យអប់រំ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រប្រមូលផ្តុំ វាយតម្លៃ និងរៀបចំចំណាត់ថ្នាក់ឯកសារស្រាវជ្រាវជាទម្រង់តារាងដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការស្វែងយល់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Cognitive Load Theory (CLT) & 4C/ID Model ទ្រឹស្តីបន្ទុកការយល់ដឹង និងគំរូរចនាការបង្រៀន 4C/ID |
ជួយកាត់បន្ថយបន្ទុកការចងចាំរបស់អ្នកសិក្សា និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការរចនាបរិស្ថានសិក្សាពហុព័ត៌មានសម្រាប់ការរៀនសូត្រស្មុគស្មាញ (Complex Learning)។ | ទាមទារឱ្យមានវិធីសាស្ត្រកម្រិតខ្ពស់ក្នុងការវាស់ស្ទង់បន្ទុកនៃការយល់ដឹង និងកម្រិតជំនាញរបស់អ្នកសិក្សាដើម្បីកែតម្រូវការបង្រៀន។ | បង្កើតបាននូវគោលការណ៍ណែនាំច្បាស់លាស់សម្រាប់ការរចនាការបង្រៀនដែលគាំទ្រដល់ការអភិវឌ្ឍជំនាញសម្រាប់ដោះស្រាយការងារស្មុគស្មាញក្នុងពិភពពិត។ |
| Constructivist Instructional Design ការរចនាការបង្រៀនតាមបែបស្ថាបនាវាទ |
ផ្តោតលើតម្រូវការរបស់អ្នកសិក្សាជាចម្បង លើកទឹកចិត្តឱ្យមានការត្រិះរិះពិចារណាស៊ីជម្រៅ និងប្រើប្រាស់ទម្រង់នៃការបង្ហាញមេរៀនច្រើនបែប។ | យោងតាមការវិភាគ គំរូភាគច្រើនផ្តោតតែលើការសិក្សាជា "ឯកត្តជន" ដោយខ្វះខាតនូវវិធីសាស្ត្រគាំទ្រការសិក្សាជា "ក្រុម" ឬទម្រង់ចម្រុះ។ | ផ្លាស់ប្តូរការយកចិត្តទុកដាក់ពីរចនាសម្ព័ន្ធមេរៀន ទៅជាការផ្តល់អំណាចដល់អ្នកសិក្សា (Learner Control) និងបរិស្ថានសិក្សាដែលផ្សារភ្ជាប់នឹងការអនុវត្ត។ |
| Learning Objects (LO) & IMS-LD ការប្រើប្រាស់វត្ថុសិក្សា និងស្តង់ដាររចនាការសិក្សា (IMS-LD) |
អនុញ្ញាតឱ្យមានការប្រើប្រាស់ឡើងវិញ (Reusability) នូវឯកសារសិក្សា កាត់បន្ថយចំណាយក្នុងការអភិវឌ្ឍមេរៀន និងងាយស្រួលធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពតាមរយៈទិន្នន័យមេតា (Metadata)។ | អាចប្រឈមនឹងការបាត់បង់អត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ និងភាពចម្រុះ ប្រសិនបើជ្រើសរើសវត្ថុសិក្សាពីបរទេស (លោកខាងលិច) មកប្រើប្រាស់ដោយផ្ទាល់ដោយមិនបានកែច្នៃ។ | សម្រួលដល់ការបង្កើតឃ្លាំងផ្ទុកវត្ថុសិក្សា (Learning Object Repositories) ដែលអាចចែករំលែកឆ្លងស្ថាប័នប្រកបដោយភាពបត់បែនខ្ពស់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតអំពីតម្លៃផ្នែករឹង (Hardware) នោះទេ ប៉ុន្តែបានសង្កត់ធ្ងន់យ៉ាងខ្លាំងទៅលើតម្រូវការផ្នែកប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង ឧបករណ៍សូហ្វវែរ និងជំនាញគរុកោសល្យ។
អក្សរសិល្ប៍ដែលបានលើកឡើងភាគច្រើនត្រូវបានធ្វើឡើង និងផ្តោតលើបរិបទអប់រំនៅលោកខាងលិច (អាមេរិក កាណាដា អឺរ៉ុប) ។ ឯកសារមួយ (Nicholson & Thalheim) បានព្រមានយ៉ាងច្បាស់អំពីគ្រោះថ្នាក់នៃការទទួលយក "វត្ថុសិក្សា" របស់លោកខាងលិចដែលអាចបណ្តាលឱ្យបាត់បង់កេរដំណែលវប្បធម៌ និងភាពចម្រុះ។ ចំណុចនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការធានាថាមាតិកាអប់រំតាមប្រព័ន្ធឌីជីថលត្រូវតែឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទ និងវប្បធម៌ក្នុងស្រុក។
ទ្រឹស្តី និងគំរូនៃការរចនាការបង្រៀនក្នុងឯកសារនេះ គឺពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យអប់រំឌីជីថលនៅកម្ពុជា។
