បញ្ហា (The Problem)៖ អត្ថបទស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមក្នុងការបកប្រែការស្រាវជ្រាវវិស្វកម្មនិងវិទ្យាសាស្ត្រដ៏ស្មុគស្មាញ ទៅជាការអនុវត្តជាក់ស្តែងសម្រាប់ការបង្រៀនមុខវិជ្ជាគណិតវិទ្យានិងវិទ្យាសាស្ត្រនៅកម្រិតវិទ្យាល័យ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់កម្មវិធីបទពិសោធន៍ស្រាវជ្រាវសម្រាប់គ្រូបង្រៀន (RETainUS) រយៈពេល៦សប្តាហ៍ ដោយផ្អែកលើទ្រឹស្តីនៃការរៀនសូត្រ (How People Learn) និងវិធីសាស្ត្រវដ្ដកេរដំណែល (Legacy Cycle)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Legacy Cycle Framework ក្របខ័ណ្ឌវដ្ដកេរដំណែល (ការរៀនផ្អែកលើការដោះស្រាយបញ្ហា) |
បង្កើនការចូលរួមយ៉ាងសកម្មរបស់សិស្ស ជួយឱ្យយល់ស៊ីជម្រៅលើមុខវិជ្ជា STEM និងផ្សារភ្ជាប់ទ្រឹស្តីទៅនឹងការអនុវត្តវិស្វកម្មជាក់ស្តែង។ វាជួយកសាងទំនុកចិត្តសិស្ស និងពង្រីកចំណាប់អារម្មណ៍លើអាជីពផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើនខ្លាំងក្នុងការរៀបចំមេរៀន និងពិបាកក្នុងការតម្រង់ឱ្យស្របនឹងស្តង់ដារកម្មវិធីសិក្សាដ៏តឹងរ៉ឹង។ វាក៏បង្កឱ្យមានភាពតានតឹង (Stress) ទាំងគ្រូនិងសិស្សនៅពេលចាប់ផ្តើមដំបូង ដោយសារវាជាទម្លាប់រៀនបែបថ្មី។ | គ្រូបង្រៀនទាំង៩នាក់បានបង្កើតនិងអនុវត្តម៉ូឌុលដោយជោគជ័យ ហើយសិស្សមានមោទនភាពលើស្នាដៃខ្លួន ព្រមទាំងចាប់អារម្មណ៍អាជីពវិស្វកម្មដែលពួកគេមិនធ្លាប់គិតដល់ពីមុនមក។ |
| Traditional STEM Instruction ការបង្រៀនមុខវិជ្ជា STEM តាមបែបប្រពៃណី |
ងាយស្រួលនិងចំណាយពេលតិចក្នុងការរៀបចំមេរៀន ហើយអាចបង្រៀនគ្របដណ្តប់លើស្តង់ដារកម្មវិធីសិក្សាបានលឿននិងទាន់ពេលវេលា។ | សិស្សរៀនតាមបែបការទន្ទេញរូបមន្ត ឬមេរៀនដោយខ្វះការគិតស៊ីជម្រៅ និងមិនសូវឃើញការអនុវត្តមុខវិជ្ជាទាំងនេះក្នុងពិភពជាក់ស្តែង (Real-world applications)។ | សិស្សអាចទទួលចំណេះដឹងតាមកម្មវិធីសិក្សាស្តង់ដារ ប៉ុន្តែខ្វះការលើកទឹកចិត្ត និងមិនសូវយល់ពីទំនាក់ទំនងរវាងទ្រឹស្តីនិងការងារវិស្វកម្ម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារពេលវេលាច្រើន ការប្តេជ្ញាចិត្តខ្ពស់ និងការគាំទ្រពីអ្នកជំនាញដើម្បីរៀបចំមេរៀនប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងរដ្ឋ Tennessee សហរដ្ឋអាមេរិក តាមរយៈកម្មវិធី RETainUS ជាមួយគ្រូបង្រៀន៩នាក់ និងសិស្សវិទ្យាល័យភាគច្រើនជាជនជាតិស្បែកស (Caucasian)។ ទោះបីជាមានទំហំសំណាកតូច ប៉ុន្តែលទ្ធផលបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរជាវិជ្ជមានលើផ្នត់គំនិតសិស្ស។ សម្រាប់កម្ពុជា ការយកម៉ូដែលនេះមកអនុវត្តត្រូវគិតគូរយ៉ាងហ្មត់ចត់ពីកង្វះខាតបរិក្ខារពិសោធន៍នៅតាមសាលារៀនរដ្ឋទូទៅ និងទម្លាប់រៀនសូត្ររបស់សិស្ស។
ក្របខ័ណ្ឌ Legacy Cycle នេះមានសក្តានុពលខ្លាំងក្នុងការជំរុញការអប់រំ STEM នៅកម្ពុជា ប្រសិនបើត្រូវបានកែច្នៃឱ្យស្របតាមធនធានជាក់ស្តែងដែលមាន។
ការសម្របក្របខ័ណ្ឌនេះឱ្យត្រូវនឹងបរិបទស្រុកខ្មែរ នឹងជួយផ្លាស់ប្តូរការអប់រំពីការពឹងផ្អែកតែលើសៀវភៅពុម្ព មកជាការបណ្តុះអ្នកដោះស្រាយបញ្ហាជាក់ស្តែង (Problem-solvers)។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Legacy Cycle | គឺជាទម្រង់នៃការបង្រៀននិងរៀនមួយដែលចាប់ផ្តើមដោយការដាក់បញ្ហាប្រឈមឱ្យសិស្សដោះស្រាយ រួចតម្រូវឱ្យពួកគេស្វែងរកគំនិត ស្រាវជ្រាវ សាកល្បង និងបង្ហាញលទ្ធផលជាសាធារណៈ។ វាជួយឱ្យសិស្សរៀនតាមរយៈការអនុវត្តជាក់ស្តែង។ | ដូចជាការលេងហ្គេមឆ្លងវគ្គ ដែលអ្នកត្រូវដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមមួយ ដើម្បីឈានទៅវគ្គបន្តបន្ទាប់រហូតដល់ទទួលបានជោគជ័យ។ |
