បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាគ្រោះថ្នាក់ដល់បរិស្ថាន និងសុខភាពដែលបណ្តាលមកពីការប្រើប្រាស់ពណ៌សំយោគនៅក្នុងការអប់រំសិល្បៈ ដោយស្វែងរកជម្រើសសារធាតុពណ៌ធម្មជាតិដែលមិនមានជាតិពុលចម្រាញ់ចេញពីរុក្ខជាតិក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រើប្រាស់ការរចនាបែបពិសោធន៍ដោយរួមបញ្ចូលជាមួយនឹងការអភិវឌ្ឍន៍គរុកោសល្យ និងការបង្កើតស្នាដៃសិល្បៈដំឡើង (Installation Art)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Distilled Water Extraction ការចម្រាញ់ដោយប្រើទឹកចម្រោះ (Distilled Water) |
ងាយស្រួលរក មានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ និងមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។ វាជាវិធីសាស្ត្រមូលដ្ឋានតាមបែបប្រពៃណី។ | ប្រសិទ្ធភាពក្នុងការរំលាយសារធាតុពណ៌ចេញពីរុក្ខជាតិមានកម្រិតទាប ពណ៌ដែលបានមិនសូវដិតល្អ និងងាយរលុប។ | មិនអាចរំលាយសារធាតុពណ៌បានល្អគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ក្នុងសិល្បៈ ដែលតម្រូវឱ្យមានពណ៌ដិត និងមានស្ថេរភាពខ្ពស់នោះទេ។ |
| Ethanol Extraction (Clean Technology) ការចម្រាញ់ដោយប្រើអេតាណុល (បច្ចេកវិទ្យាស្អាត) |
មានសមត្ថភាពរំលាយសារធាតុពណ៌ពីរុក្ខជាតិ (ដូចជា រមៀត ផ្កាអញ្ច័ន ល្ពៅ) បានយ៉ាងល្អ និងទទួលបានពណ៌ដិតច្បាស់។ វាជាវិធីសាស្ត្រដែលកាត់បន្ថយកាកសំណល់គីមី។ | ទាមទារការប្រើប្រាស់សារធាតុរំលាយ (Ethanol) និងដំណើរការរំហួតដើម្បីយកសារធាតុរំលាយចេញ ដែលត្រូវការសម្ភារៈពិសោធន៍ និងការប្រុងប្រយ័ត្ន។ | ជាសារធាតុរំលាយដ៏ល្អបំផុត ដោយផ្តល់នូវស្ថេរភាពពណ៌ខ្ពស់ និងអាចរក្សាពណ៌ខៀវ (Indigo) មិនឱ្យថយចុះ។ ពណ៌រមៀតមានអាយុកាលពាក់កណ្តាល (Half-life) ដល់ទៅ 123.78 ថ្ងៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍មូលដ្ឋានសម្រាប់ការចម្រាញ់ពណ៌ និងវត្ថុធាតុដើមធម្មជាតិដែលអាចរកបានយ៉ាងងាយស្រួលក្នុងសហគមន៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងខេត្តឈុនបុរី (Chonburi) ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើសិស្សថ្នាក់ទី ៥ ចំនួន ៣០ នាក់ និងប្រើប្រាស់រុក្ខជាតិដែលមាននៅក្នុងតំបន់នោះ។ ទោះបីជាទិន្នន័យមានកម្រិតកំណត់ត្រឹមកុមារក្នុងតំបន់មួយក៏ដោយ វាមានអត្ថប្រយោជន៍ និងភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារប្រទេសទាំងពីរមានអាកាសធាតុត្រូពិច និងប្រភេទរុក្ខជាតិស្រដៀងគ្នា ហើយប្រជាជនកម្ពុជាក៏មានប្រពៃណីនៃការលាយពណ៌ធម្មជាតិផងដែរ។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះ គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅប្រទេសកម្ពុជា ទាំងក្នុងវិស័យអប់រំ និងសិប្បកម្ម។