ការរួមបញ្ចូលគ្នានូវស្តង់ដារបច្ចេកវិទ្យាអប់រំអន្តរជាតិ ជាមួយនឹងការកែច្នៃមាតិកាឱ្យស្របតាមវប្បធម៌ខ្មែរ នឹងជួយបង្កើនគុណភាពនៃការអប់រំឌីជីថលនៅកម្ពុជាបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Instructional design | ដំណើរការជាប្រព័ន្ធក្នុងការបង្កើត រៀបចំ និងអភិវឌ្ឍមេរៀន ឧបករណ៍ និងបរិស្ថានសិក្សា ដោយផ្អែកលើទ្រឹស្តីនៃការរៀនសូត្រ ដើម្បីធានាថាអ្នកសិក្សាអាចទទួលបានចំណេះដឹងនិងជំនាញប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពបំផុត។ | ដូចជាការគូរផ្លង់និងរៀបចំប្លង់ផ្ទះដោយវិស្វករ មុននឹងចាប់ផ្តើមសាងសង់ ដើម្បីធានាថាផ្ទះនោះរឹងមាំ និងងាយស្រួលរស់នៅ។ |
| Learning objects | ឯកសារ ឬធនធានសិក្សាឌីជីថលតូចៗ (ដូចជាវីដេអូ រូបភាព ឬអត្ថបទខ្លីៗ) ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមស្តង់ដាររួមមួយ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការស្វែងរក និងអាចយកទៅប្រមូលផ្តុំ ឬប្រើប្រាស់ឡើងវិញនៅក្នុងវគ្គសិក្សាផ្សេងៗគ្នា។ | ដូចជាដុំឡេហ្គោ (Lego) ដែលយើងអាចយកមកតម្រៀបនិងផ្តុំគ្នាដើម្បីបង្កើតជារូបរាងអ្វីមួយ ហើយក៏អាចដោះចេញដើម្បីយកទៅផ្តុំជារូបផ្សេងទៀតបានយ៉ាងងាយស្រួល។ |
| Cognitive load theory | ទ្រឹស្តីដែលពន្យល់ពីទំហំផ្ទុកព័ត៌មានមានកំណត់នៃខួរក្បាលរបស់មនុស្សក្នុងពេលកំពុងរៀន។ ការរចនាមេរៀនត្រូវតែធ្វើឡើងយ៉ាងណាដើម្បីកាត់បន្ថយព័ត៌មានស្មុគស្មាញដែលមិនចាំបាច់ (Extraneous Load) ដើម្បីកុំឱ្យខួរក្បាលធ្វើការធ្ងន់ពេក ទើបសិស្សអាចចងចាំបានល្អ។ | ដូចជាការចាក់ទឹកចូលកែវ បើយើងចាក់លឿននិងច្រើនពេកក្នុងពេលតែមួយ ទឹកនឹងហូរហៀរចេញមកក្រៅ ដូច្នេះត្រូវចាក់បន្តិចម្តងៗទើបទឹកមិនកំពប់។ |
| Constructivism | ទ្រឹស្តីនៃការសិក្សាដែលជឿថាសិស្សមិនមែនគ្រាន់តែអង្គុយចាំទទួលយកចំណេះដឹងពីគ្រូនោះទេ ប៉ុន្តែពួកគេជាអ្នកកសាងចំណេះដឹងដោយខ្លួនឯងតាមរយៈបទពិសោធន៍ ការអនុវត្តជាក់ស្តែង និងការត្រិះរិះពិចារណាលើបញ្ហា។ | ដូចជាការរៀនជិះកង់ ដែលយើងមិនអាចចេះជិះដោយគ្រាន់តែអានសៀវភៅណែនាំនោះទេ លុះត្រាតែយើងឡើងជិះនិងធ្លាក់ពីលើកង់ដោយខ្លួនឯង ទើបបង្កើតបានជាជំនាញ។ |
| Competence-based learning | វិធីសាស្ត្រនៃការអប់រំដែលផ្តោតជាសំខាន់ទៅលើការវាស់ស្ទង់សមត្ថភាព និងជំនាញជាក់ស្តែងក្នុងការបំពេញការងារ ឬដោះស្រាយបញ្ហា ជាជាងការវាយតម្លៃត្រឹមតែការចងចាំទ្រឹស្តីនៅក្នុងថ្នាក់រៀន។ | ដូចជាការប្រឡងយកប័ណ្ណបើកបរ ដែលគេតម្រូវឱ្យយើងបញ្ជាឡានផ្ទាល់នៅតាមដងផ្លូវ មិនមែនគ្រាន់តែឆ្លើយសំណួរលើក្រដាសនោះទេ។ |
| Course management system | ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ ឬសូហ្វវែរ (ដូចជា Moodle ឬ Canvas) ដែលសាលារៀនប្រើប្រាស់សម្រាប់គ្រប់គ្រងដំណើរការនៃការរៀននិងបង្រៀនតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត រួមមានការដាក់មេរៀន កិច្ចការផ្ទះ ការធ្វើតេស្ត និងការតាមដានពិន្ទុ។ | ដូចជាសាលារៀននិម្មិត (Virtual School) មួយនៅលើអ៊ីនធឺណិត ដែលគ្រូនិងសិស្សអាចជួបគ្នា ផ្ញើឯកសារ និងរៀនសូត្រពីចម្ងាយបានដោយមិនបាច់ធ្វើដំណើរ។ |
| Metadata | ទិន្នន័យដែលពិពណ៌នាអំពីទិន្នន័យផ្សេងទៀត (Data about data) ដូចជាចំណងជើង អ្នកនិពន្ធ កាលបរិច្ឆេទ ឬពាក្យគន្លឹះ ដើម្បីជួយឱ្យប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រងាយស្រួលក្នុងការស្វែងរក និងចាត់ថ្នាក់ឯកសារសិក្សា (Learning Objects) នៅក្នុងឃ្លាំងទិន្នន័យ។ | ដូចជាស្លាកតម្លៃនិងព័ត៌មានដែលបិទនៅលើទំនិញក្នុងផ្សារទំនើប ដែលជួយឱ្យអ្នកទិញងាយស្រួលដឹងថាវាជាទំនិញអ្វី ផលិតនៅណា និងមានតម្លៃប៉ុន្មាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