| How People Learn (HPL) | ជាទ្រឹស្តីអប់រំដែលផ្តោតលើរបៀបដែលខួរក្បាលមនុស្សទទួលយកនិងចងចាំព័ត៌មាន ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើកត្តាចំនួន៤ គឺ៖ ចំណេះដឹងពីមុនរបស់សិស្ស ការផ្តោតលើអ្នករៀន ការវាយតម្លៃជាប្រចាំ និងការផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងសង្គមជាក់ស្តែង។ | ដូចជាការសង់ផ្ទះ ដែលគ្រូត្រូវស្ទាបស្ទង់មើលគ្រឹះ (ចំណេះដឹងចាស់) របស់សិស្សជាមុនសិន មុននឹងបន្តសង់ជញ្ជាំងនិងដំបូល (ចំណេះដឹងថ្មី) បន្ថែមពីលើ។ |
| Formative assessments | ការវាយតម្លៃជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងអំឡុងពេលរៀនសូត្រ ដើម្បីស្វែងរកចំណុចខ្វះខាតរបស់សិស្ស និងជួយកែលម្អការបង្រៀនភ្លាមៗ ជាជាងរង់ចាំការវាយតម្លៃនៅពេលប្រឡងបញ្ចប់វគ្គ។ | ដូចជាចុងភៅភ្លក់រសជាតិសម្លពេលកំពុងចម្អិន ដើម្បីថែមថយគ្រឿងឱ្យត្រូវមាត់ មុននឹងដួសដាក់ចានជូនភ្ញៀវ។ |
| Metacognition | ដំណើរការដែលសិស្សគិតអំពីរបៀបនៃការគិតរបស់ខ្លួនឯង ពោលគឺការដឹងច្បាស់ថាខ្លួនឯងយល់អ្វី និងមិនយល់អ្វី ដើម្បីកែលម្អវិធីសាស្ត្ររៀនសូត្ររបស់ពួកគេឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាការឆ្លុះកញ្ចក់មើលសកម្មភាពខ្លួនឯង ដើម្បីរកមើលថាតើចំណុចណាដែលយើងធ្វើបានល្អ និងចំណុចណាយើងត្រូវកែតម្រូវ។ |
| Engineering design process | ដំណើរការជាប្រព័ន្ធដែលវិស្វករប្រើប្រាស់ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយចំពោះបញ្ហាណាមួយ ដោយគិតគូរពីកម្រិតកំណត់នានា (ដូចជាថវិកា ពេលវេលា និងសម្ភារៈ) រួចធ្វើការសាកល្បងនិងកែលម្អរហូតបានលទ្ធផលល្អ។ | ដូចជាការច្នៃបង្កើតរទេះរុញមួយដោយប្រើឈើនិងកង់ចាស់ៗដែលមានស្រាប់ ធ្វើម៉េចឱ្យអាចដឹកអីវ៉ាន់បានធ្ងន់និងមិនងាយបាក់។ |
| Research Experience for Teachers (RET) | កម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលដែលផ្តល់ឱកាសឱ្យគ្រូបង្រៀនកម្រិតចំណេះទូទៅ ចូលរួមធ្វើការស្រាវជ្រាវជាក់ស្តែងជាមួយអ្នកជំនាញនិងសាស្ត្រាចារ្យនៅសាកលវិទ្យាល័យ ដើម្បីយកបទពិសោធន៍នោះទៅកែច្នៃការបង្រៀននៅក្នុងថ្នាក់រៀនរបស់ខ្លួនវិញ។ | ដូចជាការបញ្ជូនគ្រូបង្រៀនធ្វើម្ហូបទៅរៀនអនុវត្តផ្ទាល់នៅភោជនីយដ្ឋានលំដាប់ផ្កាយ៥ រួចយកបច្ចេកទេសថ្មីៗនោះមកបង្រៀនសិស្សរបស់គាត់វិញ។ |
| Multiple Perspectives | ដំណាក់កាលមួយក្នុងវដ្ដកេរដំណែល (Legacy Cycle) ដែលសិស្សត្រូវស្វែងរកនិងប្រមូលព័ត៌មានពីប្រភព ឬអ្នកជំនាញផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីទទួលបានទស្សនៈចម្រុះក្នុងការយកមកដោះស្រាយបញ្ហា។ | ដូចជាការសួរយោបល់ពីគ្រូពេទ្យផង គ្រូបង្វឹកកីឡាផង និងអ្នកជំនាញអាហារូបត្ថម្ភផង ដើម្បីរកវិធីសម្រកទម្ងន់ដែលល្អបំផុត។ |
| Inquiry approach | វិធីសាស្ត្ររៀនសូត្រដែលផ្តើមចេញពីការចោទសួរ ការស៊ើបអង្កេត ការស្រាវជ្រាវ និងការរកចម្លើយដោយខ្លួនឯង ដោយមានគ្រូជាអ្នកជួយសម្របសម្រួល ជាជាងការអង្គុយស្តាប់គ្រូពន្យល់តែម្ខាង។ | ដូចជាការឱ្យក្មេងម្នាក់ធ្វើជាអ្នកស៊ើបអង្កេត ដើម្បីស្វែងរកការពិតពីក្រោយអាថ៌កំបាំងមួយដោយខ្លួនឯង ដោយគ្រាន់តែប្រាប់តម្រុយខ្លះៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