សរុបមក ការរួមបញ្ចូលចំណេះដឹងក្នុងស្រុកជាមួយបច្ចេកវិទ្យាស្អាត គឺជាគំរូដ៏ល្អមួយសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពទាំងក្នុងវិស័យអប់រំ និងសិប្បកម្មនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Clean technology | គឺជាគោលការណ៍ ឬប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងដំណើរការផលិត ដើម្បីកាត់បន្ថយ និងលុបបំបាត់ការបង្កើតកាកសំណល់ ក៏ដូចជាកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីពុលដែលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។ | វាប្រៀបដូចជាការចម្អិនម្ហូបដោយប្រើប្រាស់គ្រឿងផ្សំធម្មជាតិ និងមិនបន្សល់ទុកសំរាមប្លាស្ទិកចោលពាសវាលពាសកាលអញ្ចឹងដែរ។ |
| Pigment | ជាសារធាតុដែលមាននៅតាមធម្មជាតិ (ក្នុងរុក្ខជាតិ ឬរ៉ែ) ដែលស្រូបយកពន្លឺ និងឆ្លុះបញ្ចាំងចេញនូវពណ៌ជាក់លាក់ណាមួយ ហើយអាចត្រូវបានគេចម្រាញ់យកមកធ្វើជាពណ៌សម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងសិល្បៈ។ | វាប្រៀបដូចជាទឹកខ្មៅធម្មជាតិដែលលាក់ខ្លួននៅក្នុងស្លឹកឈើ ឬផ្កា ដែលយើងអាចទាញយកមកផាត់ពណ៌បាន។ |
| Extraction | ជាដំណើរការបំបែកទាញយកសារធាតុពណ៌ចេញពីរុក្ខជាតិ ដោយប្រើប្រាស់សារធាតុរំលាយ (ដូចជាទឹក ឬអេតាណុល) ដើម្បីរំលាយសារធាតុនោះចេញមកក្រៅជាទម្រង់រាវសម្រាប់ការប្រើប្រាស់។ | ដូចជាការឆុងតែ ដែលទឹកក្តៅចូលទៅទាញយកពណ៌ និងរសជាតិចេញពីស្លឹកតែអញ្ចឹងដែរ។ |
| UV-Vis spectrophotometer | ជាឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រសម្រាប់វាស់កម្រិតនៃការស្រូបពន្លឺរបស់សារធាតុរាវ (ដូចជាទឹកពណ៌) ដើម្បីវាយតម្លៃពីកំហាប់ពណ៌ និងភាពធន់របស់ពណ៌នោះនៅពេលត្រូវពន្លឺយូរថ្ងៃ។ | វាប្រៀបដូចជាវ៉ែនតាវេទមន្តដែលអាចប្រាប់យើងថា ទឹកពណ៌នេះមានជាតិពណ៌ខាប់ប៉ុណ្ណា និងងាយស្លេកពណ៌ឬអត់នៅពេលត្រូវថ្ងៃ។ |
| Installation art | ជាទម្រង់សិល្បៈសហសម័យដែលសិល្បកររៀបចំ និងផ្គុំវត្ថុផ្សេងៗនៅក្នុងលំហជាក់លាក់ណាមួយ (ដូចជាបន្ទប់ ទីធ្លា ឬសួន) ដើម្បីបង្កើតជាបរិយាកាសសិល្បៈទាំងមូល ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកទស្សនាដើរចូលទៅសង្កេត និងទទួលអារម្មណ៍ផ្ទាល់។ | ដូចជាការរៀបចំតុបតែងសួនច្បារខ្នាតតូចមួយនៅក្នុងបន្ទប់ ដោយប្រើប្រាស់វត្ថុប្លែកៗ ដើម្បីឱ្យអ្នកចូលមើលមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនកំពុងស្ថិតក្នុងពិភពមួយផ្សេងទៀត។ |
| Half-life | នៅក្នុងបរិបទនៃការស្រាវជ្រាវនេះ វាគឺជាទំហំពេលវេលា (រាប់ជាថ្ងៃ) ដែលសារធាតុពណ៌មួយថយចុះកំហាប់ ឬភាពដិតរបស់វាអស់ពាក់កណ្តាលពីបរិមាណដើម បន្ទាប់ពីវាត្រូវបានប៉ះពាល់នឹងបរិយាកាសខាងក្រៅ។ | វាដូចជាអាយុកាលនៃផ្កាស្រស់មួយទង ដែលប្រាប់យើងថាត្រូវចំណាយពេលប៉ុន្មានថ្ងៃទើបវាស្វិតអស់ពាក់កណ្តាល។ |
| Local wisdom | ជាចំណេះដឹង បំណិន និងបទពិសោធន៍ដែលប្រជាជនក្នុងសហគមន៍មូលដ្ឋានបានសង្កេត ចងក្រង អនុវត្ត និងផ្ទេរពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ ដូចជាវិធីសាស្រ្តបុរាណក្នុងការជ្រលក់ពណ៌ក្រណាត់ពីរុក្ខជាតិជាដើម។ | ដូចជារូបមន្តថ្នាំបុរាណ ឬក្បួនធ្វើម្ហូបពិសេសដែលយាយតាបានបន្សល់ទុកឱ្យកូនចៅអនុវត្តបន្ត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
